قسمت سوم
رامبد : عرض كردم با لايحه مخالف نيستم براي اينكه براي من هنوز روشن نيست و تا دولت توضيح ندهد تصميم خودم را نخواهم گرفت و حالا هم تا موقعي كه روشن نشده ام نمي توانم راي بدهم منتهي بنا به عادت مطلب را بد تقرير مي كنم و اين ناشي از عدم شهامت كه جناب آقاي نخست وزير فرمودند نيست ايكاش موردي پيش نيايد كه جناب عالي شهامت بنده را بيازمائيد آن وقت مي ترسم براي شما خوب نباشد و اما راجع به مطلبي كه فرمودند آقاي معاون وزارت امور خارجه بنده را روشن كنند طبق ماده 11 وزارت امور خارجه ايران است كه مي تواند تعداد ماموريني را در ايران تعيين بكند و احتياجات فني ربطي به اعطاي امتيازات مصونيتي ندارد ما هر چقدر هم احتياج داشته باشيم هيچ احتياجي نيست كه اين مصونيت را بدهيم راجع به قراردادهاي بين المللي هم بيانات بنده تحريف شد تا اين اندازه اي كه توضيح فرمودند بنده در درس هاي قبلي خوانده بودم .
نايب رئيس : آقاي رامبد اين مطالب مربوط به اخطار نظامنامه نيست .
رامبد : اخطار نظامنامه اي دارم مطابق ماده 80 آئين نامه عرض بنده تحريف شد.
نايب رئيس : بفرمائيد.
رامبد : آنچه راجع به قراردادهاي بين المللي عرض كردم گفتم كه نماينده دولت در چنين قراردادها مختار نيست و اين مجلسين هر مملكت هستند كه بايد مواد و مفاد آن قراردادها را بخوانند و تصويب يا رد كنند و به صرف اينكه نماينده دولت هر چه خواسته در آنجا گذاشته است نيست اين مجلسين بايد به ببينند كه به صرفه ملت هست يا نيست (صحيح است ) جناب عالي هم اگر تشريف بياوريد اينجا بفرمائيد در وزارت امور خارجه ممالك ديگر در چه حدودي و چه نسبتي اين امتياز را به آنها داده و چند برابر نمايندگاني كه ما در آنجا داريم اين امتياز را مي دهيم شايد هم بنده موافق شدم و شايد هم برخلاف نظر جناب آقاي نخست وزير اين شهامت را داشتم با كمال سربلندي راي مخالف بهتان بدهم (قراچورلو ـ سفره كه مي اندازند هر كسي به اندازه سهم خودش مي خورد).
نايب رئيس : آقاي حاذقي بفرمائيد.
حاذقي : عرض كنم اين از خصوصيات حكومت دموكراتيك و آزاد است كه واقعا مسائل را زير غور و بررسي قرار بدهد و افراد با كمال بي نظري و آزادي عقيده خود را ابراز دارند منتهي يك مساله اي است و آن اين است كه براي درك پاره اي از مطالب وقت بيشتر لازم است و فرصت بيشتر كه همه آقايان نمايندگان محترم آن فرصت و وقت را صرف درك جزئيات مطالب كنند تا آنكه مطلبي پوشيده و مبهم نماند اينجا مي خواستم عرض كنم اولا سياست كلي دنيا اين است كه دنيا رو به تفاهم رو به نزديك شدن ملل مي رود امروز روزي است كه در كشورها صحبت از تشكيل حكومت جهاني مي شود و همه ملل مثل اعضاي يك خانواده شمرده مي شود و خلاصه نزديك شدن به آن روح تعاليم اخلاقي ما ايراني ها و دين ما كه دين اسلام است كه فرموده است بني آدم اعضاي يك پيكرند مي رود بنابراين بايد مسائل را با يك نظر وسيع تر و يك افق بازتر نگاه كرد اين قرارداد در كميسيون خارجه مجلس شوراي ملي با حضور نماينده دولت مطرح شده و هر ماده به تفصيل روي آن صحبت شده آمده مجلس استدعا مي كنم توجه بفرمايند و هيچ كس نمي خواهد به ضرر مملكت قدمي بردارد گاهي جهل بر موضوع ايجاد يك تعصبي مي كند و از طرفي ما نمي دانيم امروز يك اغراض و مقاصدي است در دنيا كه سعي مي كنند افكار ساده افرادي را كه به حقايق واقف نيستند منحرف بكند و در واقع آنها را خواهند كشاند به بحث هاي غير مفيد كه ايجاد تشتت مي كند ولي ما خوشبختانه ملتي هستيم كه اين مسائل را پشت سر گذاشته ايم و تمام اين تجربه ها و آزمايش ها را كرده ايم اين امتيازات چيز تازه نيست اين حداقل امتيازاتي است كه قائلند الان بيش از اين حداقل در بين خيلي از ملت ها هست و رعايت مي شود و ما هم در حال حاضر اين را داريم عمل مي كنيم اين حداقل امتيازات سياسي است كه دول امضا كننده به هر كس مي دهد بين اين امضاكنندگان مللي هستند كه بسيار با شهامت تر وطن پرست تر از خيلي ملت هاي ديگر كه حالا مشغول با جرح و تعديل اين مسائل در دنيا هستند آنهايي كه اين را امضا كرده اند همه از روي فهم و درك امضا كرده اند شايد پارلمان ما آخرين پارلماني است كه اين را مي خواهد تصويب كند پارلمان فرانسه و آمريكا و شوروي تصويب كردند ما نمي خواهيم كار تازه يي بكنيم ما مي خواهيم حداقل مزاياي سياسي كه امروز در دنيا ملت ها براي افراد قائل هستند مجلس مان تصويب كند كه ما هم در سياست بين المللي هم آهنگ هستيم بنابراين من خواستم عرض كنم كه بعضي تبليغات و تحريكاتي كه افراد ندانسته مي خواهند بلندگوي يك سياست هاي خارجي باشند نباشد (همهمه نمايندگان زنگ رئيس ) اجازه مي دهيد استدعا مي كنم .
نايب رئيس : اجازه بفرمائيد ناطق صحبت شان را بكنند اگر آقايان مطالبي دارند تشريف بياورند بگويند.
حاذقي : اين از خصوصيات حكومت آزاد و دموكراتيك است كه همه حق دارند در شرايط مساوي حرف بزنندخواستم عرض كنم من به صفت يك نماينده مجلس و به صفت يك عضو كميسيون خارجه عرض مي كنم بعد هم آقايان مي توانيد راي بدهيد يا ندهيد خواستم ذهن همكاران محترم روشن شود كه با تصويب اين قانون هيچ كار تازه يي براي مملكت نمي شود اين چيزي است كه الان تمام نمايندگان سياسي سفرا و كنسول ها و نمايندگان دولت آنها در كشور ما از آن برخوردارند چنانكه نمايندگان ما هم در هر جاي دنيا از آن برخوردارند (صحيح است ) همانطوري كه عرض كردم چون يك افراط و تفريط هايي درباره قوانين مورد مطالعه در روابط بين المللي بوده و نمايندگان سياسي و حقوقي و احتراماتي كه نمايندگي براي خودشان قائل بودند اختلاف نظري بوده است قرارداد وين آن را اصلاح كرد و مجالس هم تصويب كرده اند و تصديق بفرمائيد در اينجا حتي قائل شده اند كه اگر ملتي از حقوق خودش و از حدود اختيارات خودش تجاوز بكند براي يك غرض سياسي فورا وزارت امور خارجه آن كشور بگويد بس است توقف كنيد اما اين اساس نامه نيست يعني اگر سفارتي كار داشت و ما هم اگر بودجه مان اعتبارمان اجازه بدهد ششصد نفر استاد و دانشمند فني و غيره بتوانيم بفرستيم به سفارت ايران در مسكو اين حق را داريم اما اين مسئله كه جناب آقاي رامبد اشاره فرمودند به افزايش تعداد نمايندگان بعضي از ملت ها كه اينجا هستند آقاي رامبد ما بايد يك ملتي باشيم كه آنقدر به وطن خودمان علاقمند باشيم كه هرگز يك فرد ايراني فكر خيانت به مملكت خودش درش رسوخ نكند در مخيله اش خطور ندهد هر كس در اينجا باشد ترسي نداريم ما يك مملكت پشت پرده آهنين نيستيم ما خوشمان مي آيد افراد زيادي از تمام مملكت دنيا بي آيند به ايران به صفت توريست به صفت نماينده سفارت و البته اگر ما توجهي خودمان به سياست ايران بكنيم هرگز به وطن خودمان خيانت نمي كنيم (صحيح است ) حرفي هم نداريم ايران اكنون در شاهراه بين المللي قرار گرفته و ما خوشبخت مي شويم كه مسائل مستور و پوشيده اي نداريم سياست ما سياست باز است و خود اعلي حضرت همايون شاهنشاهي هم در نطق ها سياستشان را مي گويند دولت ما هم مسائل سياسي اش را علنا مي گويد ما يك چيزهاي سري نداريم كه نماينده خارجي بيايد جرياني را بگويد ما يك ملتي هستيم صلح طلب و طرفدار حقوق بين المللي و به تمام ملل احترام مي گذاريم به شرط معامله متقابله و مادامي كه دولت ها به ما احترام مي گذارند (احسنت ) ديديد و تجربه هم شده ملت هاي بزرگ آمدند با ما بدرفتاري كردند ما هم مقابله به مثل كرديم ما هم محكم مثل كوه ايستاديم براي اينكه ملتي هستيم متكي به ايمان ونگراني نداريم كه اعضا فلان سفارت زياد است يا كم و در اين باره هم اين قرارداد به ما حق مي دهد كه دولت ما جلوگيري بكند از افزايش تعداد نمايندگاني كه به ايران مي آيند و در اين باره مي خواهم عرض كنم كه ما با تصويب اين قانون چيز تازه اي را تصويب نمي كنيم و با تصويب اين قانون وجدان ما راحت باشد.
پاينده : اخطار نظامنامه اي دارم .
دكتر عدل طباطبائي : كدام ماده
پاينده : مربوط به مقام رياست است بنده حقيقتش اين مطلب مربوط به نظامنامه را در اين جا با ترديد تلقي كردم چون در موقع اخطار ماده نظامنامه بايد گفته شود بنده به نظرم آنچه بحث در اين موارد مي شود مورد دارد وبايد گفته شود خيلي دقيق از آقاي نخست وزير گله مي كنم كه چرا دير به دير به مجلس مي آيند كه مجلس ما جاني بگيرد و مباحثاتي بشود و مجلس ما گرم بشود ماده چهل و سه آئين نامه در وظايف كميسيون دادگستري مي گويد به نظر بنده اين لايحه به كميسيون دادگستري بايد برود ولي به كميسيون دادگستري ارجاع نشده بنده هم متاسفانه چون نبودم جز غائبين با اجازه يا بي اجازه بودم مي بينم كه فقط به كميسيون امور خارجه رفته در اين جا صحبت از مصونيت ها هست صحبت از مسائل حقوقي شده قسمت استخدامي دارد كه بايد برود به كميسيون استخدام توضيحات آن را در كليات اگر فرصت شد عرض مي كنم حالا در نظامنامه دارم صحبت مي كنم فقط درباره اخطار نظامنامه اي عرض مي كنم ظاهرا اين طور است كه وقتي در لايحه اي بحث مي شود بايد ديد كه بايد به كدام كميسيون ها رفته باشد بنده تصور مي كنم اگر مخاديم گرام توجه بفرمايند اين لايحه قطعا به كميسيون دادگستري بايد مي رفت و عنوان قانوني و عنوان مصونيت هايي كه به يك گروهي از اتباع ممالكت ديگر مي دهند اصطكاك با قوانين ممكلت دارد بنده تصور مي كنم در اين مطلب شايد دقت كافي نشده است استدعا مي كنم به عرض بنده توجه بفرمائيد قطعا بايد به كميسيون دادگستري برود و بعد به مجلس مي آمد و بحث شد اگر در ارجاع كميسيون ها دقت كافي شده و نقطه نظر خاصي هست توضيح بفرماييد كه بنده هم با فهم كند خودم بفهمم كه چرا يك لايحه به اين اهميت كه يك مقدار زياد مواد عمومي و جزائي و موارد بسيار ايجاد مصونيت جزائي و حقوقي دارد به تنها كميسيوني كه حق داشته است رسيدگي كند نرفته است (صحيح است ) بنده عرضي ندارم .