مراحل مختلف زندگي هر انساني همواره با كوهي از مشكلات و سختي ها همراه مي باشد كه رمز موفقيت عبور از آنها تحمل و مبارزه با آنها است . چه بسيار افرادي كه در اثر عدم تحمل و استقامت هنگام مواجه شدن با مشكلات خود را باخته و مغلوب مشكلات شده و در نتيجه موفقيتي بدست نياورند. در برابر افراد بسياري با درك صحيح شرايط و بردباري در برابر سختيها به پيروزي و موفقيت نائل شدند.
در واقع مشكلات و سختيها پلي است براي رسيدن به كمالات و درجات عالي . و افراد قوي و نيرومند كساني هستند كه در برابر طوفانهاي مشكلات مقاومت كرده و خود را در گردابهاي سخت زندگي مقاوم كرده تا به مطلوب و مقصود برسند.
مولاي متقيان علي (ع ) كه هم از نظر جسمي و هم از جهت روحي در مراتب بالا قرار داشت و در برابر حوادث و سختيها مقاوم و ثابت قدم بود در بياني مي فرمايد : « اگر از من بپرسند كه اين شجاعت جسمي و قدرت روحي شما معلول چيست در صورتي كه غذاي روزانه شما نان جو و نمك و سركه است من در پاسخ اين دسته چنين مي گويم : درختان بياباني كه در سنگلاخها و زير آفتاب سوزان و با صد عوامل تلخ دست بگريبانند از درختان و گياهاني كه در لب جويبار پرورش يافته اند محكمتر و بادوام ترند.
درختان لب جويبار كه در مهد نعمت و در آغوش نوازش باغبان پرورش يافته اند. با مشكلات و مصائب خوي نگرفته اند. ولي درختان بياباني كه در آغوش مشكلات بزرگ شده اند فرزند مصائب اند و مربي آنها بادهاي سوزان آفتاب داغ كم آبي و بي باراني است . » 1
شخصيتهاي بزرگ ديني علمي در طول تاريخ كه پيشرفتهايي به دست آوردند و به مراحلي از علم رسيدند همواره با سختيها و مشكلات انس داشته و دست و پنجه نرم مي كردند.
ناپلئون مي گويد : شدائد و آلام هوش انسان را تيزتر و محصول خيزتر مي سازد. گوته مي گويد : در طوفانهاي حوادث اخلاق و روحيات را تقويت مي كند2.
فرزنداني كه در خانواده مرفه قرار دارند و تمامي امكانات مادي و رفاهي آنها فراهم است در برابر حوادث و سختي ها مقاومت كمتري از خود نشان مي دهند و معمولا شكست مي خورند و به موفقيت نمي رسند. بر عكس كساني كه در خانواده هاي ضعيف و با كمبود امكانات روبرو هستند مقاومت بيشتري در برابر سختيها داشته و با تحمل و پشت سرگذاردن آنها از رشد و ارتقا برخوردارند.
تاريخ گذشته ملتها ومردان موفق و پيروز جهان نيز گواهي مي دهد كه موفقيت از آن كساني بوده كه در زندگي از رفاه آنچناني برخوردار نبودند.
به قول ناصر خسرو :
تا نبيند رنج و سختي مرد كي گردد تمام
تا نيايد باد و باران گل كجا بويا شود
مرحوم آيت الله سيدابوالحسن اصفهاني در اوائل تحصيل به شدت در مضيقه مالي قرار داشت به گونه اي كه پس از اتمام هر كتابي ناچار به فروش آن بود و با پول آن كتاب بعدي را تهيه مي كرد. ولي اين فقر مانع از ادامه تحصيل او نشد و عجيب آنكه با اين شرائط بد اقتصادي ديگران را برخود ترجيح مي داد.
يكي از اساتيد بزرگوار قم نقل كرد كه روزي لحاف خود را براي فروش به لحافدوز سپرده بود مردي كه بسيار مستحق بود به او مراجعه كرده و وضع زندگي خود را تشريح كرد وي فرمود به نزد لحافدوز برو و پول لحاف را بگير كه تو محتاج تري !
دروفيات العلما آمده است كه مرحوم شيخ آقا بزرگ اشرفي مي فرمود : در خدمت آقا سيدابوالحسن اصفهاني بودم از كوچه اي عبور مي كرديم خرابه اي بود سيد رو به من كرد و فرمود : من با اهل بيتم مدت پانزده روز در اين خرابه مسكن داشتيم چون صاحبخانه ما به من گفت : من راضي نيستم شما اينجا باشيد ما ناچار آنجا را خالي و اينجا منزل كرديم تا اينكه خانه اي اجاره كرديم 3
مرحوم سيدنعمت الله جزائري كه در راه تحصيل علم سختي ها و مشكلات زيادي را متحمل شد در خاطرات خود مي نويسد : پس از اتمام درس امثله نزد سيدي كه از خويشان بود تصريق و كافيه خواندم و او نيز در اين مدت هر روز مرا با خود به باغ مي برد و دستور مي داد كه علف مي چيدم و در حال چيدن علف به درس او گوش مي دادم و او هم در حالي كه نشسته بود براي من درس مي گفت : آن وقت آن علفها را پشته بزرگ مي بستم و بر بالاي سرم نهاده به خانه او مي بردم و او به من مي گفت علف چيدن خود را به كسي اظهار نكن بسكه بار علف بر سرم نهادم عاقبت موي سرم ريخته و كچل شدم ...
ايشان همچنين مي نويسد : براي مطالعه چراغ نداشتم غرفه بلندي را گرفته بودم كه درهاي متعددي داشت پس هر گاه ماه روشنايي داشت كتاب را مي گشودم و مطالعه مي كردم و هرگاه ماه دور مي زد و از آن مكان انتقال مي يافت در ديگري را باز مي كردم و تا مدت دو سال به اين حال اشتغال داشتم سپس چشمم ضعيف شد و تا اين زمان به ضعف خود باقي است و يك درسي داشتم كه حواشي آنرا پس از نماز صبح مي نوشتم و از شدت سرما خون از دستم جاري مي شد و من ملتفت نبودم تا سه سال بر اين منوال گذاشت آنوقت شروع كردم به تاليف كتابهالله4
عالمان و دانشمندان بزرگ كه آثار و تاليفات زيادي از خود برجاي گذاردند و در معرض استفاده نسل هاي بعد قرار گرفته با تحمل سختي ها و نبود امكانات همراه بوده است و بدين ترتيب نام خود را با افتخار در تاريخ به ثبت رساندند.
به عنوان نمونه « فرگوسن » با يك كارد كوچك يك ساعت چوبي درست كرد. « نيوتن » به وسيله يك ذره بين و يك قطعه كاغذ نور را تجزيه كرد و به اصول الوان رسيد.
وقتي كارگاه « وستون » عالم طبيعي را بررسي كردند ديدند فقط چند عدد شيشه و ساعت و چند ورق كاغذ و دماسنج كوچكي در آنجا وجود داشت .
« وتنهوس » ستاره شناس معروف خسوف و كسوف را روي دسته خيش زراعي حساب مي نمود.
نيچه مي گويد : « ترا به قدري دوست مي دارم كه رنج و آشفتگي و سرشكستگي برايت آرزو مي كنم به تو رحم نمي كنم چون ترا دوست مي دارم . مي داني چرا زيرا آرزو دارم كه نيروهاي خفته تو بيدار گردد تا در شدائد روزگار با روحي مسلح پايدار باشي . » 5
پاورقي :
1 ـ نهج البلاغه نامه .45
2 ـ رمز پيروزي مردان بزرگ جعفر سبحاني ص .130
3 ـ مجله نورعلم ش 28 ص .108
4 ـ قصص العلما ص .443
5 ـ رمز پيروزي ص 131 و .134
شخصيتهاي بزرگ ديني علمي در طول تاريخ كه پيشرفتهايي به دست آوردند و به مراحلي از علم رسيدند همواره با سختيها و مشكلات انس داشته و دست و پنجه نرم مي كردند
مرحوم آيت الله سيدابوالحسن اصفهاني در اوائل تحصيل به شدت در مضيقه مالي قرار داشت به گونه اي كه پس از اتمام هر كتابي ناچار به فروش آن بود و با پول آن كتاب بعدي را تهيه مي كرد. ولي اين فقر مانع از ادامه تحصيل او نشد