آثار تاريخي فرهنگي و مذهبي استان آذربايجان غربي
اروميه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : در قسمت نخست معرفي مجموعه آثار تاريخي فرهنگي و مذهبي استان آذربايجان غربي مساجد بازارها و ديگر بناهاي تاريخي اين منطقه باستاني معرفي شدند. اينك توجه خوانندگان گرامي به معرفي بخشهاي باقي مانده جلب مي نماييم .
آثار تاريخي و فرهنگي شهرستان خوي
بازار خوي
مجموعه بازار خوي كه قدمت آن به دوره صفويه باز مي گردد شامل مجموعه آثار مختلفي است . از جمله اين آثار مي توان به سراي ميرهاشم سراي خان مسجد حاجي بابا دروازه سنگي و... اشاره نمود. اين مجموعه هنوز هم به عنوان يك قطب اقتصادي در شهر ايفاي نقش مي كند.
دروازه سنگي
اين بنا در منتهي اليه جنوبي بازار خوي واقع شده است . قدمت اين بنا كه باقي مانده حصار تدافعي شهر مي باشد به احتمال زياد به دوره قاجاريه مي رسد. اين بنا با دو نوع مصالح متفاوت ساخته شده است . ضلع شمالي كه در امتداد بازار قرار دارد با آجر ساخته شده ولي قسمت جنوبي از سنگهاي تراش خاكستري و سياه ساخته شده است . تزئينات بنا محدود به نقش دو شير حجاري شده و همچنين رديف چيني يك در ميان سنگهاي خاكستري و سياه در ضلع جنوبي است .
مناره شمس تبريزي
مناره شمس تبريزي يا دنبلي در گوشه شمال غربي شهر واقع شده است . اين بنا در زمان شاه اسماعيل صفوي ساخته شده و تزئينات آن كه با شاخ بز كوهي انجام گرفته روز شكار اين پادشاه مي باشد (قرن دهم هجري ) اين برج استوانه اي شكل كه حدود 12 متر ارتفاع دارد تا ارتفاع 50 سانتي متر با سنگ و بقيه قسمت ها با آجر ساخته شده است . تزئينات بنا محدود به شاخهاي بز كوهي نصب شده بر بدنه برج ا ست .
تپه حسنلو
تپه باستاني حسنلو در 6 كيلومتري دشت حاصلخيز جنوب غربي درياچه اروميه كه سابقا سلدوز و امروزه نقده ناميده مي شود و در فاصله 45 كيلومتري از جاده اروميه به مهاباد واقع شده است . اين تپه كه شهرت جهاني دارد بقاياي يك شهر ـ دژمانايي در هزاره اول پيش از ميلاد است . حسنلو مركز پروژه مشترك باستان شناسي سابق ايران و دانشگاه پنسيلوانياي امريكا در شمالغرب ايران بوده و در سال 133 ش توسط دكتر رابرت دايستون مورد كاوش قرار گرفته است . معروفترين شي كشف شده از حسنلو كه از شهرت جهاني برخوردار است جام زريني است كه در كاوش سال 1337 از اين محل به دست آمده است .
كاخ موزه باغچه جوق
اين بنا به فاصله حدود2 كيلومتري سمت غرب جاده ماكو بازرگان در روستاي باغچه جوق واقع شده است . اين بنا توسط اقبال السلطنه ماكويي از حكام مقتدر اواخر دوره قاجار و يكي از سرداران مظفرالدين شاه قاجار (1324 هـ . ق ـ 1313 هجري شمسي ) احداث شده است . اين مجموعه اعياني با شكوه با زيربناي 2500 متر مربع در داخل باغ مصفايي واقع شده و شامل هشتي ورودي ساختمان مركزي و ساختمان سنگي است . تزئينات اين بنا كه شامل گچبري ها آينه كاري ها طاق نماهاي تزئيني كاغذ ديواري ها نقاشي هاي رنگ روغن مجسمه هاي گچي نرده هاي چوبي و... هستند در نوع خود منحصر به فرد مي باشند.
عمارت كلاه فرنگي
اين بنا قسمتي از يك مجموعه بزرگ متعلق به علي قلي خان بيات ماكو مي باشد و قدمت آن به اواخر دوره قاجار باز مي گردد. بنا در دو طبقه احداث شده است . پلان آن از داخل به فرم صليب و از بيرون هشت ضلعي مي باشد. دور تا دور بنا به صورت بالكن است . اين بالكن كه داراي 20 ستون چوبي است جلوه خاصي به بنا بخشيده است . تزئينات بنا شامل ستونها و نرده هاي چوبي خراطي شده بالكن گچبري ها آينه كاريها نقاشي و... است .
ساختمان بانك ملي
بناي بانك ملي متعلق به احمدخان بيات ماكو معروف به افخم السلطنه بوده و قدمت آن به سال 1276 هجري شمسي مي رسد. بعدها اين بنا به بيمارستان ارتش تبديل شده و پس از اشغال ماكو توسط روسها از اين ساختمان به عنوان كنسولگري استفاده مي شده و در زمان نخست وزيري قوام السلطنه تا سال 1352 به عنوان بانك ملي مورد استفاده واقع شده است . اين بنا شامل دو طبقه همكف و زيرزمين است . تزئينات بنا شامل گچبري آينه كاري نقاشيهاي ديواري پنجره هاي ارسي درب هاي چوبي گچبريهاي نماي خارجي و... است .
ساختمان شهرباني
اين بنا كه در خيابان امام ماكو واقع شده در اصل منزل مسكوني متعلق به كاظم خان يكي از ملاكين ماكو بوده كه بعدها توسط شهرباني پيش از انقلاب خريداري شده است . تاريخ ساخت اين بنا به سال 1320 هجري قمري مي رسد . اين بنا در دو طبقه احداث گرديده است . طبقه اول فاقدتزئينات خاص و فضاي با ارزش است . مهمترين و با ارزشترين فضاي بنا تالار بزرگ آينه كاري مي باشد كه در طبقه دوم واقع شده است . تزئينات اين بنا شامل آينه كاري تالار ارسي ها مجسمه هاي گچي نيم برجسته نماي خارجي سر ستونهاي نيم برجسته نماي خارجي و.. است .
پل خاتون
بناي پل خاتون در جنوب شرقي شهر و بر روي يكي از شعبات رودخانه قطور ساخته شده است و قبل از احداث جاده فعلي راه ارتباطي خوي ـ سلماس از روي اين پل مي گذشته است . قدمت اين بنا به سالهاي 170 تا 1200 هجري قمري مي رسد و از آثار زمان احمدخان دنبلي (از حكام خوي ) مي باشد . طول اين پل 59 4 متر عرض آن 8 7 متر و ارتفاع پل از پايه 6 48 متر مي باشد . اين بنا داراي 7 دهانه بزرگ آجري و پايه ها و سيل شكن هاي سنگي است .
مهاباد;
معبد فخر يگاه
اين معبد در دشت اندرقاش در شمال مهاباد واقع شده است . قدمت اين اثر تاريخي به هزاره اول پيش از ميلاد مي رسد . اين اثر در ارتفاع 20 متري بر بالاي ديواره اي كاملا صاف به صورت دخمه اي مصنوعي به وجود آمده است كه داخل آن چهار ستون تراشيده شده به فاصله 4 متر از هم قرار گرفته اند. دو ستون داخلي بلندتر از دو ستون مدخل غار هستند. بنا به نوشته مورخين اينجا بايد آرامگاه فرورتيش پدر دياكو پادشاه ماد باشد.
مقبره بداق سلطان
مقبره بداق سلطان درجنوب غربي شهر مهاباد و داخل قبرستان عمومي شهر قرار گرفته و متعلق به يكي از سرداران شاه عباس صفوي به نام بداق سلطان است كه در زمان شاه عباس به حكمراني منطقه انتخاب شده بود. بداق سلطان در عمران و آباداني منطقه كوشش بسيار نموده و احداث كاروانسرا حمام مسجد جامع شهر بستن سه سد بر روي رودخانه ساوجبلاغ از جمله كارهاي او مي باشد. قبر وي نزد مردم به صورت مكاني متبرك درآمده است . اين مقبره در سالهاي اخير به صورت اساسي مرمت گرديده است .
تكاب ;
تخت سليمان
مجموعه تاريخي تخت سليمان در 45 كيلومتري شمال شرقي شهر تكاب واقع شده است . اين مجموعه شامل آثاري از دوره هاي هخامنشي ساساني و ايلخاني است . وجه تسميه تخت سليمان نامعلوم است ولي از آنجا كه بناها و آثاري به اسم حضرت سليمان در بسياري از نقاط كشور وجوددارند مي توان چنين توجيه كرد كه هر كجا بنايي عظيم و با شكوه ديده شده آن را به سليمان نبي منسوب كرده اند. اين مجموعه محل آتشكده آذر گشسب بوده كه خسرو دوم نيز كاخي در جوار آن بنياد نهاده بود. معبد و كاخ ساساني در حمله هراكليوس امپراطور بيزانس به سال 624 ميلادي منهدم شد . گر چه آثار بازسازي و نمونه سفالهاي اندكي از دوره خلفاي عباسي در اين مجموعه وجود دارد اما دوره رونق و عمران مجدد آن مربوط به زمان حكمراني دومين ايلخان مغول و برادرزاده هلاكوخان يعني آباقاخان (680 ـ 663 هـ . ق ) است كه آن را به عنوان اقامتگاه تابستاني خود مناسب تشخيص داده و عمارت خود را روي خرابه هاي قصر خسروپرويز و آتشكده آذر گشسب بنا نهاده بود. اين مجموعه تاريخي با شكوه و درياچه زيباي آن اكنون در سكوت و خلوت كوهستانهاي سرسبز منطقه به حيات آرام و به دور از هياهوي خود ادامه مي دهد.
دژ بسطام
دژ بسطام كه در جوار روستاي بسطام واقع شده در سالهاي 645 ـ 685 پيش از ميلاد ساخته شده و يكي از مهمترين شهرهاي اورارتويي زمان خود بوده است . اين قلعه با سلطه قوم ماد بر اين منطقه به صورت متروك درآمده وفقط در دوران قرون وسطي (همزمان با دوره مغول ) توسط گروهي از مسيحيان مورد سكونت قرار گرفته كه از آنها نقش صليب هايي بر روي صخره ها باقي مانده است .
آثار دوره اورارتويي شامل سا ختمان شرقي : محله مسكوني قلعه آثار پشت دژ و كانال آبرساني است .
پل ميرزا رسول
اين پل تاريخي در 5 كيلومتري مياندوآب بر روي رودخانه زرينه رود بنا شده است . اين اثر كه قدمت آن به دوره قاجاريه مي رسد در حال حاضر در كنار جاده مياندوآب به اروميه واقع شده است . طول اين پل 52 متر و تعداد دهانه هاي آن 7 دهانه مي باشد. مصالح به كار رفته در اين بنا در قسمت پايه ها و سيل شكن ها سنگ و در بقيه قسمتها آجر مي باشد.
