روزنامه جمهوري اسلامي 06/08/1382 صفحه علمي و پژوهشي

  • كشف ژن نوعي بيماري چشمي كه عارض سالمندان مي شود
  • سن ابتلا به « سرخك » در كشور افزايش يافته است
  • « مياستني گراو » چيست
  • هيچ شيري جايگزين شيرمادر نيست
  • كمبود ويتامين ث باعث بدبويي دهان
  • اميد به درمان افراد تالاسمي ماژور زياد شده است
  • *****
    كشف ژن نوعي بيماري چشمي كه عارض سالمندان مي شود


  • محققين دانشگاه علم و بهداشت ايالت اورگون آمريكا موفق به كشف ژني شده اند كه عامل كاهش قدرت ديد در كهنسالي است .
    به گفته محققين اين دانشگاه ژن مزبور موجب زوال بينايي و در بسياري مواقع موجب كوري در ميليونها نفر افراد جهان از سنين 65 سالگي به بعد مي شود.
    در بيماري موسوم به ماكيولار ديجنراشن حساس ترين بخش شبكيه چشم در افراد كهنسال از بين رفته و توان خوب ديدن يا خواندن و يا تشخيص قيافه اطرافيان در اين افراد به شدت كاهش مي يابد.
    همچنين در موارد بسيار پيشرفته اين بيماري به كوري مطلق منجر مي شود.
    لازم به ذكر است كه ژن عامل بيماري مشابه در افراد جوانتر قبلا كشف شده بود اما اين نخستين بار است كه ژني در ارتباط با بيماري كه مربوط به افراد مسن است كشف مي شود.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي به گفته صاحب نظران اگر تحقيقات بعدي يافته محققين دانشگاه علم و بهداشت اورگون را تائيد كند و مشخص شود كه اين ژن تنها عامل بروز بيماري مزبور در كهنسالان است اين امكان وجود دارد كه با ژن درماني بروز اين بيماري را در آنها متوقف و يا به تاخير انداخت .

  • *****
    سن ابتلا به « سرخك » در كشور افزايش يافته است


  • رئيس مركز مديريت بيماريها گفت : سن ابتلا به سرخك در كشور از محدوده 10 تا 25 سال و بالاتر رو به افزايش است .
    دكتر « محمدمهدي گويا » موارد ابتلا به سرخك در گروه سني كمتر از پنج سال در كشور را ثابت عنوان كرد و گفت : ابتلا به سرخك در سنين بالا به مراتب خطرناكتر از سنين پايين تراست .
    دكتر « گويا » با بيان اينكه ايمني نسبت به سرخك پس از واكسيناسيون در زمان طفوليت صد در صد نيست گفت : در حدود پنج درصد افرادي كه در دوران طفوليت براي سرخك واكسينه شده اند احتمال دارد كه سرخك بگيرند.
    وي پوشش واكسيناسيون در كشور را حدود 95 درصد عنوان كرد و گفت : هرسال در كشور درصدي از افراد وجود دارند كه يا واكسن تزريق نكرده اند و يا پس از تزريق ايمني مناسب را كسب نكرده اند.
    وي گفت : ناراحتي هاي چشمي ورم مغزي ذات الريه از جمله عوارض ابتلا به سرخك در سنين بزرگسالي محسوب مي شود و در كشور به ازاي هر 100 هزار نفر 85 9 نفر به سرخك مبتلا مي شوند.
    اين عضو كميته ملي ايمنسازي در خصوص سندرم سرخچه مادرزادي نيز گفت : در حال حاضر در كشور به ازاي هر يك هزار تولد زنده يك مورد تولد به سرخچه مادرزادي مبتلا مي شود.
    دكتر « گويا » كوچكي مغز نابينايي ناشنوايي و عوارض استخواني را از جمله عوارض مبتلايان به سندرم سرخچه مادرزادي عنوان كرد و افزود : مبتلايان به اين بيماري تا هنگام مرگ هيچ گونه بازدهي براي جامعه نداشته و در سنين بلوغ جان خود را از دست مي دهند.
    وي هزينه نگهداري مبتلايان به اين بيماري را در كشورهاي فقير حدود سه هزار دلار در سال عنوان كرد و گفت : هزينه نگهداري اين افراد تا زمان مرگ در اين كشورها بين 54 تا 63 هزار دلار است .
    وي افزود : به منظور حذف « سرخك » و « سندرم سرخچه مادرزادي » « طرح واكسيناسيون همگاني سرخك سرخچه » براي 33 ميليون نفر از جمعيت پنج تا 25 سال از 15 آذر ماه امسال به مدت يك هفته در سراسر كشور اجرا مي شود.

  • *****
    « مياستني گراو » چيست


  • « مياستني گراو » يا ضعف خطير عضلاني اختلال مزمني است كه خود را با ضعف و خستگي سريع عضلاني نشان مي دهد كه تحت كنترل ارادي فرد هستند. اين اختلال در نتيجه تخريب ارتباط ميان اعصاب و عضلات روي مي دهد.
    اين اختلال تنها بر كاركرد اعصاب و عضلات فرد تاثير مي گذارد ـ احساس ضعف عضلات با استراحت برطرف مي شود. مياستني گراو ـ كه آن مي ناميم ـ MG را به اختصار در موارد متوسط تا شديد خود مي تواند علاوه بر ايجاد ضعف در دست و پا سبب ايجاد اشكالاتي در صحبت كردن جويدن بلع و تنفس شود.
    مي تواند در MG بيماري تمام افراد و در همه سنين ديده شود اما بيشتر در زنان زير چهل سال و مردان بالاي 60 سال ديده شده است . درمان هايي براي كنترل و از بين وجود دارد . MG بردن علايم
    علايم و نشانه ها :
    بر عضلاتي MG بيماري كه كنترل آنها اختياري است تاثير ميگذارد. اين بيماري بيشتر عضلات مشخصي همچون عضلات صورت دست وپا را درگير مي كند. همچنين در كار عضلاتي كه در جويدن بلع و تنفس شركت دارند اختلال ايجاد مي كند ـ علايم و نشانه هايي اين بيماري عبارتنداز :
    ضعف عضلات صورت مثل افتادگي پلك ها
    دوبيني
    اشكال در صحبت كردن جويدن بلع و تنفس
    ضعف عضلات دست و پا
    خستگي كه در اثر تكرار حركات ايجاد مي شود.
    هر چقدر حركت يك عضله بيشتر تكرار شود ضعف بيشتري توليد خواهد شد. در روزهاي خوب MG بيماري جاي خود را با روزهاي بد عوض مي كنند. پس از مدتي دوره كاهش علايم بيماري آغاز مي شود و ممكن است ماه ها طول بكشد. در موارد نادري مشكلات تنفسي و اختلالات بلع وخيم تر مي شوند و نيازي به مراقبت هاي اورژانسي خواهد بود.
    دليل اصلي چيست
    زماني كه سيستم عصبي به صورت طبيعي كار مي كند ماده شيميايي استيل كولين تكانه هاي عصبي را به عضلات انتقال مي دهد. در مناطق خاصي از عضلات كه اتصالات عصبي ـ عضلاني ناميده مي شود اين تكانه ها و پالس ها كه توسط عضلات منقبض شده ارسال شده اند توسط مناطق دريافت كننده دريافت مي شوند.
    ارتباط MG در بيماري ميان عصب ها و عضلات دچار اختلال مي شود. مقصر اصلي سيستم ايمني است . به دلايل باعث MG ناشناخته اي مي شود كه سيستم ايمني آنتي بادي هايي را بسازد كه بسياري از مناطق دريافت كننده استيل را از كار انداخته و يا تخريب مي كند. وقتي تعداد مناطق دريافت كننده كمتر مي شود عضلات تكانه هاي عصبي كمتري را دريافت ميكنند و در نتيجه حالت ضعف ايجاد مي شود. ميزان ضعف عضلاني در افراد مختلف متغير است .
    غده تيموس ـ بخشي از سيستم ايمني كه در بالاي سينه و در زير استخوان قفسه سينه قرار دارد ـ اين آنتي بادي ها را توليد مي كند. غده تيموس كه در دوران طفوليت بزرگ است در بزرگسالان سالم كوچك مي شود البته در برخي از افراد غده تيموس به MG مبتلا به صورت غيرطبيعي بزرگ مي شود و تومورهاي خوش خيم (غيرسرطاني ) در آن رشد مي كند.
    برخي از عوامل باعث وخيم شدن اين بيماري مي شود. از آن جمله مي توان به بيماري هايي نظير سرماخوردگي استرس و خستگي اشاره كرد.
    اگر احساس ضعف عضلاني داريد و يا در كنترل عضلات چشم صورت و دهان مشكلي داريد و يا دچار مشكلات تنفسي هستيد و يا احساس ضعف متغيري در دست و پا داريد لازم است به پزشك مراجعه كنيد. شايد اين مربوط MG علايم به بيماري باشند.
    درماني MG اگر بيماري ندارد اما چشم انداز كنترل علايم آن خوب است . هر چه زودتر به پزشك مراجعه كنيد سريع تر نيروي عضلات خود را باز مي يابيد و زودتر مي آموزيد كه چگونه انرژي خود را به مفيدترين شكل مصرف نماييد.
    معاينه و تشخيص :
    يك علامت كليدي كه به اشاره MG امكان وجود مي كند نوعي ضعف عضلاني است كه با استراحت برطرف مي شود. آزمايش هايي كه اين تشخيص را تاييد مي كنند عبارتند از :
    معاينه عصب ها : اين معاينه شامل آزمايش عكس العمل ها قدرت عضلات كشش عضلات احساس لامسه بينايي حالت راه رفتن نشستن هماهنگي تعادل و مهارت هاي ذهني مي شود.
    الكتروميوگرافي : دربخش اول اين آزمايش يك پالس كوچك الكتريكي بر پوست وارد مي شود تا با برانگيخته كردن اعصاب ميزان قدرت انقباض عضلات اندازه گيري شود. در بخش دوم الكترود بسيار نازكي وارد يكي از عضلات مي شود تا فعاليت الكتريكي عضله را در حالت استراحت و با انقباض اندك عضله اندازه گيري نمايد.
    تجزيه خون : يك آزمايش خون مي تواند وجود آنتي بادي هاي غيرطبيعي را تشخيص دهد. اين آنتي بادي ها نقاط دريافت كننده تكانه هاي عصبي را مختل مي كنند.
    آزمايش اغدروفونيوم : در نتيجه تزريق ماده شيميايي ادروفونيوم قدرت عضلات بهبودي ناگهاني ـ هر چند موقت پيدا مي كنند و اين است . MG نشاندهنده بيماري ادروفونيوم كار آنزيمي را متوقف مي كند كه انتقال تكانه ها را از انتهاي رشته هاي عصبي به مناطق دريافت كننده بر روي عضلات مختل مي كند.
    درمان :
    پزشكان براي برطرف MG كردن علايم بيماري درمان هاي متفاوتي را به صورت تركيبي و يا به تنهايي استفاده مي كنند :
    دارو درماني : چندين نوع دارو كه به كولين استراز معروف هستند ارتباط ميان عصب ها و عضلات را بهبود مي بخشند. اين داروها مشكلات واقعي رادرمان نمي كنند بلكه انقباض و نيروي عضلات را اصلاح مي كنند.
    كورتيكو استروييدها سيستم ايمني را متوقف مي كنند تا توليد آنتي بادي ها كنترل شود. استفاده طولاني از كورتيكواستروييدها عوارض جانبي شديدي را به همراه خواهد داشت . از آن جمله اند : ديابت افزايش وزن پوكي استخوان افزايش خطر برخي از عفونت ها و پراكندگي چربي بدن .
    جراحي : خارج كرده غده تيموس بهبودي قابل توجهي براي بيش از نيمي از مبتلايان به همراه MG به شكل شديد خواهد داشت . اما اغلب تاثير آن سال ها به تاخير مي افتد.
    گرفتن خون ) با اين Plasmapheresis ( پروسه مي توان مراحل را MG پرمخاطره بيماري كنترل كرد. در اين حالت آنتي بادي هايي كه انتقال تكانه ها را از انتهاي رشته هاي عصبي به مناطق دريافت كننده عضلات متوقف كرده بودند از خون بيمار خارج مي شوند. خون از بدن بيمار گرفته مي شود و از فيلتري عبور مي كند تا آنتي بادي هاي مشخصي از آن جدا شوند و سپس به بدن بيمار بازگردانده مي شود. اين كار هزينه زيادي دارد وزمان زيادي مي طلبد. همچنين ساير انواع درمان براي نگهداري طولاني مدت نيروي عضلات ضروري است . به بيان ديگر سيستم ايمني به زودي آنتي بادي هاي جديدي مي سازد و جايگزين آنتي بادي هاي جدا شده مي كند.
    تكميل دارو درماني با راهكارهاي زير به شما كمك مي كند تا از انرژي خود براي استفاده MG مبارزه با علايم كنيد :
    برنامه تغذيه خود را تنظيم كنيد. سعي كنيد زماني غذا بخوريد كه نيروي عضلات شما به اندازه مناسبي باشد. يعني احتمالا يك ساعت پس از مصرف داروها. سعي كنيد از غذاهاي نرم استفاده كنيد. از مصرف غذاهاي سفت پرهيز كنيد. غذا را به آرامي بجويد و در بين لقمه ها فاصله بيندازيد.
    اقدامات احتياطي مناسب را در خانه اعمال كنيد : در اماكني كه ممكن است نياز به پشتيباني داشته باشيد ميله هاي قلاب دار يا نرده هاي آهني نصب كنيد مثل كناره هاي وان حمام از گذاشتن وسايل اضافي و دست و پاگير در پله ها و راهروهاي خانه پرهيز كنيد. در بيرون از خانه نيز پله ها پاركينگ و پياده روي نزديك منزل را خلوت كنيد.
    از وسايل و ابزارهاي برقي استفاده كنيد. با استفاده از وسايل برقي در اتاق آشپزخانه و در كارگاه انرژي خود را حفظ كنيد.
    از چشم بند استفاده كنيد. اگر مشكل دوبيني داريد با بستن چشم بند از تاثيرات آن بكاهيد. در هنگام مطالعه يا تماشاي تلويزيون از چشم بند استفاده كنيد. براي جلوگيري از خستگي چشم چشم بند را به تناوب از چشمي به چشم ديگر ببنديد.
    برنامه هاي خود را پيش بيني كنيد : اگر برنامه اي در بيرون از منزل داريد برنامه خود را با زمان مصرف داروها هماهنگ كنيد تا در هنگام بيرون رفتن از منزل در اوج انرژي باشيد. اگر در خانه كاري انجام مي دهيد تمام ابزاري را كه براي كارتان لازم داريد در كنار خود جمع كنيد تا مجبور نباشيد پيوسته براي آوردن چيزي بلند شويد و انرژي خود را هدر دهيد.
    كمك بخواهيد بسته به سطح انرژي تان ممكن است نتوانيد هر نيازي را در بيرون از منزل رفع كنيد. از اعضاي خانواده و دوستان ياري بخواهيد.
    استرس خود راكنترل كنيد. از آنجا كه استرس هاي را MG هيجاني بيماري وخيم تر مي كند به دنبال راهي براي كاهش استرس باشيد. براي اين منظور مي توان از تكنيك هاي ريلك يشن همچون مديتيشن و بيوفيدبك استفاده كرد.

  • *****
    هيچ شيري جايگزين شيرمادر نيست


  • يك متخصص اطفال و عضو كميته كشوري تغذيه كودكان وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي تاكيد كرد : براي نوزادان هيچ شيري نمي تواند جايگزين « شير مادر » باشد.
    دكتر « خليل فريور » در گفت و گو با خبرگزاري جمهوري اسلامي افزود : شير مادر به دليل داشتن مواد غذايي غني و عوامل دفاعي علاوه بر تامين رشد مطلوب جسمي و رواني كودك را از انواع بيماريهاي حاد و مزمن نه فقط در كودكي كه در بزرگسالي نيز محافظت مي كند.
    دكتر فريور خاطرنشان كرد : والديني كه علاقمند سرنوشت و آينده فرزندان خود هستند لازم است كه فرزندانشان را تا دو سالگي با شير مادر تغذيه كنند.
    وي گفت : تغذيه نوزادان با شيرمادر علاوه بر پيشگيري آنان از ابتلا به انواع بيماريها برسلامتي رواني و هوش آنان مي افزايد و محيط شاداب و محيطي سالم را براي آنان فراهم مي آورد.
    كارشناس عضو كميته كشوري تغذيه كودكان وزارت بهداشت در ادامه تاكيد كرد كه تغذيه كودكان بطور مصنوعي (با شير خشك ) مي تواند عوارض مختلفي براي كودكان داشته باشد و تفاوتي در زمينه ايجاد عوارض بين هيچ كدام از انواع شيرخشكها وجود ندارد.
    دكتر فريور افزود : نوزاداني كه با شيرخشك تغذيه مي شوند در معرض ابتلا به بيماريهاي خطرناك هستند.
    وي تصريح كرد : امروزه كارخانه هاي توليد شير مصنوعي در حال تبليغ محصولاتشان در سطوح مختلف اجتماعي هستند اما خانواده ها بايد هوشيار باشند و تلاش كنند كه كودك با شيرمادر تغذيه شوند و اگر مادري احساس كمبود شيرمي كند به مراكز مشاوره تغذيه شير مادر در واحدهاي بهداشتي سراسر كشور مراجعه كنند.
    اين متخصص اطفال گفت : برخي مواقع مادر تصور مي كند كه شير وي كم است در حالي كه اگر به افزايش وزن شيرخوار و يا دفعات ادرار و يا منحني رشد او توجه شود مشاهده مي شود كه مادر شيركافي دارد اما به دلايلي چون عدم اعتماد به نفس شير مادر كاهش يافته است .
    دكتر فريور افزود : اگر منحني رشد كودك به موازات منحني هاي استاندارد افزايش يابد و يا در شش ماه اول زندگي كه تغذيه منحصرا با شير مادر باشد و ماهيانه حداقل 500 گرم وزن اضافه كند يا دفعات ادرار نوزاد در شبانه روز بيشتر از شش بار باشد اينها دلايل كفايت شير مادر است .
    وي خاطرنشان كرد كه رفتارهايي از جمله گريه مكرر شيرخواران و طولاني شدن مدت شير خوردن در كودكان نمي تواند دليل قطعي براي عدم كفايت شير باشد.

  • *****
    كمبود ويتامين ث باعث بدبويي دهان


  • كمبود ويتامين ث موجب عفوني شدن لثه ها و در نتيجه بد بويي دهان مي شود.
    دكتر خوانساري دندانپزشك در گفتگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان در اين باره گفت : بوي بد دهان علل متعددي دارد گاهي مربوط به دهان گاهي بيماريهاي معده و گاهي هم خوردن سبزيها و داروهاي بد بو است .
    وي گفت : يكي از علل بوي بد دهان كمبود ويتامين « ث » است كه موجب عفوني يا پيوره شدن لثه ها مي شود و از علائم آن خونريزي دائم لثه ها است كه به آن اسكوربوت گفته مي شود.
    وي افزود : سرماخوردگي و سينوزيت مزمن كه عفونت در حفره هاي فك و بين لثه ها جمع مي شود نيز ممكن است موجب بد بويي دهان شود كه با خوردن آنتي بيوتيكهاي مناسب برطرف مي شود.
    وي افزود : گاهي سبب بدبويي دهان سستي گوشت لثه و اطراف دندانهاست كه در نتيجه آن ذرات غذاها مخصوصا غذاهاي گوشتي در لابلاي لثه ها و دندانها مي ماند و فاسد شدن اين مواد موجب اين عارضه مي شود كه توصيه مي شود تمام افراد بعد از هر وعده غذايي به طور صحيح مسواك بزنند.

  • *****
    اميد به درمان افراد تالاسمي ماژور زياد شده است


  • دكتر فرهود گفت : تا 80 درصد موارد پيوند مغز استخوان در درمان تالاسمي موثر بود.
    دكتر فرهود متخصص ژنتيك در گفتگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان در خصوص بيماري تالاسمي گفت : تالاسمي نوعي بيماري است كه در قديم امتيازي براي مقاومت در برابر مالاريا تلقي مي شد به اين معني كه افراد مبتلا به تالاسمي در برابر مالاريا مقاومت بيشتري دارند.
    وي تصريح كرد : از چند هزار سال پيش بر اثر يك جهش زنجيره اي « بتا » و « آلفا » جاي دو اسيد امينه تغيير كرد و تبديل به بيماري شده است .
    دكتر فرهودي افزود : فرزنداني كه والدين آنها هر دو به تالاسمي مينور دچارند از بدو تولد به تالاسمي ماژور دچارند و از 6 ماهگي تا يكسالگي ابتلا آنها به اين بيماري مشخص مي شود.
    اين متخصص ژنتيك تاكيد كرد در گذشته به علت عدم وجود درمان كافي افراد مبتلا به تالاسمي از ادامه حيات بازمي ماندند ولي در حال حاضر با درمانهاي بهتر اميد به زندگي در اين افراد بيشتر شده است و تنها راه درمان تالاسمي بالا نگه داشتن هموگلوبين و پيوند مغز استخوان است .
    وي در پايان گفت : تنها راه مقابله با اين بيماري جلوگيري از تولد نوزاد مبتلا است .
    در ايران دو هزار مبتلا به تالاسمي ماژور وجود دارد كه بيشترين آن ساكن گيلان مازندران هرمزگان خوزستان و فارس مي باشند.