روزنامه جمهوري اسلامي 08/07/1382 صفحه علمي و پژوهشي

  • بيماري قلبي براي زنان مهلك تر از سرطان است
  • كوچكترين مولد امواج ميكرومتري ساخته شد
  • محققان هلندي كاغذ الكترونيكي توليد مي كنند
  • علل كم خوني در زنان و راههاي مقابله با آن
  • چيست GERD
  • *****
    بيماري قلبي براي زنان مهلك تر از سرطان است


  • سازمان جهاني بهداشت از زنان خواست تا از قلب خود مراقبت بيشتري به عمل آورند. اين سازمان هشدار داد بيماريهاي قلبي عروقي مانند حملات قلبي و سكته ها هر ساله زنان بيشتري را در مقايسه با سرطان سينه از پاي درمي آورد.
    به گزارش خبرگزاري رويترز از ژنو « كاترين لي گالس ـكاموس » كه سرپرستي برنامه هاي سازمان جهاني بهداشت براي بيماريهاي غيرواگير و سلامت رواني را برعهده دارد گفت : اگرچه اكثر زنان از سرطان بخصوص سرطان سينه هراس دارند امااقدامات ضروري پيرامون بيماري قلبي را كه كاملا قابل پيشگيري است انجام نمي دهند.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي وي در بيانيه اي به مناسبت روز جهاني قلب اعلام كرد : ما بايد زنان را نسبت به سالم نگهداشتن قلب خود آگاه سازيم . زنان بايد آگاهانه غذاي خود را مصرف كنند سيگار كشيدن را ترك كنند و در جهت سلامتي خود گام بردارند.
    آمار گردآوري شده توسط سازمان جهاني بهداشت از 21 كشور دنيا نشان داد 16 5 ميليون نفر هر ساله در اثر بيماريهاي قلبي عروقي فوت مي كنند كه بيش از نيمي از آنان يعني 8 6 ميليون نفرـ زن هستند. حملات قلبي و سكته ها دو برابر بيش از تمامي انواع سرطانها زنان را از پاي در مي آورد.

  • *****
    كوچكترين مولد امواج ميكرومتري ساخته شد


  • يك ستون فلزي كوچك به ارتفاع كمتر از يك پنجم يك ميكرومتر (يك ميليونيم متر) لقب كوچكترين مولد امواج ميكرومتري را به خود اختصاص داده و اين معما را كه چگونه چرخش الكترون با ميدان مغناطيسي تعامل مي كند حل كرده است .
    اين مساله يكي از مهمترين مسائل در حوزه نوظهور اسپينترونيكس (الكترونيك متكي به چرخش الكترون ) به شمار مي آيد.
    به الكترون مي توان به يك اعتبار به منزله توپ كوچكي كه حول محوري در گردش است نظر كرد.
    از آنجا كه اين ذره داراي بار است با چرخش خود يك ميدان مغناطيسي كوچك بوجود مي آورد اگر در مجاورت يك ميدان مغناطيسي خارجي واقع شود قطبهاي مثبت و منفي مغناطيسي خود را با قطبهاي ميدان خارجي هماهنگ مي كند و به اين ترتيب اگر شماري از الكترونها در اين ميدان واقع شوند قطبهاي مغناطيسي همه آنها در يك راستاي همسان قرار مي گيرد.
    به نوشته هفته نامه علمي نيچر يك محقق دانشگاه كورنل با استفاده از همين خاصيت موفق شده يك مولد (ژنراتور) امواج ميكرومتري توليد كند.
    روش كار به اين صورت است كه از درون يك ستون فلزي در مقياس نانو متر (يك ميليارديم متر) يك جريان كوچك الكتريكي عبور داده مي شود. اين ستون فلزي از لايه هايي از فلز با خواص مغناطيسي متفاوت ساخته شده است . لايه اول از جنس كبالت است كه داراي يك ميدان مغناطيسي قوي است و موجب مي شود الكترونهاي موجود در جريان ضعيف الكتريكي كه از درون فلز در حال عبور است همگي در راستاي يكساني قرار گيرند.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي اين الكترونها در مرحله بعد از درون يك لايه مس عبور مي كنند و سپس از يك لايه دوم و نازكتر كبالت گذر داده مي شوند.
    ميدان مغناطيسي اين لايه دوم ناپايدار است .
    تعامل ميدان مغناطيسي الكترونها با اين ميدان موجب مي شود ميدان كبالت به صورت يك فرفره دوار شروع به چرخش كند و در اين حال امواج الكترومغناطيس توليد كند.
    به اعتقاد دانيل رالف فيزيكدان مبدع اين روش امواج ضعيفي كه به اين ترتيب ايجاد مي شوند براي انتقال داده ها از تراشه هاي الكترونيكي روي مدارهاي مجتمع رايانه ها كفايت مي كنند.
    به گفته دانيل مي توان تواتر امواج توليدي را با تغيير نوع لايه هاي فلزي تغيير داد.
    تاكنون او و همكارانش امواجي با تواتر 1 تا 40 گيگاهرتز (يك ميليارد هرتز) توليد كرده اند.
    اگر سرعت چرخش ميدان كبالت افزايش پيدا كند مي توان تابشهاي مادون قرمز توليد كرد و با كاهش سرعت دوران ميدان مي توان امواج راديويي بوجود آورد.

  • *****
    محققان هلندي كاغذ الكترونيكي توليد مي كنند


  • محققان هلندي سرگرم طراحي و ساخت صفحه نمايش رنگي جديدي هستند كه همانند كاغذ نازك و قابل انعطاف است و حتي قابليت نمايش فيلم و تصاوير متحرك را نيز دارد.
    به گزارش سايت اينترنتي « بي بي سي نيوز » پيش از اين چندين شركت توليد كننده تجهيزات الكترونيك موفق شده بودند نمونه هاي اوليه اي از صفحه نمايشهاي منعطف توليد كنند اما تمامي اين نمونه هاي اوليه اي داراي سرعت تجديد نمايش پايين بودند يعني زمان روشن و خاموش شدن يك نقطه روي آنها زمان طولاني بود.
    در اين نمونه هاي اوليه براي روشن و خاموش كردن نقاط (پيكسل ها) روي صفحه نمايش از فناوري موسوم به « الكتروفورسيس » استفاده شده بود اما به تازگي شركت هلندي « فيليپس » با ارايه فناوري جديدي به نام « الكترووتينگ » ادعا كرده كه سرعت روشن و خاموش شدن نقاط روي اين صفحه نمايشهاي منعطف را به ميزان زيادي افزايش داده است .
    به گفته محققان شركت « فيليپس » در فناوري « الكتروفورسيس » از اختلاف پتانسيل الكتريكي براي به حركت درآوردن ذرات جامد شناور درون يك مايع استفاده مي شود اما در فناوري جديد « الكترووتينگ » با كمك اختلاف پتانسيل يك مايع درون مايع ديگر به حركت در مي آيد كه سرعت اين فرايند بسيار بيشتر از فرآيند قبلي است .
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي كارشناسان عقيده دارند كه اين دو فناوري در آينده در زمينه هاي متفاوتي كاربرد خواهند داشت به طوري كه فناوري سريعتر « الكترووتينگ » براي ساخت صفحه نمايشهاي رنگي با قابليت نمايش فيلم مورد استفاده قرار خواهد گرفت و فناوري كندتر « الكتروفورسيس » براي توليد كتابهاي الكترونيكي و مواردي از اين قبيل كه تصاوير تقريبا ثابت هستند به كار گرفته مي شود.
    به طور معمول براي نمايش يك تصوير زنده با كيفيت خوب صفحه نمايش بايد بتواند در هر ثانيه دست كم 25 فريم را نمايش دهد كه به گفته مسئولان « فيليپس » به كمك فناوري « الكترووتينگ » امكان نمايش 80 فريم در هر ثانيه نيز ممكن مي شود.
    شركت « فيليپس » يك نمونه اوليه و كوچك از اين صفحه نمايش را تا پايان سال ميلادي جاري توليد خواهد كرد و به گفته مسئولان اين شركت براي توليد انبوه نمونه هاي بزرگتر هنوز به تحقيقات بيشتري نياز است .

  • *****
    علل كم خوني در زنان و راههاي مقابله با آن


  • به گفته متخصصان هنگاميكه تعداد يا اندازه گلبولهاي قرمز (هموگلوبين ) خون كاهش يابد و تبادل اكسيژن و دي اكسيد كربن بين خون و سلولها دچار اختلال شود كم خوني حادث مي شود.
    كم خوني بنا به دلايل مختلفي از جمله نارسايي هاي تغذيه خونريزي ناهنجاريهاي ژنتيكي بيماريهاي مزمن و يا مسموميت هاي دارويي به وجود مي آيد.
    كم خوني تغذيه اي زماني به وجود مي آيد كه مواد غذايي كافي به بدن نرسد.
    آهن ويتامين 12 ب و اسيد فوليك مواد مغذي و مورد نياز بدن هستند كه عمل خون سازي را انجام مي دهند.
    در بين كم خوني ها تنها كم خوني ناشي از فقر آهن است كه قابل پيشگيري است . نكته قابل توجه اين كه ميزان دريافت آهن براساس سن جنس و وضعيت فيزيولوژيكي افراد متفاوت است مثلا زنان باردار به علت نياز به افزايش حجم خون و رشد جنين به آهن بيشتري نياز دارند. كمبود آهن به معني كم بودن دخاير آهن در بدن است كه هنوز علامتدار نشده است يعني هنوز بيمار به كم خوني واضح از نظر آزمايشگاهي دچار نشده باشد.
    اين كمبود آهن در بسياري از بانوان ديده مي شود. بانوان در كشورهاي پيشرفته حدود 30 الي 40 درصد كمبود آهن دارند كه در ايران به علت مسائل تغذيه اي و عفونت هاي انگلي روده اي شايع تراست .
    كامران علي مقدم عضو هيات علمي دانشگاه تهران گفت : بانوان بايد تغذيه مناسب داشته باشند و رژيم غذايي آنها بايد حاوي گوشت قرمز باشد.
    بانواني كه در سنين باروري هستند بايد حتما قرص آهن مصرف كنند.
    البته افرادي كه بيماري خاص دارند نبايد قرص آهن مصرف كنند منظور از بيماري خاص بيماريي است كه سبب تجمع آهن در بدن مي شود.
    به نظر معاون پژوهشي مركز تحقيقات بيمارستان شريعتي فقرآهن در مردان شايع نيست و اگر ديده شود احتمالا بايد از وجود بيماريهاي ديگري چون كاهش ترشح اسيد معده مشكلات و زخم هاي دستگاه گوارش مطلع شد.
    كم خوني معمولا هيچ علامتي ندارد و تنها از طريق آزمايش خون و مشاهده ميزان فليتين خون قابل تشخيص است .
    بيماري كم خوني براساس غلظت هموگلوبين خون تخمين زده مي شود.
    كم خوني زماني است كه تعداد هموگلوبين خون (در هر صد ميلي ليترخون ) در بانوان به عدد كمتر از 12 و در آقايان به عدد كمتر از 14 برسد .
    به گفته اين متخصص بر حسب شدت كم خوني سه نوع كم خوني خفيف متوسط و شديد وجود دارد.
    كم خوني خفيف زماني است كه غلظت هموگلوبين خون بالاتراز عدد 10 باشد معمولا اين افراد سالم هستند و مشكل بيماري زمينه اي مثل بيماري قلبي عروقي ندارند و در واقع هيچ گونه علامت بيماري ندارند اين كم خوني بطور كاملا اتفاقي در حين آزمايش خون كشف مي شود.
    در كم خوني متوسط معمولا غلظت هموگلوبين خون بين 7 تا10 است و بيمار علائمي همچون ضعف و بيماري دارد. فرد در انجام فعاليتهاي معمولي روزانه خستگي پذيري زودرس پيدا مي كند و دچار تپش قلب مي شود معمولا در افرادي كه بيماري قلبي دارند اين علائم آشكارتر و شديدتر است زيرا قلب اين افراد به فعاليت بيشتري نياز دارد تا بتواند جريان خون طبيعي را برقرار كند.
    در كم خوني شديد هموگلوبين خون فرد پايين تر از عدد 7 است كه در اين حالت بيمار رنگ پريده تر از حالت طبيعي است .مخاط چشم و زبان كاملا رنگ پريده و بي رنگ است و فرد حتي در حالت استراحت هم تنگي نفس دارد. فرد تپش قلب شديد دارد و با كوچكترين فعاليتي دچار تنگي نفس و خستگي پذيري زودرس مي شود.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي علي مقدم فوق تخصص خون و سرطان بالغين معتقد است : چگونگي كم خوني بستگي به ميزان سلامت جسمي بيمار و سرعت ايجاد كم خوني دارد. مثلا ممكن است بيمار دختر جواني باشد كه هموگلوبين خونش در حدود 4 الي 5 است اما فاقد علامت كم خوني باشد بطوريكه وي داراي قلبي سالم و عضلات كاملا طبيعي است در اين فرد افزايش ضربان قلب بيمار سبب مي شود كه بدن از خود مقاومت نشان دهد. در حاليكه يك بيمار مسن كه هموگلوبين خونش 10 است و نارسايي قلبي دارد به زودي نشانه هاي كم خوني را بروز مي دهد بطوريكه دچار علايم شديد قلبي و تنگي نفس مي شود.
    كامران علي مقدم در اين خصوص افزود : بيماري كم خوني به ميزان سن و سلامت جسماني افراد بستگي دارد و سلامت قلبي عروقي بيمار حائز اهميت است .
    شدت و سرعت كم خوني در ميزان كم خوني تاثيرگذار است .
    وي گفت : اگر سرعت ايجاد كم خوني در بدن فرد آهسته باشد بدن خود را با ميزان كم خوني تطابق مي دهد مثلا فردي كه دچار خونريزي گوارشي مي شود علايم زيادي از خود نشان مي دهد ولي در صورتيكه همين بيمار خونريزي ميكروسكوپي بسيار خفيف از دستگاه گوارش داشته باشد در فاصله زماني طولاني تري به كم خوني مبتلا مي شود چون ارگانهاي بدن خود را با شرايط تطبيق مي دهند.
    كم خوني ديگري كه در اثر كمبودهاي تغذيه اي ايجاد مي شود كم خوني به علت فقر اسيد فوليك است كه بيشتر در افراد مسن شايع است همچنين افرادي كه به مدت طولاني در بخش هاي آي سي يو بستري هستند و تغذيه خوراكي ندارند نيز به علت كاهش فوليك اسيد به كم خوني مبتلا مي شوند. كساني كه به علت اختلالات گوارشي سو جذب دارند و يا در اثر عمل جراحي روده فوليك اسيد مناسبي را جذب نمي كنند دچار كم خوني مگالوبلاستيك مي شوند.
    نوع ديگر كم خوني ناشي از تغذيه نامناسب كمبود ويتامين « ب 12 » است كه بيشتر در افراد مسن و افرادي كه دچار مشكلات و اختلالات گوارشي حاد هستند ايجاد مي شود و فرد درگير كم خوني مگالوبلاستيك مي شود.
    علي مقدم فوق تخصص خون وجود بيماريهاي ارثي ناشناخته در بدن را نيز يكي ديگر از علل بيماري كم خوني برشمرد در نوعي از آن جدار گلبولهاي قرمز دچار اختلالات ارثي شده در نتيجه بزرگتر از حد معمولي و شكننده مي شوند بنابراين در زماني كه از طحال عبور مي كنند از بين مي روند.
    گاهي ممكن است كم خوني ارثي در اثر كمبود هموگلوبين يا محتواي گلبول قرمز باشد كه تالاسمي بيماري شايع اين نوع كم خوني است . اين كم خوني از نوزادي قابل تشخيص است و درمان نيز از همان زمان آغاز مي شود.
    وي خاطر نشان كرد كه گروه ديگري از كم خوني ها اكتسابي هستند. در نوعي از آن سيستم ايمني بدن گلبولهاي قرمز را به جاي اينكه خودي بشناسد غير خودي مي داند و عليه اين گلبولهاي قرمز آنتي بادي مي سازد كه اين آنتي بادي ها سبب تخريب گلبولهاي قرمز در طحال و سيستم عروقي بدن مي شوند. راه درمان اين كم خوني داروي كورتن و داروهايي است كه سيستم ايمني بدن را سركوب كند درمان نهايي برداشتن طحال است .
    وجود بيماريهاي بدخيم و غير بدخيم در بدن نيز كم خوني ايجاد مي كند و موجب مي شود مغز استخوان نتواند گلبولهاي قرمز را بسازد. در نوعي از اين كم خوني كه آنمي آپلاستيك نام دارد مغز استخوان دچار نارسايي مي شود و توانايي ساختن گلبول سفيد و پلاكت را ندارد. اين حالت ممكن است بدون علت ناشناخته ايجاد شود يا در اثر مصرف بعضي از داروها و سموم بوجود آيد.
    گاهي فضاي مغز استخوان اشغال مي شود. مثلا فردي كه به بيماري سل مبتلا است فضاي مغز استخوانش توسط باسيل سل و واكنشهاي التهابي اشغال مي شود در نتيجه مغز استخوان نمي تواند خون سازي طبيعي را انجام دهد. به همين ترتيب خون سازي طبيعي توسط سلولهاي مغز استخوان در بيماراني كه سرطان سينه و يا سرطان خون دارند مختل مي شود.
    مقدم گفت : وجود بيماريهاي مزمن و طولاني مدت نيز همچون بيماري رماتيسم سبب مي شود كه خون سازي دچار مشكل شود و گلبولهاي قرمز در بدن كاهش پيدا كنند.
    وي در مورد تصور نادرست بيماران در مورد تزريق خون خاطرنشان كرد تفكر غلطي بين مردم جامعه وجود دارد و آن اين است كه اكثر بيماران درمان كم خوني را برابر با تزريق خون مي دانند در حاليكه در شرايط خاصي كه پزشك تشخيص دهد بيمار به تزريق خون نياز دارد اين عمل ضرورت پيدا مي كند. اكنون با وجوديكه خون هاي موجود در سازمان انتقال خون بررسي مي شود اما ممكن است بيماريهاي ناشناخته اي كه هنوز كشف نشده است فرد را دچار مشكل كند بنابراين ترجيح مي دهيم كه به بيمار زماني خون تزريق كنيم كه نياز حياتي داشته باشد و درمان ديگري براي كم خوني اش موجود نباشد.
    كامران علي مقدم تاكيد كرد : از ميان كم خوني هاي متعددي كه ذكر شد تنها كم خوني ناشي از فقرآهن قابل پيشگيري است . بهترين درمان كم خوني ناشي از فقر آهن مصرف قرص آهن است كه نياز به درمان طولاني دارد. اكثر بيماران پس از 15 الي 20 روز از طول درمان احساس مي كنند كه درمان شدند و درمان را قطع مي كنند در صورتي كه اين تصور غلط است پس از گذشت اندك زماني ذخاير آهن مختصري كه در بدن ايجاد شده است دوباره از بين مي رود بنابراين براي درمان كمبود آهن حداقل 6 تا 8 ماه بايد قرص آهن مصرف شود تا دچار كم خوني مجدد و برگشت بيماري نشود.
    وي براي پيشگيري از كمبود آهن توصيه كرد كه رژيم غذايي افراد بايد سرشار از گوشت قرمز باشد. افراد جامعه تصور مي كنند كه مصرف اسفناج و عدس در رژيم غذايي مي تواند كمبود آهن را جبران كند در حاليكه مقدار آهني كه در تركيبات گياهي وجود دارد از قابليت جذب بالايي برخوردار نيست .
    بيشترين جذب آهن معمولا از گوشت قرمز است گوشت سفيد هم معمولا آهن زيادي ندارد و تنها منبع غذايي مناسب گوشت قرمز است .

  • *****
    چيست GERD


  • علامت اختصاري بيماري گاسترو ايزوفاژيال GERD سفلاكس است . « گاسترو » به معني معده و « ايزوفاژيال » مربوط به ايزوفاگوس يعني لوله اي كه غذا را از دهان به معده مي برد مي باشد. « فلاكس » يعني بازگشت يا به عقب جريان يافتن . بيماري است كه در آن غذاي نيمه هضم شده در معده GERD به داخل لوله مري باز مي گردد. غذاي نيمه هضم شده حاوي اسيدي قوي نظير اسيد باتري اتومبيل است . همچنين حاوي آنزيمهاي موثري است كه غذا را به قطعات كوچكتر خرد مي كنند. هنگامي كه اين اسيد و آنزيمها به لوله مري مي رسند بر آن اثر مي گذارند و باعث تحريك التهاب درد و علائم ديگر مي شوند.
    جدار معده لايه محافظ مخصوصي دارد كه معده را از حمله اسيد محفوظ نگاه مي دارد از آنجا كه اين لايه محافظ در مري وجود ندارد اين لوله در مقابل اثر اسيد معده و آنزيمهاي هضم كننده بدون مقاومت مي باشد.
    بسياري از مردم گمان مي كنند سوزش سر دل (يا سوهاضمه اسيدي ) بيماري جداگانه اي است ولي در واقع اين است . سوزش سر دل احساس سوزش GERD يكي از علائم ناخوشايندي در زير استخوان سينه است كه اغلب پس از صرف غذا رخ مي دهد.
    دچار فتق ديافراگم نيز GERD بيشتر بيماران مبتلا به هستند كه باعث مي شود محتويات معده راحت تر بداخل مري برگردند. فتق ديافراگم زماني رخ مي دهد كه قسمتي از معده از طريق مجرايي در ديافراگم به داخل فضاي قفسه سينه برجسته مي شود.
    ديافراگم پرده اي ماهيچه اي است كه فضاي معده را از فضاي قفسه سينه مجزا مي كند.
    بسياري از مردم لااقل يكبار در ماه دچار سوزش سر دل مي شوند. بسياري نيز هر روزه به اين شكل دچارند. در طول حاملگي سوزش سر دل امري رايج است . بيش از 50 درصد زنان اغلب دچار آن هستند و حدود 5 درصد هم هر روز گرفتار دچار فتق GERD هستند . حدود 80 درصد مردم مبتلا به ديافراگم هم هستند كه باعث تشديد علائمي نظير سوزش سر دل مي شود. فتق ديافراگم هم بسيار معمول است . اما شايد تعداد كمي از مردم دچار علائم آن هستند.
    نام جديدي است براي بيماريهاي متداولي كه GERD سوهاضمه اسيدي سوزش سر دل برگشت غذا برگشت به مري و ناميده مي شوند. پزشكان استفاده از اين نام را از دهه 1980 ميلادي آغاز كردند چون مي توانست نشانگر مجموعه علائم اين بيماريها باشد و آنها را بهتر توضيح دهد.
    را نشنيده اند و GERD بسياري از مردم تاكنون نام نمي دانند كه اين بيماري مي تواند تهديدي جدي براي سلامتي شخص باشد.
    جالب است بدانيد بسياري از مردم سوزش سر دل را با بيماري قلبي اشتباه مي گيرند. در حاليكه اين بيماري هيچ ربطي به قلب ندارد. اين نامي عمومي براي احساس سوزش زير استخوان جناغ سينه است يعني درست جائيكه قلب قرار دارد. مري نيز درست از همين سمت قفسه سينه عبور مي كند. مري غذا را از دهان به معده مي برد. جائيكه در آن اسيد قوي و آنزيمهاي موثر عمل هضم غذا را بر عهده دارند. زمانيكه محتويات معده به داخل مري باز گردند اسيد و آنزيم باعث تحريك و التهاب مي شود. اين امر عامل احساس سوزش در بيماري سوزش سر دل است .