حتما بخوانيد
متن مذاكرات مجلس شوراي ملي درباره كاپيتولاسيون
اشاره چهارم آبان سالروز اعتراض امام خميني به تصويب قانون كاپيتولاسيون توسط مجلس شوراي ملي در سال 1343 بود . در مهرماه سال 1343 لايحه الحاق به پيمان وين كه به موجب آن كليه مستشاران نظامي آمريكا در ايران و اعضا خانواده هاي آنان و كليه افرادي كه به نحوي در خدمت آنان بودند از محاكمه توسط دستگاه قضائي ايران معاف ميشدند در مجلس شوراي ملي به بحث گذاشته شد و بعد از ابراز مخالفت هائي به تصويب رسيد. اينكه آيا آن مخالفت ها واقعي و جدي بود يا ساختگي و دستوري نكته ايست كه باتوجه به ماهيت مجلس شاه و نفوذ استعمار آمريكا و انگليس در ايران بايد درباره آن نظر داد لكن توجه به متن همين اعتراضات نشان دهنده واقعيت هاي آن روز جامعه ما زياده خواهي هاي آمريكا و ماهيت فاسد و وابسته رژيم شاه است .
روزنامه جمهوري اسلامي اين متن منتشر نشده را با هدف نشان دادن مطامع درازمدت آمريكا در ايران در چند شماره چاپ مي كند. مطالعه اين متن كه از اسناد مهم تاريخ كشورمان مي باشد را به عموم بويژه نسل جوان و تحصيل كرده و همچنين نمايندگان مجلس توصيه مينمائيم .
متن مذاكرات مجلس شوراي ملي در رابطه باكاپيتولاسيون مهر ماه 1343
7 ـ شور دوم و تصويب گزارش كميسيون امور خارجه راجع به الحاق به قرار داد وين و ابلاغ به دولت
نايب رئيس ـ دو لايحه در دستور مذاكرات مجلس است يكي مربوط به قرار داد وين و يكي مربوط به شمول مستشاران نظامي آمريكا به مقررات قرار داد وين . دولت تقاضا كرده كه اين دو لايحه امروز مقدم بر ساير لوايح در دستور مجلس قرار بگيرد بنابراين لايحه مربوط به قرار داد وين مطرح است قرائت مي شود.
(بشرح زير قرائت شد)
گزارش شور دوم از كميسيون امور خارجه به مجلس شوراي ملي
كميسيون امور خارجه در جلسه 2 مهر ماه 1343 با حضور آقاي ميرفندرسكي معاون وزارت امور خارجه لايحه شماره 2522 ـ1343 4 1 ارسالي از مجلس سنا راجع به قرار داد وين درباره روابط سياسي كه گزارش شور اول آن بشماره 1001 چاپ شده است براي شور دوم مورد رسيدگي قرار داد و ماده واحده مربوط به قرار داد را عينا تصويب نمود. اينكه گزارش آن را به مجلس شوراي ملي تقديم مي دارد.
ماده واحده ـ قرارداد وين درباره روابط سياسي كه در تاريخ هيجدهم آوريل 1961 مطابق با 29 فروردين 1340 در شهر وين به امضاي نماينده مختار دولت شاهنشاهي رسيده و مشتمل بر 53 ماده و دوپروتكل مي باشد تصويب و به دولت اجازه داده مي شود اسناد تصويب آن را مبادله نمايد.
از طرف مخبر كميسيون امور خارجه ـ دكتر ضيائي
دكتر مبين ـ بنده اخطار نظامنامه اي دارم .
نايب رئيس ـ بفرمائيد.
دكتر مبين ـ در اين مطلبي كه الان مطرح است كه بنا به تقاضاي دولت دو لايحه در دستور قرار مي گيرد و طبق اجازه اي كه ماده 72 آئين نامه مي دهد دولت مي تواند چنين تقاضائي را بكند كه يك مطلبي كه در دستور نبوده در دستور قرار بگيرد (نايب رئيس ـ در دستور بوده است ) صورت جلسه قبل اين جا است در دستور نبوده صورت جلسه اي كه تصويب شد در آن چنين چيزي نيست و خود آقاي رئيس هم استناد فرمودند كه رياست محترم دولت تقاضا كرده اند.
چون رئيس دولت تقاضا كرده بايد باين تقاضا راي گرفته شود. بنده نظري ندارم تقاضائي است بر طبق آئين نامه شده بايد نسبت به آن راي گرفته شود البته مجلس موافق است راه هم مي دهد.
نايب رئيس ـ اين دو لايحه در دستور مذاكرات مجلس بوده است و چاپ هم شده و حاضر است منتهي در جلسه قبل مطرح نشده بود. امروز دولت تقاضاكرد كه مقدم بر ساير لوايح مطرح شود و محتاج به راي نيست (رامبدـ لايحه خوانده نشده ) خوانده شد يك بار ديگر ماده واحده قرائت مي شود. (به شرح زير قرائت شد)
ماده واحده ـ قرار داد وين درباره روابط سياسي كه در تاريخ هيجدهم آوريل 1961 مطابق با 29 فروردين 1340 در شهر وين به امضاي نماينده مختار دولت شاهنشاهي رسيده و مشتمل بر 53 ماده و دو پروتكل مي باشد تصويب و به دولت اجازه داده مي شود اسناد تصويب آن را مبادله نمايد.
نايب رئيس ـ آقاي رامبد
رامبد ـ بيش از آنكه همكاران محترم من از زياد صحبت كردن من ناراحت هستند من خودم از حضورتان شرمنده هستم . البته كار مملكتي است كار مملكتي را به دست تعويق و منفي بافي و دستخوش الفاظ قرار دادن صحيح نيست (صحيح است ) اما به صرف اين مطلب صحيح هم همه چيز را سرسري گرفتن وسطحي نشستن و بلند شدن و رفتن و وظيفه را فراموش كردن صحيح نيست (قراچورلو ـ در مورد خودشان مي فرمايند) همينطوري است كه مي فرمائيد (بانو دكتر پارساي هر كسي وظيفه خودش را مي داند) در مورد خودم عرض مي كنم قرار دادي را مجلس محترم مطرح كردند و تصويب مي فرمايند كه فقط براي سطحي بودن و سرسري بودن يا نبودنش يك سطرش را مي خوانم و استدعا مي كنم درست توجه بفرمائيد و آن وقت به من بفرمائيد كدام صحيح است در صفحه 4 بند استحضار از اوضاع و سير وقايع در كشور پذيرنده با استفاده از تمام وسائل مشروح و گزارش آن به حكومت كشور فرستنده (دكتر كيان ـ مشروح غلط چاپي است مشروع درست است ) اين را بفرمائيد كه بنده روشن بشوم اگر مشروع است كدام مشروح است اگر غلط چاپي است و مشروح است ما كه داشتيم مشروح را تصويب مي كرديم از اين اشاره كوچك بگذريم به طور كلي قراردادهاي بين المللي منجمله قرارداد وين با قراردادهاي دو مملكت اين اختلاف را دارند كه قرارداد بين دو مملكت با توجه به مصالح بين اين دو مملكت نمايندگانشان مطلب را مطرح مي كنند و اگر مورد قبول هر طرف قرار نگرفت اصلا تصويب نمي شود ولي قراردادهاي بين المللي جوري است كه مثل بنده اقليت اگر كسي حرفي داشت صحبتش را مي كند و اكثريت محترم هم اگر صحبتها را قبول نكرد راي مي دهد بنابراين معلوم نيست كه گفتار آن نماينده اقليت براي حفظ منافع و مصالح ملت خودش در آن جمع مورد نظر بوده باشد بلكه تصويب اين قرارداد مورد علاقه آن نفوذي است كه با اكثريت آن حاكم است اگر قرار باشد بنده كه در خانه ام يك درخت گردو دارم با چهار نفر ديگري كه اصلا در خانه شان درخت گردو نيست طبق يك قراردادي موافقت بكنيم كه هر چقدر درختها گردو دارند در حياط خانه ما با هم تقسيم بكنيم و من هر چقدر سر و صدا بكنم آن سه نفر راي مي دهند و به اين ترتيب تصويب كردند آن درخت گردو تقسيم مي شود يك مواردي هست (مهندس صائبي ـ اين نظر در اينجا وارد است متاسفانه يا بدبختانه وارد است موادي در اينجا هست ) كه اشاره مي كند (با افراد خانواده ) بنده از نماينده محترم دولت سئوال مي كنم افراد خانواده اي كه در اينجا براي آنها امتيازاتي قائل مي شويم بنظر ايشان در مملكت آنچه كه ما قبول مي كنيم چه معني و تفسيري دارد متاسفانه در ماده اول اين قرارداد كه اين اصلاحات تفسير شده است بنده چيزي نديدم . اما اگر فردا همشيره يكي از اين مامورين باتفاق او رفت و در يكجا زندگي كرد و واقعه اي پيش آمد كه از اين قرارداد خواستند براي مصونيت او استفاده بكنند طبق اين تصويبي كه مي كنيد اين همشيره هم جز افراد خانواده هست يا نيست ما چه چيز را داريم تصويب مي كنيم بنده اين مطالبي را كه عرض مي كنم به هيچ وجه ايراد من به اين قرارداد نيست فقط جلب توجه مجلس محترم و سروران عزيزم است براين كه آنچه كه ما تصويب مي كنيم خودمان بدانيم چه تصويب مي كنيم در اين جا ماده اي هست كه براي نمايندگان سياسي نمايندگان اداري نمايندگان فني و اينگونه مامورين ما متقابلا اين كلمه را عرض مي كنم متقابلا معافيت ها و مصونيت ها و مزايائي قائل هستيم آيا دولت ايران هم مامورين اداري و فني باندازه اي دارد كه از ساير ممالك دنيا در اين جا هر كوچه و پس كوچه و خياباني كه شما مي بينيد و علائم پشت اتومبيلها حاكي از اين است كه اينها مامورين خارجي هستند بنده از نماينده محترم وزارت خارجه استدعا مي كنم مجلس شوراي ملي را روشن بفرمايند از اين قرارداد بين المللي چند نفر از مامورين ايراني در خارج از مملكت ايران در ممالك بزرگي مثل شوروي آمريكا و انگلستان و امثال آنها از اين مزايا بهره مند مي شوند و چند نفر از آنها در اين مملكت بهره مند مي شوند (قراچورلو ـ موضوع نفر نيست مناسبات بين دول است ) تصور مي كنم با اين چند ماهي كه در خدمت شما بودم به اين مسائل روشن شده ام . در اين جا ماده اي است كه البته به كشور پذيرنده اجازه مي دهد كه تعداد اين مامورين را در صلاحيت مملكت خودش پيش بيني بكند و به دولت فرستنده بگويد نمايندگان خودش را محدود بكند ماده بسيار خوبي است ولي باز هم البته راي بنده يك نفر يا چند نفر همفكر من ممكن است مورد احتياج شما نباشد ولي قضاوت ملت ايران در هر حال مورد احتياج شما است (صحيح است ) بفرمائيد در اين جا و به من بفرمائيد وزارت خارجه چه در نظر گرفته ما در شهري چون واشنگتن و نيويورك و لندن نسبت به جمعيت آن شهرها چقدر مامور خارجي مي بينيم كه از مصونيت ها و معافيت ها بهره مند هستند و در شهر عزيز و پايتخت خودمان چقدر آدم مي بينيم كه از معافيت ها و مصونيتها بهره مند هستند و بالاخره اين قرارداد براي مملكت ايران و ملت ايران چه مصلحتي دارد (يكنفر از نمايندگان ـ هيچ ) بنده هيچيك از عرايضم مبتني بر اين نبود كه با اين قرارداد مخالفم ولي استدعاي من در اين بود براي اينكه يك فردي از خود من بي اطلاع تر بيايد بگويد مي بينم از كشورهاي ديگر حتي كساني كه يخچالهايشان را تعمير مي كنند حتي شاگرد مكانيك از مصونيتي كه سفير كبير ما در ممالك ديگر استفاده مي كنند استفاده مي كند (صحيح است ) (خواجه نوري اينطور نيست ) اما اينطور بدبختانه هست آقاي خواجه نوري مملكت را با شوخي و تعارف مصالحه نكنيم عزيز من (احسنت ) بنده عرض كردم با اين كيفيت بهيچ وجه مخالف نيستم قرارداديست بين المللي و تكيه مي كنم و 18 بار هم زير اين كلمه خط مي كشم متقابل متقابل متقابل ولي آيا من كه يك ميهماني در خانه اي ميروم معنيش اين است كه در مقابل اين يك مهماني دويست نفر در بازديد بپذيرم ! اين صحيح نيست آقاي خواجه نوري پس اين افتخار شما و اين هم نقص من كه اين عرايض را كردم (احسنت )
نايب رئيس ـ آقاي نخست وزير
