
با فرا رسيدن مهرماه و بازگشايي دانشگاهها
شور و شعف
خاصي در بين جوانان عاشق علم و فضيلت
ايجاد مي شود. در
اين ميان افرادي كه براي اولين بار پا به عرصه دانشگاه
مي نهند
حال و هوايي ويژه اي دارند. اينان قبل از اين كه براي
ورود به مركز علم و پيشرفت
شادمان باشند
براي رهايي از
كابوسي جشن مي گيرند كه چندين سال خود و خانواده شان را
در برگرفته بود. ايران علاوه بر اين كه بخاطر بي توجهي زياد به
كنترل جمعيت در دهه اول انقلاب
در سالهاي اخير
مواجه با
لشكر جوانان جوياي علم و كار مي باشد و بصورت اصولي نيز
همچون ديگر كشورهاي در حال توسعه
چاره اي جز تقسيم
امكانات محدود آموزش عالي
از طريق رقابت علمي
در ميان
انبوه روز افزون دانش دوستان ندارد. اين شيوه اگرچه در
شرايط فعلي به عدالت نزديك تر است . اما به جهت حاشيه
فرهنگي ـ اجتماعي كه در سالهاي اخير پيرامون آن در بين
خانواده هاي ايراني و سطح كشور
ايجاد شده است
مشكلات
بعضا حادي را در بين جوانان و خانواده هاي آنان به وجود
آورده است . عوامل اين مشكلات در سه سطح قابل بررسي
است :
1 ـ جامعه
متاسفانه جامعه ايراني به جاي آن كه در راستاي توسعه
علم و تكنولوژي
به خلاقيت نوآوري و تخصص افراد بها
دهد
به مدرك قاب گرفته روي طاقچه ارزش بيشتري
مي نهد.به عبارت ديگر جامعه ما قبل از اين كه دچار تب علم
شده باشد
به مرض مدرك گرايي گرفتار آمده است . و اين امر
فرهنگي را رقم زده است كه با ترويج ظاهرگرايي
تظاهر به
داشتن مدرك دانشگاهي كيش شخصيت محسوب شده
توسعه
وجودي و توانمندي علمي در پس پرده تظاهر
به فراموشي
سپرده مي شود حال آنكه خداوند متعال انسانها را گوناگون
آفريده و براي بقا نسل بشر و تامين نيازمنديهاي مختلف
استعدادهاي متفاوتي را خلق كرده است . جامعه بشري به همان
ميزان كه به يك پزشك و مهندس نياز دارد به همان اندازه به
يك معمار خوب
بناي زبردست و نجار موفق نيازمند است .
بنابراين نبايد تصور كرد سعادتمندي زندگي تنها از پل دانشگاه
و اخذ مدارك دانشگاهي مي گذرد. علم آموزي و شناخت
پديده هاي طبيعت مفيد و مورد توجه شديد اسلام نيز مي باشد
اما راه آن منحصر در توقف چندين ساله پشت كنكور نيست .
سياست گذاران جامعه به ويژه موسسات آموزش عالي و
رسانه هاي ملي و گروهي در اين زمينه
رسالت سنگيني را
بدوش دارند. بايد اين باور در جامعه ايجاد شود كه ارزش و
مقدار هر كس به اندازه استعداد و توانايي اوست . همان گونه كه
كم گذاشتن از توانايي خدادادي
نقصان محسوب مي شود
فرا
رفتن از استعداد ذاتي نيز كاستي به شمار مي آيد چه بسا
جواناني كه پس از ورود به دانشگاه
چون در جايگاه واقعي
خود قرار نگرفته اند
خود
خانواده و جامعه را متضرر
كرده اند. بنابراين
نبايد دانشگاه را تنها راه موفقيت تلقي
كرد.
2 ـ خانواده
تب مدرك گرايي در بين خانواده ها از شدت و درجه
بالاتري برخوردار است . بعضي از خانواده ها تمامي آينده
فرزندان خود را به موفقيت در دانشگاه گره مي زنند آن هم
بخاطر رقابت و چشم و هم چشمي كه با اطرافيان پيدا كرده اند.
خانواده اي كه القا مي كند اگر فرزندشان در دانشگاه پذيرفته
نشود
زمين و زمان بهم خورده راه سعادت و خوشبختي بر
روي او بسته مي شود و جهنمي در راه است كه آينده او را در
كام خود فرو مي برد
چگونه مي تواند به آينده اي روشن
حتي
پس از قبولي در دانشگاه
براي فرزند خود اميدوار باشد. اين
خانواده ها از يك سو با تبليغات غيرواقعي آرزوهاي خيالي و
اوهام خود ساخته و انتقال استرس و هيجانات خود به
جوانان
فشار عصبي براي آنان ايجاد مي كنند و از سوي ديگر با
خرج هاي گزاف و سرسام آور در كلاسهاي كنكور شرايطي را به
وجود مي آورند كه جوان دو راه بيشتر پيش روي خود نبيند
يا
قبولي در دانشگاه به هر قيمت و يا پذيرش زندگي همراه با
محنت و بدبختي !! غافل از اين كه اولين اثر هيجاناتي كه از
سوي خانواده و اطرافيان بر جوان پشت كنكوري وارد مي شود
او را دچار فشار روحي و رواني كرده از توان او براي بهره گيري
از آموخته هاي قبلي در كنكور مي كاهد همانطور كه قدرت
انتخاب او را براي تعيين آينده اي مطمئن و مطابق با ميل باطني
و گرايش روحي مخدوش كرده او را در مسيري قرار مي دهد كه
ميلي به آن نداشته است .
بعضي از آمارها نشان مي دهد بيش از 30 درصد
دانشجويان كشور يا علاقه اي به رشته تحصيلي خود ندارند و
يا به ميل و رغبت شخصي در دانشگاه تحصيل نمي كنند. از اين
رو بر اساس پژوهشي كه از سوي سازمان ملي جوانان منتشر
شده است
بيش از 80 درصد از دانشجويان تصوير روشني از
آينده شغلي خود ندارند. يكي از عوامل اين تاريك بيني اين
است كه اين جوانان ميسر آينده را مطابق ذوق و سليقه
خدادادي انتخاب نكرده اند. اين افراد چاره اي ندارند جز اين
كه بر پشت ميزهاي دولتي تكيه زنند و از هر گونه خلاقيت تهي
مي باشند. اما اگر براساس استعداد ذاتي عمل شود
نه تنها
كمبود شغلي براي جوانان وجود ندارد بلكه خلاقيت جوان
ايراني خود اشتغال زا است .
كارآمدي هر نظام مستلزم توسعه علم و تكنولوژي و هر
پيشرفت علمي نيز بسته به علاقمندي دانش آموختگاني است
كه در آن عرصه انديشه ورزي مي كنند. دانشجوئي كه به رشته
تحصيلي خود علاقه مند نباشد
چگونه مي تواند در آن زمينه
نوآوري نمايد و سعادت و ترقي كشور را رقم زند و در چنين
شرايطي چه آينده اي براي پيشرفت و توسعه كشور مقصود
است !
3 ـ داوطلبان
اگرچه عمده مشكلاتي كه در اين ناحيه وجود دارد از
سوي جامعه و خانواده ها بر جوانان تحميل مي شود اما خود
آنان نيز بي تقصير نبوده و نيستند. پژوهش هاي انجام شده نشان
مي دهد
خود جوانان نيز به هر دليلي بر اين باورند كه دانشگاه
دروازه پيشرفت و سعادت است هر كس كه از آن عبور كند
خوشبخت خواهد شد والا بايد يك زندگي با محنت را تجربه
نمايد. اين باور بر ساخت روحي آنان اثر گذاشته شادابي
نشاط و اميد به آينده را از آنان سلب كرده است .
جوان ايراني مي داند
بايد باور نمايد كه زمين خدا فراخ و
عرصه خدمت
بسيار گسترده تر از كانال دانشگاه است . تجربه
ثابت كرده است جوانان ايراني در هر عرصه اي وارد شده اند
موفق بوده اند. به اقرار دوست و دشمن جوان ايراني
جوان با
هوش و زكاوت و از خلاقيت سرشاري برخوردار است فقط
براي توسعه كشور بايد كمر همت بست و از همه توانمنديها
استفاده كرد. يا علي مدد
همان گونه كه كم گذاشتن از توانايي خدادادي ;
نقصان محسوب مي شود
فرا رفتن از استعداد ذاتي
نيز كاستي به شمار مي آيد. چه بسا جواناني كه پس
از ورود به دانشگاه
چون در جايگاه واقعي قرار
نگرفته اند
خود
خانواده و جامعه را متضرر
كرده اند
جوان ايراني مي داند
بايد باور نمايد كه زمين
خدا فراخ و عرصه خدمت
بسيار گسترده تر از كانال
دانشگاه است

*****
همايش تابستاني دانشجويان در مشهد
|

نهمين همايش فرهنگي ـ سياسي دانشجويان دانشگاههاي
سراسر كشور از سوي مركز فرهنگي نهاد نمايندگي مقام معظم
رهبري در دانشگاه ها
در جوار بارگاه معنوي و ملكوتي حضرت
علي بن موسي الرضا(ع ) در تابستان 82 به مدت 20 روز با
اهداف زير برگزار شد :
الف ) آشنايي دانشجويان با محتواي غني دين اسلام و
ارزش هاي ديني .
ب ) انتقال تجربيات فرهنگي و راه كارهاي افزايش مشاركت
دانشجويي .
ج ) تقويت مباني اخلاقي و معنوي .
د) گسترش و ترويج فرهنگ اسلامي .
هـ) آشنايي با ديدگاه هاي سياسي ـ فرهنگي موجود در كشور.
در اين همايش 503 نفر (206 برادر و 297 خواهر) از
دانشجويان فعال در عرصه هاي فرهنگي و سياسي دانشگاه ها از
تشكل هاي مختلف دانشجويي شركت داشتند با توجه به صبغه
آموزشي همايش
قسمت عمده برنامه هاي آن را كلاس هاي
آموزشي تشكيل داده اند. اين كلاس ها در موضوعات : تغيير
قرآن
مباني حكومت ديني
جريان شناسي سياسي و
دانشجويي
بررسي تحولات منطقهآ روش نقد و تحليل مسائل
سياسي
بررسي ماهيت قدرت و سياست خارجي امريكا
بحث مهدويت
سنت و مدرنيته حقوق اساسي جمهوري
اسلامي و حقوق مطبوعات برگزار شده است .
همچنين جلسات متعدد پرسش و پاسخ به منظور پاسخ
دهي به سئوالات اعتقادي و سياسي
فرهنگي دانشجويان با
حضور اساتيدي چون آيت الله جوادي آملي و مصباح يزدي و
شخصيت هاي سياسي برگزار شد كه مورد استقبال و توجه
دانشجويان حاضر در همايش قرار گرفت .
برگزاري مسابقه حفظ سوره لقمان
نمايشگاه كتاب
جلسات مشاوره
برنامه هاي ورزشي و تفريحي و حضور بعضي
از اساتيد در خوابگاه ها از برنامه هاي جنبي اين همايش بوده
است .
حضور چند روزه علمي
معنوي آيت الله جوادي آملي در
بين دانشجويان از نقاط برجسته و قوي اين همايش بوده و
تاثير بسياري بر دانشجويان داشته است بطوري كه خود
حضرت آيت الله جوادي در مراسم پاياني فرمودند : « توديع با
شما براي بنده همانند توديع با ماه مبارك رمضان غم بار
مي باشد. »

*****
سروش بيداري
« پيوند دوستي »
|
امام خميني (ره ) :
« توصيه اينجانب آن است كه نسل حاضر و
آينده غفلت نكنند و دانشگاهيان و جوانان
برومند عزيز
هر چه بيشتر به روحانيون و
طلاب علوم اسلامي پيوند دوستي و تفاهم را
محكمتر و استوارتر سازند و از نقشه ها و
توطئه هاي دشمن غدار غافل نباشند. »
صحيفه امام
ج 21
ص 414

*****
مولف گنجينه ماندگار فقهي
|
به مناسبت سالگرد رحلت فقيه بزرگ شيعه شيخ محمد حسن
نجفي (قدس سره )
فقيه بزرگ اماميه آيت الله شيخ محمد حسن
صاحب
جواهر كه دوران كودكي خويش را در دامان خاندان علم و
فضيلت سپري كرد
متولد 1200 ق و متوفاي اول شعبان
1266 ق است . گر چه طول عمر او زياد نبود ولي عرض عمر
شريف او چنان عريض بود كه او و اثر گرانسنگش ـ جواهرـ را
جاودانگي بخشيد.
دوران زندگي او در نجف بهترين و درخشان ترين فرصت و
دوران آسايش فكري بود
چرا كه حوزه علميه نجف آن زمان
در يك آسايش و آرامش نسبي به سر ميبرد. پس از آنكه مرحوم
وحيد بهبهاني (قدس سره ) با استقامت و استواري فكري و
عملي بر جريان انحرافي اخباري گري غلبه كرد و موفق به
تربيت فقها و مجتهدان بزرگي شد
نشاط علمي حوزه علميه
نجف را فرا گرفت و موسوعه هاي بزرگ فقهي مانند : كشف
العظا
مفتاح الكرامه
رياض المسائل و... پديد
آمد.
صاحب جواهر شاگرد مكتب شاگردان بزرگ استاد بزرگ
مرحوم وحيد بهبهاني است . او از محضر شيخ جعفر كاشف
الغطا
سيد مهدي بحرالعلوم
سيد جواد عاملي و...
استفاده هاي فراوان علمي نمود و علاوه بر آن از استعداد و نبوغ
ذاتي بالايي برخوردار بود و اخلاص و جديت در تحصيل
توفيق الهي را بر آن اسباد افزود و محصول ماندگاري به نام
« جواهر الكلام في شرح شرايع الاسلام
را به عالم اسلام و
دنياي فقاهت تقديم نمود. اثري كه اسلام شناس بزرگ شهيد
مطهري درباره آن مي گويد : « كتاب جواهر عظيم ترين كتاب
فقهي مسلمين است و با توجه به اينكه هر سطر اين كتاب
مطلب علمي است و مطالعه يك صفحه آن
وقت زياد و دقت
زيادتري مي خواهد
مي توان حدس زد كه تاليف اين كتاب ...
چقدر نيرو برده است ... اين كتاب مظهر نبوغ و همت و
استقامت و عشق و ايمان يك انسان به كمال خويشتن
است . » (1 ) » بايد توجه داشت كه اين اثر ارزنده در چاپ فعلي آن
حدود بيست و يك هزار و پانصد صفحه مي گردد كه ظرف
مدت سي سال با ايمان و اخلاص و پايداري مولف بزرگ آن
تاليف شد.
صاحب جواهر نه تنها مولف كه مربي و استاد بزرگي بود و
فقهاي بزرگي در محضر او پرورش يافتند
مانند شيخ جعفر
شوشتري
ميرزا حبيب الله رشتي
سيد حسن مدرس
اصفهاني
شيخ محمد حسن مامقاني
ميرزا حسين خليلي
شيخ محمد حسين كاظمي
شيخ عبدالحسين شيخ العراقين
تهراني و...
مولف و مربي بزرگ
صاحب جواهر علاوه بر كارهاي
بزرگ علمي
از وظايف اجتماعي خويش غافل نبود
او براي
رفاه حال مردن نجف و آسايش آنان
جهت آب رساني به نجف
كانال معروف « نهر صاحب جواهر » را حفر كرد و در اين راه
علي رغم مشكلاتي كه داشت
استقامت زيادي به خرج داد تا به
نتيجه رسيد.
شيخ محمد حسن براي ارتقا سطح معنويت حوزويان
برنامه حركت به سوي مسجد سهله را چهارشنبه شبها
پايه گذاري كرد و براي اينكه بيتوته كنندگان مسجد جائي داشته
باشند
اقدام به احداث ساختمان هايي در مجاورت مسجد
سهله كرد » . همچنانكه ساختمانهايي را در مجاورت مسجد
كوفه بنا كرد.
فقيه بزرگ
صاحب جواهر با شاگردان و ياران خود با
عطوفت و مهرباني كامل رفتار مي كرد و براي شاگردان خويش
همانند پدر مي نمود.
نكته اي كه در اين ياد كرد مناسب يادآوري است اينكه : اگر
منابع غني فقه اهل بيت اين استعداد را داشت كه فقيهي چون
شيخ محمد حسن از آن سرچشمه جوشان آن همه احكام و
مسائل فقهي را استنباط كند و دائره المعارف بزرگ فقهي عصر
خويش بلكه اعصار را پديد آورد. امروز كه حركت زندگي
انسان سيري شتابان به خود گرفته است
آيا سزاوار بلكه لازم
نيست كه تربيت يافتگان مكتب فقهي صاحب جواهرها
با
حفظ همه استواري هاي سلف صالح و بهره گيري صحيح از
سنت گذشتگان
فقهي اصيل ولي پاسخگوي نيازهاي انسان
زمان خويش را ارائه دهند
يعني فقهي كه در فضاي برپايي
حكومت مشروع و اسلامي كارآيي داشته باشد و فقهي كه در
مواجهه با مسائل نو پيدا دامن احتياط بالا نزند واز كنار آن
نگذرد
بلكه با پايداري بر روي اصول و موازين و اصرار بر فقه
سنتي جواهري
به پويايي و روز آمد بودن فقه شيعه نيز
بينديشد بلكه آن را دغدغه جدي خويش قرار دهد. چنين به
نظر ميرسد كه اين همان دغدغه جدي امام خميني (س ) است
كه مي فرمود : هدف اساسي اين است كه ما چگونه مي خواهيم
اصول محكم فقه را در عمل فرد و جامعه پياده كنيم و بتوانيم
براي معضلات جواب داشته باشيم . (2 ) » و باز مي فرمود :
« حوزه ها و روحانيت بايد نبض تفكر و نياز آينده جامعه را
هميشه در دست داشته باشند و همواره چند قدم جلوتر از
حوادث
مهياي عكس العمل مناسب باشند . » (3 )
1 ـ آشنايي با علوم اسلامي ـ ص 308
2 ـ صحيفه امام ـ ج 21 ـ ص 289
3 ـ همان
صفحه 292

| | | |