اميرمومنان (ع ) مي فرمايد :
1 ـ ماالمجاهد الشهيد في سبيل الله باعظم اجرا ممن قدر
فعف
لكاد العفيف ان يكون ملكا من الملائكه .
اجر مجاهد شهيد در راه خدا بيشتر از كسي نيست كه قدرت
معصيت و گناه دارد اما عفاف و پاكدامني پيشه كرده
چنين
شخصي نزديك است فرشته اي از فرشتگان خدا باشد.
2 ـ العفاف زينه الفقر والشكر زينه الغني .
خودداري (از حاجت )
زينت فقر و سپاسگزاري
زينت
ثروتمندي است .
3 ـ قدر الرجل علي قدر همته
و صدقه علي قدر مروته
و
شجاعته علي قدر انفته
و عفته علي قدر غيرته .
ارزش هر مردي به اندازه همت اوست
و راستگوييش به
اندازه مروت و مردانگي او
و شجاعت و دلاوريش به اندازه
عزت منشي
و عفت و پاكدامنيش به اندازه غيرتمندي اوست .
4 ـ الحرفه مع العفه خير من الغني مع الفجور .
كسب و كار با عفت و پاكي بهتر است از توانگري با آلودگي و
گناه .
*****
اخلاق و آداب دانشجويي
اخلاق و آداب دانشجو با مردم
|
قسمت سوم
حجت الاسلام دكتر علي اكبر كلانتري
ارسنجاني
چگونگي رفتار در نشست هاي دانشجويي
نشست هاي دانشجويي به دليل آن كه مي تواند در تقويت
بنيه علمي و برقراري تعامل هم گرايي و انتقال آموخته ها تاثير
داشته باشد
برخوردار از اهميت است
به ويژه اگر چنين
نشست هايي
با حضور دانشمندان و صاحبان فكر و انديشه
برگزار شود. در حديثي از رسول خدا (ص )
مي خوانيم :
« يك ساعت نشستن با دانشمند به منظور گفتمان علمي با
او
پيش خدا محبوب تر است از به جاي آوردن صد هزار
ركعت نماز مستحبي و صد هزار ذكر سبحان الله و ده هزار اسب
كه براي جنگ در راه خدا مورد استفاده قرار گيرند . » 18
علي (ع ) نيز در نامه معروف خود به مالك اشتر مي نويسد :
« جهت تثبيت مصالح كشورت و به منظور استوار نمودن
آن چه موجب قوام مردم است
با دانشمندان و خردمندان
بسيار مذاكره و گفت و گو كن ! » 19
بديهي است برپايي همايش و نشست
آن گاه موفقيت آميز
خواهد بود كه اخلاق و آداب مرتبط با آن مورد غفلت واقع
نشود. ما با استفاده از روايات
به بيان مهم ترين اين آداب
مي پردازيم :
1 ـ حفظ حيثيت و آبروي مردمان
شايد بتوان گفت در ميان آموزه ها و آداب اسلامي
امري به
بزرگي و اهميت لزوم حفظ آبرو و حيثيت مردم يافت نمي شود.
در روايات مي خوانيم : روزي رسول خدا (ص ) رو به كعبه كرده
فرمود : « آفرين بر تو! چقدر بزرگي ! چه حرمت عظيمي بر خدا
داري ! به خدا سوگند
بي گمان حرمت مومن از حرمت تو
بيش تر است ... » 20
در سخني از امام صادق (ع ) نيز آمده است : « المومن اشد
حرمه من الكعبه » 21 « حرمت مومن از حرمت كعبه (بيش تر و)
شديدتر است . »
اين مهم ايجاب مي كند در برگزاري نشست ها و تجمعات
دقت نظر و احتياط لازم به عمل آيد مبادا شخص يا گروهي
مورد ستم واقع شود.
بنابر روايتي
امام صادق (ع ) فرمود : « مسلمان
برادر
مسلمان است
به او ستم نمي كند
او را خوار نمي سازد و به او
خيانت نمي ورزد ... » 22
ابراهيم بن عباس كه مدتي با امام رضا (ع ) معاشرت داشته
مي گويد : « هرگز نديدم امام رضا (ع ) با گفتار خود به كسي ستم
نمايد . » 23
روايت زير از امام صادق (ع ) پيامد سو هتك حرمت
مومن را يادآور مي شود :
« هر كس بر عليه شخص مومن
گفتاري نقل كند. به اين
انگيزه كه بدين وسيله او را زشت نمايد و با هتك حيثيتش او را
از چشم مردم بياندازد
خداوند او را از ولايت خود اخراج و
روانه ولايت شيطان مي كند و شيطان (هم ) او را نمي پذيرد » 24
نيز از آن حضرت نقل شده است : « هرگاه مومن
برادر ديني
خود را (به امر ناحقي ) متهم نمايد
ايمان در قلبش به تحليل
مي رود (و زائل مي شود) همان گونه كه نمك در آب تحليل
مي رود . » 25
در اين ميان
دقت در حفظ حيثيت شخصيت ها و بزرگاني
كه در ميان مردم از آبرومندي بيش تري برخوردارند
اهميت
فزون تري دارد.
در حديثي از امام باقر (ع ) مي خوانيم : « چون پيامبر (ص )
به معراج برده شد
از خداوند پرسيد : پروردگارا! حال و وضع
مومن پيش تو چگونه است خداوند فرمود :
اي محمد! هر كس ولي و دوست مرا مورد اهانت قرار دهد
براي جنگ با من
مرا به مبارزه طلبيده و و من با بيش ترين
سرعت
اوليايم را ياري خواهم كرد . » 26
2 ـ پرهيز از مجادله و مشاجره
بروز مجادله و مشاجره در نشست هاي علمي و غيرعلمي
كه بي گمان از ميزان موفقيت و محبوبيت آن ها مي كاهد
نتيجه
پاره اي از كاستي هاي علمي و اخلاقي است و اهتمام به دو امر
از بروز اين مشكل جلوگيري مي كند
يكي اين كه موضوعات
مورد نظر
با متانت و وقار و با رعايت كامل موازين علمي و
اصول اخلاقي مطرح گردد
به خصوص از طرح مطالب خلاف
واقع و اهانت آميز خودداري شود و ديگر اين كه مستمعان
حق
استماع را به جا آورده
در صورت داشتن انتقاد به مطالب طرح
شده
آداب انتقاد را ـ كه به زودي بيان ميشودـ به جا آورند و
اين مهم
وقتي شدني است كه براي معترضان نيز فرصت كافي
پيش بيني شود.
عدم اهتمام به اين دو امر
منجر به مجادله و به تعبير
روايات « مرا » مي شود كه به شدت مورد نكوهش پيشوايان
دين است . به نقل از امام علي (ع ) آمده است . :
« از مرا و دشمني با يك ديگر بپرهيزيد كه اين امر
دل هاي
برادران را بيمار و موجب روييدن نفاق در آنها مي شود . » (27 )
برطبق حديثي ديگر
رسول خدا(ص ) به ترك كنندگان
مرا بشارت مي دهد و مي فرمايد :
« من عهده دار خانه اي در اعلا درجه بهشت و خانه اي در وسط
بهشت و خانه اي در رياض بهشت هستم براي كسي كه ترك
مرا كند اگر چه ـ در بحث و مناظره ـ بر حق باشد . » (28 ) و از
قول امام صادق (ع ) آمده است :
« از دشمني و خصومت بپرهيزيد كه دل ها را سست و
موجب نفاق و حقد و كينه ميشود . (29 )
پاورقي :
18 ـ ديلمي
ارشاد القلوب
ج 1
ص 190
19 ـ سيد رضي
نهج البلاغه
ص 430
نامه 53
20 ـ ابوالفضل علي طبرسي
مشكاه الانوار . ص 149
21 ـ ابوالفضل علي طبرسي
مشكاه الانوار . ص 149
22 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 542
23 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 551
24 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 608
صدوق
ثواب الاعمال و عقاب الاعمال
ص 241
25 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 613
26 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 558
27 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 567
28 ـ صدوق
توحيد
ص 461
حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 568
29 ـ حر عاملي وسائل الشيعه
ج 8
ص 568
| |