بحران آذربايجان
31
سه شنبه 2 بهمن
امروز آقاي شيخ موسي كياني كه وكيل خوي در مجلس ملي آذربايجان مي باشد ناهار را در منزل ما دعوت دارند. آقاي دادگستري و آقاي هاشمي كه هر دو از محترمين خوي و با خانواده عيال ابوالقاسم خويشي دارند هم بنا است تشريف بياورند.
سروكار پيداكردن با]كلوپ مجتهدي ها[از طرف ديگر اولياي امور انتظامي و دچار اشكالات شدن به خود ما هم رسيده است . تفصيل اين اجمال آن كه شب گذشته مهدي و آقاضيا يك ساعت و نيم به نصف شب مانده آمدند منزل گفتند كه ما را به نظميه جلب نموده بودند. حالا از نظميه مي آييم و شام نخورده ايم . براي آنها نيمرو درست كرديم . چون شام را خوردند تفصيل قضيه را اينجور بيان نمودند كه عزت الله نام كه نوكر كلوپ مجتهدي ها بود دوتا از فرشهاي كلوپ را برده به خانه اش بعد از آن رفته را پورت داده است كه براي فعاليت هاي سياسي مجتهدي ها كلوپ باز نموده اند. عصري آمده آقا ضيا و مهدي را برده اند. مدتي در نظميه نگاه داشته حالا مرخص نموده اند. آقا ضيا ترسيده آمده است كه شب در منزل ما بخوابد. قدري صحبت نموده و دلداري دادم كه قضيه كلوپ چيزي نيست كه اسباب نگراني باشد رفتيم خوابيديم .
كلوپي كه منشا اين دردسر شبي شده است موضوعش اين است كه تقريبا هفت هشت ماه قبل چند نفر از آقايان جوانان مجتهدي ها به اين خيال افتادند كه مجمعي براي خودشان تاسيس نمايند كه بعضي از جوانهاي آنها كه احيانا به جاهاي غيرسياسي براي گذراندن وقت مي روند در آنجا وقت بگذرانند و بعضا وسايل ورزش و بعضي كتاب ها و نقشه هاي جغرافي و بعضي از روزنامه ها و مجله هاي پايتخت و تبريز را هم براي كلوپ فراهم آوردند. من شخصا طرفدار اين كلوپ بودم و تشويق از آن مي نمودم . اتفاقا مفيد هم واقع شده بود چون در اثر افتتاح كلوپ پاي عده اي از جوانان از مهمانخانه ها بريده شده بود. ميرزاعلي اصغر برادر من هم به مناسبت اينكه مستخدم بانك و از حساب و دفترداري سردرمي آورد به انتخاب شده بود. اثاثيه مناسبي هم براي ]رياست [مديريت كلوپ تهيه شده بود. عصرها كه وقت معمول كلوپ بود چايي براي واردين داده مي شد. بعد از غائله اخير و قضيه محمدصادق خان كه اتفاقا محل كلوپ حياط بيروني مشاراليه بود كلوپ را تعطيل نموده بودند. نوكر كلوپ كه زمان را براي پيچيدگي و قاپيدن مناسب ديده است دو تا از فرشها را به خانه خودش برده و ادعاي باقي ماندن حقوق مي نمايد. به آن هم اكتفا نكرده ظاهرا راپورت بر عليه كلوپ به شهرباني مي دهد.
صبح آقا ضيا محرمانه به من گفت كه ميرزاعلي اصغر را توقيف نموده اند و شب در نظميه بوده است . براي مضطرب ننمودن خانم و من شب نگفته اند. قرار گذاشتيم كه با خانم نگوييم . مشغول كار شديم . آقاي فروغ را خبر داديم . آمدند شروع به اقدامات نموديم . من رفتم منزل ميرزاعلي اصغر تا ببينم كه نترسيده اند. آقاي فروغ هم رفته به بانك و از آنجا اقدامات نمايند. آقا ضيا هم رفت كه با دكتر مشغول اقدامات بشود. منزل ميرزاعلي اصغر خبري نبود نترسيده بودند. مامورين جلب خيلي با معقوليت رفتار نموده بودند. آقاضيا هم با دكتر به نظميه رفته و بعضي از اقدامات نموده بودند. اصل اقدام با نتيجه را آقاي فروغ به عمل آورده بودند.
ايشان با تلفون با آقاي دكتر جاويد وزير داخله مذاكره نموده و وعده استخلاص در ساعت شش را گرفته بودند. عصري به نظميه رفته ساعت پنج يعني يك ساعت هم جلوتر از موعد مقرر ميرزا علي اصغر را به خانه آوردند. پناهي نام كه رئيس اداره سياسي بوده است از ميرزا علي اصغر تحقيقات نموده است به ماهيت قضيه پي برده است . پناهي نه تنها از تاسيس كلوپ جرمي انتظار ننموده است بلكه آن را كار خوبي توصيف نموده است و بنا شده است اثاثيه مخصوص كلوپ را بعد از وضع قروض كلوپ به دولت آذربايجان براي تاسيس كلوپ بزرگتري تسليم نمايند. فردا آقاضيا و ميرزاعلي اصغر براي تصفيه كلوپ به نظميه خواهند رفت و بنا است كه فرش هاي مسروقه را هم از عزت الله نوكر كلوپ پس بگيرند.
مهمان ها براي ناهار تشريف آوردند. چون خاطر من از طرف ميرزاعلي اصغر آسوده شده بود ناهار به خوشي صرف شد. آقاضيا هم بود. راجع به پناهي كه در ضمن تحقيقات از ابوالقاسم اظهار ممنونيت نموده بود از آقايان خويي ها تحقيق نموديم . معلوم شد كه از اهل باكو است و آدم خوبي است .
عصر مهمان ها رفته بودند. آدم آقاي مجتهد خبر آورد كه آقاي بي ريا وزير معارف آنجا خواهند آمد. من هم بعد از رفتن مهمان ها رفتم منزل آقا مجتهد. آقاي بي ريا آمد. آقاي بي ريا آدم خوش منظر و جوان است . خيلي مودب حرف مي زد. از طرف آقاي پيشه وري پيغام آورده بود كه آقايان وقتي معين نمايند كه آقاي پيشه وري به بازديد آقايان بيايند. مقصودش اين بود كه از آقايان يكجا ديدن بكنند. بنا شد وقت و محل بازديد را توسط آقاي بي ريا فردا اطلاع بدهند.
امروز سه شنبه و موعد مجلس ادبي خودمان بود. آقاي فروغ با ميرزاعلي اصغر مستقيما به منزل آمدند. قدري در اطراف قضيه ميرزاعلي اصغر صحبت نموديم . چنين نتيجه گرفتيم كه اساس دولت جديد خوب است و كاملا قابل اصلاح است . اشكالاتي اگر پيدا بشود از ناحيه قلت تجربه است . مخصوصا حسن نيت از خلال اعمال دولت جديد پيدا است . آقاي فروغ با آقاي پيشه وري رئيس دولت جديد ملاقات نموده راجع به من با ايشان صحبت نموده است . ايشان اظهار لطف نموده بودند. قرار شده است كه فردا براي ملاقات ايشان به عمارت رياست وزرابا معيت آقاي فروغ برويم . قبلا آقاي فروغ با ايشان مذاكره تلفوني نموده اگر مانعي نباشد ان شاالله فردا ساعت ده صبح خواهيم رفت .
مطلب مهم سياسي از راديوها استنباط نشد. نه خلف ژنرال دوگل و نه خلف حكيمي . هيچ كدام تعيين نشده است .
