بردامنه جنوبي رشته كوه بينالود در شمال شرقي ايران ـ خراسان ـ شهري واقع شده است كه امروز نيشابور ناميده مي شود و بهترين كانيهاي فيروزه جهان در دل كوههايش در 35 كيلومتري نهفته است .
فيروزه سنگي است گرانبها و كمياب كه به صورت رگه هاي بسيار باريك از بين صخره هاي آتشفشاني به دست مي آيد.
اين سنگ بسته به نوع و درصد تركيبات و محل تشكيل رنگهاي گوناگون دارد كه در طيفي وسيع از آبي كم رنگ تا آبي پررنگ و سبز روشن و تيره نمودار مي شود و سختي آن برابر شيشه است .
بهترين و گرانبهاترين سنگ فيروزه فيروزه اي است به رنگ آبي سير كه اين نوع فيروزه عجمي ناميده مي شود.
فيروزه به طرق گوناگون در كتب مختلف تقسيم بندي شده است .
هانري رنه آلماني در سفرنامه خود تحت عنوان « از خراسان تا بختياري » با توجه به محيطي كه فيروزه از آن به دست مي آيد فيروزه را به دو نوع كلي رقم بندي كرده است ; فيروزه سنگي و فيروزه خاكي .
در كتابي به نام تنسوخ نامه ايلخاني كه منسوب به محمد بن حسن طوسي يا به عبارتي خواجه نصيرالدين طوسي است فيروزه بدين شرح رقم بندي شده است :
از معدنهائي كه در نيشابور بوده است بهترين معدن ابواسحاق است و مشهورترين معادن است فيروزه صاف و رنگين . كه بعد از آن فيروزه ازهري است و بعد از آن شيربام و آنرا سليماني خوانند.
اما شايد دقيق ترين و مناسب ترين رقم بندي سنگ فيروزه را آقاي عيسي نيكوكار در مقاله خود تحت عنوان « نگاهي به شئون اجتماعي و فرهنگي فيروزه در مجله مردم شناسي ارائه كرده است :
1 ـ فيروزه عجمي گرد و درشت است . خالص به رنگ آبي سير گران قيمت .
2 ـ عجمي نيم رنگ از نوع قبلي كمرنگ تر است .
3 ـ عربي فيروزه اي بارنگ سير
4 ـ توفال مانند عربي فقط لايه اي از فيروزه با رنگ آبي سير
5 ـ چغاله شبيه فيروزه عجمي به رنگ آبي كم رنگ
6 ـ شجري فيروزه رگه دار گويند .
7 ـ شكوفه ريز و چغاله و فيروزه كمي دارد
8 ـ چال كمي بزرگر از عدس
نوع فيروزه ها به سه دوره زماني پيش از تاريخ دوران تاريخي و دوران اسلامي باز مي گردد.

ث پيش از تاريخ
اين دوره با شروع زندگي انسان در كره خاك شروع شده است و تا ابتداي حكومت هخامنشي به طول مي انجامد. بهترين نمونه فيروزه از مهره هاي ريز در تپه اي بنام علي كش در حاشيه شمالي خوزستان 110 كيلومتري دزفول است كه از هزاره هشتم تا ششم قبل از ميلاد (7950 ـ 5270 ق . م ) محل سكونت بوده است .
ث دوران تاريخي
در ابتداي اين دوران هخامنشيان قدرتمندانه امپراطوري خود را پايه ريزي كرده و در قسمت وسيعي از فلات ايران و سرزمينهاي مجاور حكم مي راندند.
با توجه به كتيبه بنياد كاخ داريوش كه از شوش به دست آمده مشخص مي شود كه در آن زمان از فيروزه استفاده مي شده است .
ث دوران اسلامي
بعد از رواج دين مبين اسلام در ايران زمين تجمل گرايي منع شد اما از اين سنگ براي نگين انگشتر و گوشواره استفاده مي شده است . در « الجماهر » مطالبي درباره ظروف فيروزه در دوره قابوس بن وشمگير و غيره نوشته شده است .
ث تاريخچه فيروزه تراشي
فيروزه كوبي يكي از معدود رشته هاي صنايع دستي است كه سابقه تاريخي چنداني ندارد هرچند يكي از توليدات مرغوب صنايع دستي ايران محسوب مي شود.
فيروزه كوبي در حدود هفتاد سال پيش توسط شخصي به نام يوسف كليميان معروف به محمدرضا در مشهد برروي زينت آلاتي مانند دستبند گل سينه گوشواره شروع شد و حدود بيست سال بعد توسط صنعتگر ديگري بنام حاج داداش از مشهد به اصفهان برده شد.
مراحل ساخت و توليد فيروزه و فيروزه كوبي
بازارچه رضا واقع در مشهد خيابان تهران يكي از مراكز توليد و عرضه محصولات فيروزه كوبي است .
حسين سعادتي از استادكاران بازارچه در مورد چگونگي ساخت محصولات فيروزكوب اظهار مي دارد :
ابتدا در سنين جواني در اطراف حرم كه قبلا طرح ميدان حرم اجرا نشده بود در مغازه اي كوچك به فروش تسبيح و انگشتري و مهر و جانمازي و ساير وسائل اسباب بازي اشتغال داشتم به مرور با كمك دوستم اقدام به تشكيل كارگاه تراش فيروزه و ساختن انگشتر فيروزه كرديم . در طي مراحل ساخت و توليد اين فرآورده نخست توسط زرگر بدنه انگشتري به نام محلي « چمبر » يا حلقه مورد نظر كه معمولا با فلز نقره با عيار بالا استفاده مي شود آماده مي شود. نخست اقدام به خريد فيروزه نيشابور مي كنيم . از آنجائيكه اين خرده سنگها باخرده سنگهاي معمولي همراه مي باشد ابتدا آنها را از ضايعات ديگر جدا و تميز كرده و برحسب اندازه از يكديگر تفكيك و باصطلاح دانه بندي مي كنيم . پس از تفكيك با دستگاه چرخ ساب اقدام به تراش و جلا كرده و سپس با چسب و چوب حصير فرم لازم را مي دهيم .
بعداز تراش اقدام به پركردن حلقه ها به حرارت و چسبي كه در قسمت تحتاني حلقه قرار دارد مي كنيم تا سنگها كاملا در جاي خود قرار گرفته و در جاي خود بنشينند و بعداز سرد شدن با سنگ سمباده آب ساب مي كنيم تا كاملا نمايان شود.
پس از آن مرحله پرداخت كاري و پوليش كردن است و سپس روانه بازار مي گردد.
منابع و مآخذ
1 ـ كتاب تنسوخ نامه ايلخاني منسوب به خواجه نصيرالدين طوسي بنياد فرهنگ ايران ص 7 ـ 76
2 ـ مجله مردم شناسي و فرهنگ عامه ايران ـ مقاله نيكوكار ـ عيسي تحت عنوان نگاهي به شئون اجتماعي فرهنگي فيروزه و فيروزه تراشي در خراسان 1354

در جلسه نقد نمايشگاه « هنر مقاومت » مطرح شد :
هنرمند فلسطيني پيامبر انتفاضه است
جلسه نقد و گفتگوي نمايشگاه آثار تجسمي هنرمندان فلسطيني (هنرمقاومت ) در مركز فرهنگي هنري صبا برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي فرهنگستان هنر در اين جلسه آقايان دكتربهمن نامور مطلق سرپرست معاونت پژوهشي فرهنگستان هنر مهرداد احمديان سرپرست گروه نقد هنري فرهنگستان ودكتر مرتضي گودرزي (ديباج ) به نقد و بررسي آثار به نمايش درآمده پرداختند.
در ابتداي اين جلسه كه با حضور كاردار سفارت فلسطين در تهران محسن زارع معاون اطلاع رساني فرهنگستان هنر و جمعي از اصحاب مطبوعات و رسانه ها برگزار شد ابتدا دكتر نامور مطلق ضمن اظهار اينكه هنر يكي از مهمترين شيوه هاي زندگي و پايداري است گفت : هنرمند فلسطيني پيامبر انتفاضه و حافظه آن است . ژرفناي كابوس ها و روياهاي فلسطين را در شعرهاي محمود درويش كاريكاتورهاي ناجي العلي و نقاشي هاي اين نمايشگاه مي توان مشاهده كرد.
وي افزود : فراتر از رسانه ها و نگاههاي سطحي آنها روايت واقعي ملت فلسطين را مي توان در آثار هنري اين مردم مشاهده كرد. اشعار و آثار هنري اين هنرمندان ما را به خوانش لايه هاي پنهان وجود دروني يك ملت دعوت مي كند.
سرپرست معاونت پژوهشي فرهنگستان هنر ضمن اشاره به اينكه هنر پايداري فلسطين داراي دو كاركرد اصلي است افزود : اين هنر از يك سو بازتاب خاطره هاي جمعي يك ملت در مقطع زماني است و از سوي ديگر اين خاطره هاي جمعي را هميشگي مي سازد.
وي سپس با اشاره به آثار به نمايش درآمده در نمايشگاه « هنر مقاومت » گفت : من معتقدم با توجه به گوناگوني آثار به نمايش درآمده نياز به يك رويكرد چند نقدي داريم تا بتوانيم اين آثار را بررسي كنيم .
در ادامه جلسه دكتر مرتضي گودرزي (ديباج ) ضمن ابراز اينكه بخشي از بحث امروز در برگيرنده حوزه هاي علوم اجتماعي مسائل سياسي . فرهنگي اقتصادي و بعضا آسيب شناسي فرهنگي اين هنرمندان است و بخشي ديگر در حوزه تخصصي هنر گفت : وقتي هنرمندي حقيقتي را مي بيند كه برايش زنده و مسجل است و مي خواهد آنرا براي رساندن به زبان هنري متنزل كند اگر قالب بياني هنرمند توانايي دريافت آن حقيقت را نداشته باشد هرگز نمي تواند آن حقيقت را آنگونه كه شايسته و بايسته است بيان كند.
وي افزود : ضمن اينكه در اين آثار آثار ارزشمند بسياري وجود دارد ولي برخي آثار هم وجود دارند كه به شدت نمادين و از لحاظ ساختار ضعيف هستند. به همين دليل است كه نمادها كارساز نيست و هنرمند موفق به بيان آنها نشده است .
سپس مهرداد احمديان سرپرست گروه پژوهشي نقد هنري فرهنگستان ضمن مغتنم دانستن فرصتي كه آثاري تحت عنوان « هنر مقاومت » گردآوري شود و بتوان روي آنها بحث كرد گفت : مفهومي كه من مي خواهم روي آن تكيه كنم مفهوم « مرزها » است و اينكه ما در اين آثار بايد روي مرزها تكيه كنيم يا آنها را برداريم .
وي افزود : اگر ادعاي گفتگوي بين فرهنگي داشته باشيم اين ادعا با محتواي « هنرمقاومت » دچار پيچيدگي مي شود كه اين پيچيدگي را مي توان در اين آثار مشاهده كرد. مسئله ديگر هم رابطه سنت و مدرنيته است .
سپس آقاي جهير كاردار سفارت فلسطين در ايران ضمن تشكر از فرهنگستان هنر و منتقدين حاضر گفت : مي خواهم به چند نكته در رابطه با اين نمايشگاه اشاره كنم اول اينكه آثاري كه اينجا هست نمايانگر تمامي آثار هنرمندان فلسطيني نيست دوم اينكه اولين كاري كه اسرائيل در حمله سال 1982 به لبنان كرد از بين بردن موزه فلسطيني ها بود و بيشتر آثار فلسطيني ها در آن حمله از بين رفت كه ديگر قابل تكرار نيست . سپس اينكه من مايل بودم آثار هنرمندان داخل فلسطين به اين نمايشگاه مي آمد تا شما بتوانيد كار اصيل فلسطين را ببينيد و سرانجام اينكه به ياد داشته باشيد فشار زيادي روي هنرمندان فلسطيني كه در كشورهاي ديگر زندگي مي كنند وجود دارد كه خلق همين آثار هم براي آنها شاهكار به حساب مي آيد.
در ادامه محسن زارع معاون اطلاع رساني فرهنگستان هنر ضمن بيان توضيحاتي راجع به اين نمايشگاه گفت : همزمان با برگزاري كنفرانس بين المللي همايش انتفاضه فرهنگستان هنر تصميم گرفت براي اولين بار نمايشگاهي از آثار نقاشان نوگراي فلسطيني را در تهران برگزار كند. اين تصميم فتح بابي شد تا فرهنگستان هنر بتواند گام بلندي براي تاسيس موزه فلسطين بردارد پس اين آثار چيدماني است گزينشي از آثار هنرمندان فلسطيني . اما تلاش ما اين بود كه اين نمايشگاه گام اولي باشد براي تاسيس موزه فلسطين .
در ادامه اين جلسه گفتگو و پرسش و پاسخهايي بين منتقدين حاضر به روي اين آثار انجام شد و اين آثار به لحاظ فرم و محتوا مورد بررسي قرار گرفتند.
سال گذشته در حوزه فرهنگ بيش از دو هزار شغل جديد ايجاد شد
رئيس مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي گفت : اين مركز در سال گذشته براي حداقل 2 هزار و 590 نفر اشتغالزايي كرده است .

به گزارش روابط عمومي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي « حميدرضا بهروان » افزود : حدود 370 موسسه فرهنگي هنري زير نظر اين مركز فعاليت مي كنند كه از اين تعداد 320 موسسه در بخش مهارتي (كاردانش ) و 50 موسسه در بخش پودماني (كارداني ) است .
وي تعداد مراكز زير نظر مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني وزارت ارشاد در تهران را حدود 142 موسسه آموزشي فرهنگي و هنري برشمرد و گفت : در هر موسسه اي كه دوره برگزار مي شود حداقل براي هفت نفر اشتغالزايي مي شود البته در برخي از موسسه ها به 40 نفر هم مي رسد .
بهروان همچنين تصريح كرد : در عرصه آموزش هاي فرهنگي و هنري طي يك سال گذشته حدود 96 درصد رشد داشتيم .
رئيس مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني وزارت ارشاد سياستهاي جديد اين مركز را « تقاضاي محوري » خواند و گفت : يكي از اهداف ما احياي هنرهاي سنتي همچون « كاسه سازي » « آئينه كاري » « گليم بافي » « منبت كاري » و ... است و نگذاريم آنها به دست فراموشي سپرده شوند.
وي افزود : براي احيا و رونق اين رشته ها هزينه هايي را متقبل شده ايم ولي نتيجه كار بسيار رضايت بخش بوده است .
بهروان تصريح كرد : مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني نخستين مركز آموزش دولتي در ايران است كه موفق به دريافت استاندارد كيفيت آموزش « ايزو 9001 » شده است .
رئيس مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني درباره نقش آموزش هاي ضمن خدمت در عرصه فرهنگ و هنر گفت : آموزش هاي ضمن خدمت در بالفعل كردن توانايي هاي بالقوه افراد بسيار تاثيرگذار است و نقش تعيين كننده اي در پيشبرد عملكرد افراد شاغل در حوزه تخصصي آنان دارد.
وي افزود با اين آموزش ها مي توان استفاده بهينه تري از حداكثر مهارت و توانايي افراد در محيط كار كرد.
بهروان تصريح كرد : طي چهار سال گذشته بيش از شش هزار و 400 نفر از كاركنان و مديران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي كه حدود دو سوم شاغلان اين وزارتخانه را شامل مي شوند آموزش ديده اند كه اكثر آنها در دوره هاي كارشناسي به بالا بوده است .
وي ادامه داد : مدت زمان دوره هاي برگزار شده به حسب ساعت طي چهارسال گذشته براي افراد مذكور حدود 31 هزار و 79 ساعت بوده است .
بهروان درباره برنامه هاي آينده مركز برنامه ريزي و آموزش نيروي انساني گفت : بازنگري استانداردهاي تدوين شده تدوين برنامه هاي درسي در مقاطع بلندمدت تاليف 70 كتاب درسي و چاپ 50 عنوان كتاب تدوين 60 استاندارد آموزشي از جمله برنامه هاي آتي اين مركز است .
وي در پايان تاكيد كرد : تمامي برنامه هاي اجرا شده در دست اقدام و برنامه هايي كه در آينده به اجرا درمي آيد در جهت كاهش تصدي گري دولت و واگذاري امور اجرايي به بخش هاي غير دولتي طبق ماده 88 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت است .
شش « هنرستان هنرهاي زيبا » در كشور داير شد
در سال تحصيلي جديد با تلاش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي شش « هنرستان هنرهاي زيبا » در شش استان كشور گشايش مي يابد.
به گزارش روابط عمومي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با تاسيس هنرستانهاي مذكور در استانهاي « سمنان » « كهگيلويه و بويراحمد » « لرستان » « آذربايجان غربي » « قم » و « كردستان » تعداد هنرستانهاي هنرهاي زيبا از 33 هنرستان تا سال تحصيلي گذشته به 39 هنرستان در سال تحصيلي جديد افزايش مي يابد.
براساس اين گزارش با داير شدن اين هنرستانها ظرفيت پذيرش دانش آموز در هنرستانهاي مذكور به 180 نفر افزايش يافته و تعداد دانش آموزان هنرهاي زيبا در سراسر كشور از دو هزار و 91 نفر در سال گذشته به دو هزار و 271 نفر در سال جديد خواهد رسيد.
اين گزارش مي افزايد : وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در سال تحصيلي جديد همچنين چهار مركز پيش دانشگاهي هنرهاي زيبا در استانهاي آذربايجان شرقي اصفهان همدان و يزد داير مي كند.
براساس اين گزارش مركز پيش دانشگاهي آذربايجان شرقي دخترانه و سه استان ديگر پسرانه است .
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با رويكرد تربيت هنرمند با تاسيس و گسترش هنرستانهاي هنرهاي زيبا در سه شاخه هنرهاي تجسمي (در رشته هاي نقاشي صنايع دستي و گرافيك ) نمايش و موسيقي هنرجو مي پذيرد.