قسمت ششم
حجت الاسلام دكتر علي اكبر كلانتري ارسنجاني
اساسا احترام به قانون
از صفات پسنديده اي است كه
بايد مومنان و متدينان
بيش از همه به آن ملتزم باشند. يكي از
ياران امام خميني (ره ) كه سالياني در خدمت ايشان بوده است
مي گويد : « در مورد وجوه شرعيه اي كه از پيروان امام در خارج
از كشور به صورت ارز واصل مي شد و لازم بود به ريال تبديل
شود
اين سوال مطرح بود كه آيا اين ارزها به بانك مركزي
فروخته شود و نرخ دولتي آن دريافت گردد و يا به صورت آزاد
به فروش رسد وقتي اين موضوع را با امام در ميان نهادند
فرمود : « از آقاي ... (رئيس دولت موقت ) سئوال كنيد
در
صورتي كه از نظر دولت اشكال نداشته باشد
آزاد فروخته
شود. »
وي مي افزايد : « اينجانب
به عنوان خدمتگزاري كه سالها
در دفتر ايشان بودم
به جرات ميتوانم بگويم حتي در محدوده
زندگي شخصي امام نيز هيچگونه تخطي از مقررات دولت
اسلامي نديدم
از باب مثال
فيشها و قبوض مربوط به آب
برق
تلفن
ماليات نوسازي و... به مجرد وصول
در اولين
فرصت پرداخت مي شد . « (49 )
تواضع و فروتني
پيش از اين
مفهوم تواضع و اهميت آن در برابر خدا را
بيان داشتيم
اينك به اين موضوع در پيوند با مردم مي پردازيم .
اين قسم تواضع نيز از كمالات بزرگ اخلاقي است كه آثار
و بركات فراواني در پي دارد
تا آن جا كه بنابر حديثي زيبا
امام
صادق (ع ) فرمود :
« تواضع
اصل و اساس هرگونه شرف است .... اگر تواضع
زباني داشت كه مردم آن را مي دانستند
از حقايق فرجامهاي
پنهان خبر مي داد. تواضع آن است كه از براي خدا و در راه
خدا باشد
غير از آن
مكر است
و هر كس براي خدا تواضع و
فروتني كند
خدا او را بر بسياري از بندگانش شرف و بزرگي
دهد. اهل تواضع
از چنان سيمايي برخوردارند كه فرشتگان
آسمانها و دانايان زمين ايشان را مي شناسند و خداوند
هيچ
عبادتي را نمي پسندد و نمي پذيرد مگر اين كه در آن تواضع
باشد و آن چه در حقيقت تواضع است را نمي شناسند مگر
بندگان مقربي كه به وحدانيت خدا رسيده اند. خداي تعالي
مي فرمايد : بندگان خدا كساني اند كه در روي زمين با تواضع راه
مي روند
(50 ) و بهترين اهل خود (يعني پيامبر اسلام (ص )) را
به تواضع امر كرده و فرموده است : « در برابر پيروان با ايمانت
پر و بال تواضعت را بگستران » (51 )
تواضع
كشتزار خضوع و
حيا است .... » (52 )
بنابر حديثي ديگر. پيامبر اكرم (ص ) در بيان يكي از آثار
بزرگ تواضع فرمود : « من تواضع لله رفعه » (53 ) « كسي كه براي
خدا فروتني كند
خداوند او را بلند مرتبه گرداند. » و در
حديثي از امام علي (ع ) آمده است : « التواضع سلم الشرف » (54 )
« فروتني
نردبان شرف و بزرگواري است . »
نشانه هاي فروتني
در پاره اي از روايات
براي شخص فروتن
نشانه هايي ذكر
شده از باب نمونه در روايتي از امام صادق (ع ) به چهار نشانه
زير اشاره شده است :
1 ـ شخص فروتن از نشستن در پايين مجلس
راضي است .
2 ـ در سلام كردن
پيشي مي گيرد .
3 ـ از مجادله خودداري مي كند
اگرچه حق با او باشد .
4 ـ دوست ندارد او را به داشتن تقوا و پرهيزگاري
بستايند . (55 )
در زندگاني بزرگان تاريخ
به نمونه هاي فراواني از تواضع
برمي خوريم كه نقل برخي از آنها
آموزنده و سودمند است .
يكي از شاگردان هنرمند و نقاش برجسته ايران
كمال الملك مي گويد :
سيزده يا چهارده ساله بودم كه تصوير نيم رخي كشيده آن
را نزد كمال الملك بردم . در نقاشي من اشتباهاتي وجود داشت
وقتي ايشان چشمش به آن افتاد
(بي آن كه سخني از كاستي ها
و اشتباهات آن به ميان آورد
تصويري عاري از اشتباه كشيد
و)
گفت : پدر جان من هم بلدم ! (و بدين وسيله متواضعانه
اشتباهات مرا گوشزد كرد . )(56 )
همچنين نوشته اند روزي آيه الله محمدكاظم خراساني در
كلاس درس استاد خود آيه الله ميرزاي شيرازي در سامرا
شركت كرد تا از درس او بهره گيرد. وي نظريه علمي خود را
مطرح و پيرامون آن دلايلي ذكر نمود
ولي شاگرد
بر ديدگاه
استاد
اشكال و نظر ديگري را از سوي خود بيان داشت . استاد
نيز دلايل دانشجوي خود را پاسخ داد و براي اثبات نظر خود
دلايل ديگري ذكر نمود. دانشجويان ديگر
ساكت نشسته بودند
و با دقت به مباحثه آن دو گوش مي دادند
وقتي بحث بالا
گرفت
دانشجوي مزبور از باب احترام
نظر استاد را پذيرفته
ساكت شد. و به اين ترتيب درس آن روز تمام شد. روز بعد كه
ميرزاي شيرازي وارد كلاس شد
پيش از شروع درس
فروتنانه
رو به دانشجويان خود كرد و ابراز داشت : در بحث ديروز
حق
با جناب خراساني بوده و نظر ايشان درست است . (57 )
پرهيز از افراط و تفريط در تواضع
به گفته عالمان اخلاق
تواضع
حد وسط ميان تكبر و
ذلت پذيري است
و همانگونه كه تكبر و خود برتربيني
نكوهيده و از موانع كمالات است
خوار و ذليل كردن خود نيز
مذموم و مورد نكوهش است .
از باب مثال
اگر شخص دانشور و تحصيل كرده اي در برابر
فردي متمول ولي جاهل كرنش كند و موقع رفتن به دنبال او
بدود
خود را خوار و پست كرده و از حد اعتدال بيرون رفته
است . تواضع در برابر چنين فردي آن است كه با او نيز مانند
ديگران
نيك سخن گويد و با بشاشت و خوشرويي رفتار
كند . (58 )
چگونگي رفتار با متكبران
همه آن چه در ستايش و تمجيد تواضع گفته شد
در
خصوص برخورد با كساني است كه دچار بيماري تكبر نباشند
وگرنه تواضع در برابر متكبران
به دو جهت
پسنديده نيست
يكي اين كه فروتني در برابر متكبر
موجب پستي و ذلت خود
است
و ديگر اين كه موجب افزايش تكبر و گمراهي آن شخص
مي شود.
اظهار عجز پيش ستم گر روا مدار
اشك كباب باعث طغيان آتش است
و چه بسا اگر در برابر چنين شخصي تواضع نشود
بلكه
متكبرانه رفتار شود
او متنبه شده
تكبر را ترك نمايد . (59 ) از
اين رو بنا بر حديثي
رسول خدا(ص ) فرمود : « هرگاه
متواضعان امت مرا ديديد
برايشان تواضع نماييد و هرگاه
متكبران را ديديد
در برابرشان تكبر كنيد كه اين رفتار
موجب
ذلت و حقارت ايشان مي شود . » (60 )
پاورقي :
49 ـ محمدحسن رحيميان
در سايه آفتاب
ص 50 ـ49
50 ـ اشاره به آيه الذين يمشون علي الارض هونا (فرقان
63 )
51 ـ اشاره به آيه واخفض جناحك لمن تبعك من
المومنين . (شعرا
215 )
52 ـ حسين نوري
مستدرك الوسائل
ج 11
ص 298
53 ـ محمدباقر مجلسي
بحارالانوار
ج 75
ص 311
54 ـ عبدالواحد آمدي
غررالحكم
ص 249
ح 5164
55 ـ حر عاملي
وسائل الشيعه
ج 8
ص 474
56 ـ ر . ك : محمدرضا اكبري
زيباييهاي اخلاق
ص 81 با
اندكي تلخيص و تصرف .
57 ـ ر . ك : محمدرضا اكبري
زيباييهاي اخلاق
ص 104
58 ـ ر . ك : محمدمهدي نراقي
جامع السعادات
ج 1
ص
363
احمد نراقي
معراج السعاده
ص 229
59 ـ همان .
60 ـ ورام بن ابي فراس
مجموعه ورام
ج 1
ص 201
*****
عفو و گذشت (1 )
|
امير مومنان (ع ) مي فرمايد :
1 ـ اذا قدرت علي عدوك فاجعل العفو عنه شكرا للقدره عليه
چون بر دشمنت دست يافتي
گذشت از او را شكرانه اين نعمت
قرار ده .
2 ـ اولي الناس بالعفو اقدرهم علي العقوبه
شايسته ترين مردم به گذشت
تواناترين آنها بر عقوبت
است .
3 ـ و كان عليه السلام يقول : متي اشفي غيظي اذا غضبت احين
اعجز عن الانتقام فيقال لي : لو صبرت
ام حين اقدر عليه فيقال
لي : لو عفوت !
امام عليه السلام مي فرمود : چه زماني خشم خود را فرو نشانم
به وقتي كه غضب كردم آيا در آن وقتي كه از گرفتن انتقام
ناتوانم كه به من خواهند گفت : اي كاش صبر مي كردي (تا
قدرت پيدا مي كردي ) يا وقتي كه قادر به انتقامم كه به من گفته
خواهد شد : اگر گذشت كني بهتر است (پس در هر حال گذشت
خوب است )
4 ـ العفو زكاه الظفر
والسلو عوضك من غدر
گذشت
زكات پيروزي
و بردباري عوضي است از كسي كه
عهد شكسته و خيانت كرده است .
*****
نقش بنيادي « زنان » و دامهاي استعماري
|
نقش زنان در عالم از ويژگي هاي خاصي برخوردار است .
صلاح و فساد يك جامعه از صلاح و فساد زنان در آن جامعه
سرچشمه مي گيرد.
زن
يكتا موجودي است كه مي تواند از دامن خود افرادي
به جامعه تحويل دهد كه از بركاتشان يك جامعه
بلكه جامعه ها
به استقامت و ارزش هاي والاي انساني كشيده شوند
مي تواند
بعكس آن باشد. بدون شك آنچه در اين پنجاه سال روزگار
سياه ايران به دست اين رژيم سيه روي به ملت عزيز ايران
بويژه بانوان مظلوم آن گذشت با طرح و نقشه از پيش حساب
شده ابرجنايتكاران جهان بوده است . رضاخان و فرزند
جنايتكارش با فكر عليلشان به چنان جنايات عميقي دست
زدند كه در طول تاريخ اين كشور
بي نظير و يا كم نظير بوده
است .
ابر جنايتكاران كه ادامه حيات خويش را در اسارت ملت ها
بويژه ملت هاي اسلامي مي دانند در اين سده هاي اخير كه
راهشان به كشورهاي اسلامي نفت خيز و ثروتمند باز شد
دريافتند كه تنها قشر « مذهبي » است كه مي تواند خار راهي در
راه استعمار و استثمار آنان باشد و ديدند كه حكم نيم سطره
يك مرجع مذهبي مورد علاقه مردم داراي چنان قدرتي است
كه دولت انگلستان و درباره قدرتمند قاجار را به زانو درآورد و
نيز دريافتند كه زنان در آن نهضت نقش اساسي داشتند و
متوجه شدند كه در مشروطه و پس از آن نيز زنان بويژه قشر
متوسط محروم آنان هستند كه مي توانند با قيام خود
مردان را
به ميدان بكشند و احساس كردند كه تا اين عوامل به قوت خود
باقي هستند نقشه هاي آنان نقش بر آب است و لازم ديدند براي
دست يافتن به اين كشورها و مخازن سرشار آنها پايه هاي
مذهب و رهبري مذهبي قشرهاي مذهبي سست شود و از همان
زمان ها به فكر اين نقشه و عملي نمودن آن افتادند و توفيق هائي
هم به دست آوردند تا آنكه رضاخان را براي اين خدمت يافته
و او را به قدرت رساندند و او با اين سه عامل به پيكار
سرسختانه پرداخت و كساني كه آن زمان را به ياد دارند
مي دانند اين خائن تبهكار با دستياري عمال بي وطنش با اينان
چه كردند و براي پيروزي هر چه سريعتر نقشه هايشان چه
راه هائي را براي انحراف و مصرفي نمودن و به فساد كشاندن
بانوان مظلوم در پيش گرفتند. كافي است نسل حاضر كه آن
روزگار سياه را درك نكرده اند به كتاب ها
شعرها
نوشته ها
نمايشنامه ها
تصنيف ها
روزنامه ها
مجله ها و مراكز فحشا و
قمارخانه ها و شرابفروشي ها و سينماها كه همه يادگار آن عصر
بودند بنگرند و يا از آنان كه ديده اند بپرسند و نيز سوال كنند كه
نسبت به زن
اين قشر انسان پرور و آموزگار
چه ظلم ها و
خيانت هائي در ظاهر فريبنده اي به اسم زن مترقي روا داشتند.
شك نيست كه توده هاي زنان مذهبي
خصوصا محرومان
جامعه مقاومت نمودند ولي براي استعمارگران خائن در
بسياري از قشرهاي مرفه و عشرت طلب توفيق حاصل شد و
اينان بازار را براي اربابان گرم كردند و اكنون نيز كه با عنايت
خداوند متعال و فعاليت ملت عظيم الشان بويژه بانوان و زنان
شيردل دست ستمكاران كوتاه شده است
هنوز اقليتي ناچيز به
كارهاي جاهلانه خود ادامه مي دهند و اميد است انشاالله
تعالي آنان هم از حيله هاي شياطين بزرگ و كوچك آگاه شده و
از دام فريب آنان برهند.
(از سخنان حضرت امام خميني
آئين انقلاب اسلامي
ص
308 و 309 )
| | |