گردهم آيي هنر و زندگي برآيند پنج گردهمايي و سلسله
سخنراني هايي است كه در فاصله سال هاي 1377 تا 1381 ـ
توسط مركز مطالعات و تحقيقات هنري وزارت فرهنگ و
ارشاداسلامي ـ طراحي و برگزار شده است .نوشتار حاضر با
عنوان « هنر در متن زندگي » نخستين شماره ويژه گردهم آيي
« هنر و زندگي » است .
نقش داستان در زندگي انسان ها
با توجه به اينكه قسمت بسيار مهمي از قرآن به صورت
سرگذشت اقوام پيشين و داستان هاي گذشتگان بيان شده
است , اين سوال براي بعضي پيش مي آيد كه چرا يك كتاب
تربيتي و انسان ساز اين همه تاريخ و داستان دارد
تاريخ آزمايشگاه مسائل گوناگون زندگي بشر است , و آنچه
را كه انسان در ذهن خود با دلائل عقلي ترسيم مي كند در
صفحات تاريخ به صورت عيني باز مي يابد , و با توجه به اينكه
مطمئن ترين معلومات آن است كه جنبه حسي داشته باشد ,
نقش تاريخ را در نشان دادن واقعيات زندگي به خوبي مي توان
درك كرد.
تاريخ با زبان بي زبانيش نتايج قطعي و غيرقابل انكار
مكتب ها , روش ها , و برنامه هاي هر قوم و گروهي را بازگو
مي كند.
داستان هاي پيشينيان مجموعه اي است از پرارزش ترين
تجربيات آنها و مي دانيم كه محصول زندگي چيزي جز تجربه
نيست . تاريخ آئينه اي است كه تمام قامت جوامع انسان را در
خود منعكس مي سازد. به همين دليل مطالعه تاريخ گذشتگان ,
عمرانسان را درست به اندازه عمر آنهاـ طولاني مي كند! چرا كه
مجموعه تجربيات دوران عمر آنها را در اختيار انسان
مي گذارد. از اين گذشته تاريخ و داستان جاذبه مخصوصي دارد
و انسان در تمام ادوار عمر خود از سن كودكي تا پيري تحت
تاثير اين جاذبه فوق العاده است و به همين جهت قسمت مهمي
از ادبيات جهان , و بخش بزرگي از آثار نويسندگان , را تاريخ و
داستان تشكيل مي دهد.
بهترين آثار شعرا و نويسندگان بزرگ اعم از فارسي زبان و
غير آنها , داستان هاي آنها است , گلستان سعدي , شاهنامه
فردوسي , خمسه نظامي و آثار جذاب نويسندگان معاصر ,
همچنين آثار هيجان آفرين ويكتور هوگو فرانسوي , شكسپير
انگليسي و گوته آلماني , هم در صورت داستان عرضه شده
است .
داستان چه به صورت نظم باشد يا نثر و يا در شكل
نمايش نامه وفيلم عرضه شود , اثري در خواننده و بيننده
مي گذارد كه استدلالات عقلي هرگز قادر به چنان تاثير نيست .
دليل اين موضوع شايد آن باشد كه انسان قبل از آنكه عقلي
باشد حسي است و بيش از آنچه به مسائل فكري مي انديشد در
مسائل حسي غوطه ور است . مسائل مختلف زندگي هر اندازه از
ميدان حس دور مي شوند و جنبه تجرد عقلاني به خود
مي گيرند ثقيل تر و سنگين تر و ديرهضم تر مي شوند. از اين رو
مي بينيم هميشه براي جاافتادن استدلالات عقلي از مثال هاي
حسي استمداد مي شود و گاهي ذكر يك مثال مناسب و به
جاتاثير استدلال را چندين برابر مي كند. لذا دانشمندان موفق
آنها هستند كه تسلط بيشتري بر انتخاب بهترين مثال ها دارند.
چرا چنين نباشد در حالي كه استدلال هاي عقلي بالاخره
برداشت هايي از مسائل حسي و عيني و تجربي است . مجموعه
اين جهات نشان مي دهد كه قرآن در بيان اين همه تاريخ و
داستان بهترين راه را از نظر تعليم و تربيت پيموده
است .
مخصوصا با توجه به اين نكته كه قرآن در هيچ مورد به ذكر
وقايع تاريخي به طور آشكار نمي پردازد , بلكه در هر گام از آن
نتيجه گيري كرده , و بهره برداري تربيتي مي كند.
تفسير نمونه جلد نهم , ص 303 , آيت الله مكارم شيرازي
موقعيت فلسفي زيبايي شناسي
با توجه به معاني مختلف واژه « موقعيت » در فرهنگ لغت ,
كدام معنا از موقعيت زيبايي شناسي در ذهن ما تداعي مي گردد
در اين زمينه مي توان به طرح سه پرسش پرداخت : 1 ـ پرسشي
درباره موقعيت يا شرايط دروني زيبايي شناسي : موفقيت اين
رشته در چيست 2 ـ پرسشي برپايه ارتباط زيبايي شناسي با
ديگر شاخه هاي فلسفه : جايگاه زيبايي شناسي در فلسفه
امروزي كجاست و اعتبار آن از چيست 3 ـ پرسشي درباره
ارتباط زيبايي شناسي با فلسفه : زيبايي شناسي چه موقعيتي
دارد و وظايف و نقش فلسفي آن چيست
پرسش اول دو قسمت دارد : يك بخش به بررسي زيبايي
شناسانه كيفيت اثر هنري مي پردازد و بخش ديگر به بررسي
حرفه اي زيبايي شناسان .
پيشرفت هاي متعددي در خصوص زيبايي شناسي به
وجود آمده كه در اين جا به سه مورد اشاره مي شود. نخست
اينكه فلاسفه هنر در اواخر 1970 از بررسي دقيق و موشكافانه
فعاليت هاي هنري از جمله نقاشي , عكس , فيلم , موسيقي و
ادبيات دست كشيدند. امروزه زيبايي شناسي بيش از هر زمان
ديگري به نقد هنري و بررسي رابطه تنگاتنگ رشته هاي مختلف
هنري از جمله هنر , ادبيات و فيلم روي آورده است . دومين
پيشرفت زيبايي شناسي مربوط به جنبش زنان در سال 1980
مي باشد. كه تاثيرات آن در تحقيقات مربوط به معيارهاي
ارزشيابي زيبايي شناسي نمايان مي گردد. و در نهايت
زيبايي شناسي را از يك تحول اخلاقي بهره مند مي سازد :
احياي مباحثات ديرين درباره كاربردهاي اخلاقي
داستان سرايي و تاثيرات اجتماعي هنر.
در بررسي حرفه اي زيبايي شناسي , حقيقت ناخوشايند
اين است كه موقعيت هاي شغلي زيادي در آن وجود ندارد. چرا
در فلسفه و زيبايي شناسي مشاغل محدودي وجود دارد
فلاسفه زيبايي شناسي را به عنوان يك رشته حاشيه اي
مي شناسند , اين موقعيت حاشيه اي زيبايي شناسي , در ساختار
بنيادين حرفه اي منعكس مي گردد. ماوراالطبيعه و
شناخت شناسي مانند منطق , به عنوان « زمينه هاي اصلي »
فلسفه تعريف شده اند. تاريخ و علم اخلاق نيز نه تنها
زمينه هاي اصلي فلسفه نيستند بلكه به هيچيك از رشته هاي
مرتبط با آنها نيز تعلق ندارند. فلاسفه به طور كلي يا از
موضوعات مربوط به هنر و زيبايي شناسي چشم مي پوشند و يا
فكر مي كنند كه آنها ارتباط مهمي با قوانين فلسفي ندارند.
فلاسفه معتقدند , فلسفه علوم كه به طور جدي به علوم
مي پردازد , از لحاظ فلسفي اهميت دارد , زيرا علوم از لحاظ
فلسفي حائز اهميت اند. اما هنر از لحاظ فلسفي اهميت دارد
زيرا از لحاظ انساني حائز اهميت است . لذا رواج اين ديدگاه
كه رابطه نزديك با هنر زيبايي شناسي را كمتر فلسفي مي سازد ,
چندان حيرت آور نيست .
امروزه بسياري از فلاسفه كه عقايد فلسفي شان در
پس زمينه هاي تكنيكي و علمي نهفته است به اهميت نظريه
ارزش پي برده اند. زيبايي شناسي بخشي از نظريه ارزش است
و اگر نظريه ارزش از لحاظ فلسفي مهم است زيبايي شناسي نيز
از لحاظ فلسفي اهميت دارد. موضوع رابطه بين زيبايي شناسي
و ارزش هاي اخلاقي موضوع اصلي زيبايي شناسي است و
شايد بتوان گفت كه ما در حال تجربه يك تحول اخلاقي در
زيبايي شناسي و يك تحول زيبايي شناسي در علم اخلاق
هستيم . هدف از اين اظهارات بازتاب اهميت فلسفي زيبايي
شناسي است كه به تفكر بيشتري درباره آرمان هاي قطعي فلسفه
و آنچه زيبايي شناسي به عنوان يك قانون و راه تفكر واقعي به
آن مي نگرد , نياز دارد.
موانع آموزش زيباشناسي به هنرمندان
به دلايل بسيار هنرمندان از زيباشناسي در هراسند.
بسياري از آنها بر اين گمانند كه تحليل بيش از حد آثارشان
باعث مي شود كه خلاقيتشان تحليل برود يعني منجر به آن
مي شود كه خودآگاه عقلاني آنها به بهاي ناخودآگاه خلافشان
توسعه پيدا كند. يا اينكه فكر مي كنند تحليل زيباشناختي هيچ
تاثيري بر آنها ندارد و انديشه درباره هنر به اين شيوه كاري
بي فايده است . اگر نسخه اي از نشريه نقد زيباشناختي و هنري
را به آنها بدهيد واكنش آنها به سادگي اين خواهد بود كه براي
آنها جذابيتي ندارد و موضوعات مورد بحث آنهايي نيست كه
ايشان دغدغه آن را دارند و تنها يك سلسله بحث هاي
دانشگاهي است كه با جهان واقعي هنر ارتباطي ندارد. فكر
مي كنم در پس اين دشمني با زيباشناسي يك دغدغه اوليه
نسبت به شغل وجود دارد. هنرمندان جوان بسيار نيازمند
موفقيت و توجه هستند. اگر نگاهي كلي به هنر و به خصوص
ارزش هنري اندازيم متوجه مي شويم كه همواره آنها
انتخاب هاي زيباشناسي « والا » را به جاي « كهتر » در نظر
مي گيرند , همين امر باعث مي شود كه هنرمندان جوان بهراسند
كه آن هدفي را كه به سادگي قصد رسيدن به آن را دارند بايد در
مسير سخت و دشوار بپيمايند. مانع ديگري هم براي جذب
باتمام وجود هنرمندان به سوي زيباشناسي وجود دارد. غالب
گونه هاي هنر معاصر خود از نظريه اي سرچشمه گرفته اند كه
هنرمندان جنبه فكري حوزه كاري خود مي شمارند. اين
نظريه ها را غالبا خود هنرمندان و يا منتقداني كه در ارتباط
نزديك با آنها هستند مطرح مي كنند و در ذات خود بيش از آنكه
تحليل باشند مبتني بر تخيل هستند اينها رامي توان در بيانيه ها ,
مجله هاي آوانگارد , مصاحبه هاي هنرمندان و گفته هاي
شاگردان آنها يافت كه بسياري از جنبش هاي هنري برجسته را
رقم زده اند. اكثر اين نظريه ها تجويزي هستند و تعريف هنر را
تنها براي گونه خاصي از هنر مدنظر دارند و مباحثشان درباره
ارزش زيباشناختي , تاثيرات اجتماعي هنر , هدف هنر تنها در
جهت هنري خاص و مكتب هنري ويژه اي است . البته اين گونه
از نوشتار بسيار خلاق و الهام بخش است و بسياري از
هنرمندان را به جوش و خروش وامي دارد. اما اين واقعيت كه
نظريه براي بسياري از هنرمندان جوان اين معنا را دارد , كار
آشناسازي آنها را با ارزش زيباشناسي آن گونه كه نزد ما هست
بسيار سخت مي كند به عبارت ديگر با آن فعاليت هايي كه در
حوزه خلق و تحسين هنر واقعا اتفاق مي افتاد و نه صرفا
عقلاني سازي تلاش هاي يك گروه از هنرمندان .
|
رويدادهاي فرهنگي هنري
|
دعوت از فيلمسازان براي ساختن فيلم درباره شخصيت امام
خميني (ره )
انجمن سينماي جوان ايران اعلام كرد كه در نظردارد با
مشاركت موسسه فرهنگي هنري « عروج فيلم » وا بسته به
موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره ) , 225 دقيقه فيلم
كوتاه داستاني , مستند و انيميشن توليد كند.
به گزارش روز دوشنبه روابط عمومي انجمن سينماي
جوانان ايران , در تهيه اين فيلمها شخصيت والاي حضرت
امام خميني (ره ) , محور كار هنرمندان خواهد بود.
موضوع اين فيلمها بايد درباره ابعاد شخصيتي و سيره
حضرت امام خميني (ره ) و ترويج ارزشهاي انقلاب اسلامي
بوده و در مدت زمان حداكثر 15 دقيقه توليد و ارايه شود .
براساس اين گزارش , از تمامي فيلمسازان كشور دعوت
شده تا طرحهاي خود را به واحد توليد انجمن سينماي
جوانان ايران ارائه كنند.
بنياد سينمايي فارابي , 81 طرح سينمايي در مراحل فني و توليد قرار
دارد
بنياد سينمايي فارابي اعلام كرد كه 81 طرح سينمايي تا
دوم شهريور ماه به مرحله فني و توليد رسيده است .
روابط عمومي بنياد سينمايي فارابي روز سه شنبه گزارش
داد , تعداد 26 طرح در مرحله صداگذاري و ميكس , 15 اثر در
مرحله تدوين , 3 فيلم در حال فيلمبرداري و 37 طرح سينمايي
در مرحله تداركات قرار دارد.
فيلمهاي « ملاقات با طوطي » , « بوتيك » , « زهر عسل » ,
« كفشهاي جيرجيرك دار من » , « مزرعه پدري » , « پروانه ها » ,
« عاشق كشون » , « گاوخوني » و « طلا » از جمله آثاري هستند كه
در مرحله صداگذاري قرار دارند.
براساس اين گزارش , فيلمهاي « محفل ايكس » , « موشو » ,
« اشك سرما » , « شب كايت ها » , « هم نفس » , « باج خور » ,
« مكث » و « عروس افغان » در مرحله تدوين و فيلمهاي « روياي
جهنمي » , « بابا عزيز » و « كودكانه » , در مرحله فيلمبرداري قرار
دارند.
« از دل گريخته » , « دوگانه » , « آنفولانزا » , « تولدت مبارك » ,
« تارا » , « نت فالش » , « گل يخ » , « معادله » , « مرد سنگي » ,
« نازلي » و « يك استكان چاي » از آثاري هستند كه در مرحله
پيش توليد قرار دارند.
يك پيشكسوت تئاتر , حفظ گروه تئاتري در بلند مدت غير ممكن است
يك كارگردان تئاتر گفت : در حال حاضر به دليل كمبود
امكانات مالي , حفظ يك گروه تئاتر براي مدت طولاني غير
ممكن است .
دكتر « علي رفيعي » روز يكشنبه به خبرنگار گروه فرهنگي
ايرنا گفت , شرايط اقتصادي , امكانات پايين سالن ها و درآمد
كم حاصله از اجراهاي نمايشي باعث شده است تا كارگردانان
به سراغ نمايشهايي بروند كه تعداد بازيگران آنها محدود
باشند.
وي گفت : در اين اوضاع بازيگران مجبورند به منابع
درآمدي ديگري فكر كنند و از آنجايي كه وقت و انرژي آنها
صرف كارهاي به غير از تئاتر مي شود , نمي توانند اشخاص
خلاق و با انگيزه باشند.
اين استاد دانشگاه , مشكلات تئاتر را , كمي امكانات ,
سازمان نيافتگي اهالي تئاتر , بودجه محدود و پراكندگي
فعاليتها دانست و افزود , تئاتر يك عنصر زيربنايي و ضروري
فرهنگي است كه مي تواند جايگاه ويژه اي در روابط انسانها
داشته باشد.
رفيعي از تئاتر به عنوان نياز جامعه امروزي ايران ياد كرد و
افزود : تئاتر در بسياري از موارد مي تواند تاثيراتي به مراتب
بيشتر از يك كتاب داشته باشد.
اين كارگردان , رويكرد نسل جوان به تئاتر را يكي از
مهمترين دستاوردهاي سالهاي اخير تئاتر كشور دانست و
افزود , باوجود كمي امكانات و آموزشهاي نادرست , جوانان
همواره علاقه خود را به اين هنر ناب نشان داده اند.
اين كارگردان با سابقه تئاتر , از تلويزيون و سينما به عنوان
دو رقيب قدرتمند تئاتر نام برد و افزود , اين دو رسانه به دليل
درآمد بيشتر توانسته اند استعدادهاي كشف نشده تئاتر را به
سوي خود بكشاند.
رفيعي ابراز اميدواري كرد كه دولت و مسوولان هنري
كشور توجه بيشتري به مقوله تئاتر داشته باشند و به ديده يك
ضرورت اجتماعي فرهنگي به تئاتر نگاه كنند.
يك كارگردان سينما , بحران جز جداناشدني سينما است
« مهدي فخيم زاده » كارگردان سينما اعتقاد دارد , بحران
جز جداناشدني صنعت سينما است كه ميزان آن با توجه به
شرايط و امكانات افزايش و يا كاهش مي يابد.
وي به خبرنگار گروه فرهنگي خبرگزاري جمهوري اسلامي
گفت , فيلمسازان ناگزيرند با شرايط بحراني , خود را وفق دهند
وگرنه مقهور شرايط مي شوند.
فخيم زاده , نبود سالن و امكانات , مخاطب گريزي , هزينه
بالاي توليد فيلم و بي توجهي برخي از نهادهاي فرهنگي را از
عوامل بحران زا در حوزه سينما عنوان كرد.
كارگردان فيلمهاي « همسر » و « خواستگاري » با اشاره به
اينكه مخاطب از سينما قهر نمي كند , خاطر نشان كرد , مخاطب
مجبور به صبر است تا اثر مورد نظرش را ببيند , تجربه نشان
داده هر فيلمي كه از متوسط سينماي ايران فراتر باشد مورد
اقبال قرار مي گيرد.
اين فيلمساز , گراني بليت سينماها و نامناسب بودن
پراكندگي جغرافيايي سالنهاي سينما و امكانات آنها را از
دلايلي برشمرد كه باعث از دست دادن مخاطبان گذرا شده
است .
وي سينماي ايران را به دو قطب « خوب » و « بد » تقسيم
كرد و گفت در حال حاضر در سينماي ايران اثري از فيلمهاي
متوسط نيست . مخاطب تنها فيلمهايي كه در راس هرم كيفي
قرار دارند را براي تماشا انتخاب مي كند و بقيه فيلمها محكوم
به شكست هستند.
فخيم زاده به نبود تنوع ژانر در سينما اشاره كرد و افزود :
بدليل محدود بودن امكانات و بازارهاي سينماي ايران , اين
سينما به سمت تك ژانري شدن پيش رفته است .
اين فيلمساز كه آخرين ساخته اش با عنوان « هم نفس »
براي شركت در جشنواره بين المللي فيلم فجر آماده مي شود ,
خاطر نشان كرد , تدوين اين فيلم پايان يافته است و تا پايان
آذرماه آماده نمايش خواهد شد.
يك كارگردان , ساختار سينماي حرفه اي با آثار فيلمسازان كوتاه شكل
مي گيرد
« امير شهاب رضويان » كارگردان سينما معتقد است كه
آينده سينماي حرفه اي ايران متاثر از آثار فيلمسازان كوتاه
خواهد بود.
وي در گفت وگو با ستاد برپايي جشنواره ملي فيلم كوتاه
تهران , افزود : عرصه مديريت حوزه سينماي كوتاه با وجود
فراز و فرودهاي بسيار در طول سالهاي اخير به توليد فيلم
كوتاه توجه داشته است .
بيستمين جشنواره ملي و هشتمين جشنواره بين المللي
فيلم كوتاه تهران , اواخر مهرماه برگزار مي شود.
كارگردان فيلم « تهران ساعت 7 صبح » به برپايي جشنواره
فيلم كوتاه تهران اشاره كرد و ادامه داد : چه بخواهيم و چه
نخواهيم تنها در رويدادهاي هنري مجالي براي نمايش آثار
سينماگران عرصه فيلم كوتاه فراهم مي شود.
رضويان , رقابت سالم و عرضه كيفي آثار را زمينه اي براي
ارتقا توليدات عرصه سينما كوتاه دانست و گفت : رقابت
ناسالم به تقليد كوركورانه در حوزه توليد فيلم مي انجامد.
| |