يكي از جديدترين تراژديهاي جهان امروز و شومترين ميراث انقلاب صنعتي نابودي محيط زيست است . روند تخريب محيط زيست با رشد فزاينده و انفجارگونه جمعيت شتاب غيرقابل باوري به خود گرفته بگونه اي كه اگر اين روند متوقف نشود در آينده اي نه چندان دور بحران جدي محيط زيست زندگي ما را تهديد خواهد كرد.
مطابق با آمارهاي سازمان ملل در دهم 1990 ميلادي جمعا 807 ميليون نفر به جمعيت شهرنشين جهان اضافه شده است . هم اكنون جمعيت جهان بيش از شش ميليارد نفر است و طبق پيش بيني مراكز مطالعاتي تا 25 سال ديگر به بيش از هشت ميليارد نفر نيز خواهد رسيد.
در ايران نيز مانند ديگر نقاط رشد جمعيت تهديد جدي براي منابع و ذخاير ملي است . امروز كشور داراي جمعيتي هست كه در تامين نيازها و حقوق اوليه آنها با مشكل روبرو است .
در اين ميان استان خراسان با يدك كشيدن عنوان پهناورترين استان و جمعيتي بالغ بر شش ميليون و 500 هزار نفر با بحران هاي جدي زيست محيطي روبرو است .
به گفته معاون محيط طبيعي اداره كل محيط زيست خراسان 80 در صد مراتع استان با فقر مواجه است و با خشكسالي هاي اخير روند فقرگرايي مناطق تشديد شده است .
در حال حاضر از 19 ميليون هكتار مرتع موجود در استان 17 ميليون از لحاظ پوشش مرتعي در حد « فقير و خيلي فقير » و تنها 471 هزار هكتار را مراتع « خوب و خيلي خوب » تشكيل مي دهد.
چراي مفرط دام نابودي جنگلها و به زيركشت بردن مراتع عامل ايجاد بحران هايي در عرصه محيط زيست شده است كه از آن جمله مي توان به كاهش ذخيره آبهاي زيرزميني اشاره كرد.
با دانستن اين واقعيت كه تغذيه سفره هاي آب زيرزميني در گرو وجود جنگل ها و مراتع است مي توان حدس زد نابودي اين ثروتهاي ملي چگونه ما را با بحران آب مواجه خواهد كرد.
تبديل حدود 500 هكتار « جنگل هاي پده » در حاشيه رودخانه تجن در سرخس به اراضي كشاورزي و باقي ماندن تنها 40 تا 50 هكتار آن به صورت مخروبه در طول كمتر از سه دهه واقعيتي نيست كه بتوان به راحتي از آن گذشت .
تخريب « جنگلهاي انبوه ارس » در شمال و « بنه » در جنوب خراسان كه تا پنج دهه قبل منشا جريان هاي دائمي آب در داخل دره ها بود زنگ خطري براي حفاظت از آنچه كه باقي مانده است روند تخريب زيستگاه و منابع بر تنوع زيستي اثر سو غير قابل جبراني بجا مي گذارد.
مهندس « حسين گلستاني » كاهش چشمگير تعداد وحوش كه در برخي موارد منجر به « انقراض نسل » تعدادي از اين حيوانات شده است را تهديد جدي براي محيط زيست استان مي داند.
وي تصريح مي كند : انقراض نسل « ببر » و حذف « گورخر » از عرصه هاي طبيعي خراسان هشداري براي بقاي ديگر گونه هاي باقيمانده است . كاهش و نابودي « جبير » (نوعي آهو) در برخي مناطق باعث شده مسئولين محيط زيست استان به تكثير مصنوعي اين آهو در منطقه « شيراحمد سبزوار » اقدام كنند.
در اين مقال مثال زدن از « يوزپلنگ آسيايي » كه تنها در ايران تعداد محدودي از آن بجا مانده است ضروري به نظر مي رسد. از اين حيوان با شهرت جهاني تنها 40 تا 50 قلاده در ايران وجود دارد. مناطق مياندشت در جاجرم درونه در بردسكن عرصه هاي طبيعي گناباد فردوس و بجنورد تا يك دهه قبل زيستگاه اين گونه زيباي در حال انقراض بوده است . متاسفانه در حال حاضر تنها تعداد معدودي در « پناهگاه حيات وحش مياندشت » مشاهده مي گردد كه تضمين بقاي آن هم در گرو حمايت « پروژه بين المللي حفظ يوزپلنگ آسيايي » و حفاظت كامل زيستگاه آن مي باشد.
« منطقه مياندشت جاجرم » كه تا قبل از پيروزي انقلاب با جمعيتي بيش از 2000 آهو بعنوان يك از زيستگاه هاي مهم و مطلوب يوزپلنگ آسيايي در خراسان مطرح بود طي سال هاي اوليه انقلاب با شكار بي رويه آهو توسط سودجويان نياز به اقدام جدي مسئولان در حفظ اين گونه مهم دارد.
لازم است بدانيم فاجعه نابودي فقط شامل پستانداران نمي باشد جمعيت « كبك دري » كه در ارتفاعات رشته كوههاي « هزار مسجد » به وفور مشاهده مي شد اكنون تعداد آن به كمتر از حدود 50 قطعه در استان برآورد مي شود.
در اين خصوص شايد بهتر باشد از « قرقاول بال سفيد » نام ببريم كه با از بين رفتن جنگل ها در حاشيه رودخانه تجن و تخريب زيستگاه اين پرنده جمعيت اين گونه منحصر به فرد ايراني نيز به شدت كاهش يافت .
طي سالها با تلاش فراوان در جهت تكثير اين گونه در « چهلمير » درگز و گسترش آن نسل اين پرنده از گونه « در حال انقراض » به گونه « در معرض تهديد » ارتقا يافت . اين آمار در مقياس كشوري نيز نگران كننده است .
كاهش تعداد وحوش در پارك ملي گلستان منطقه بختگان بيستون آهوي موته اصفهان دامغان كل بز قوچ و ميش در خوش ييلاق شاهرود و آهوي اطراف گردنه آهوان نمونه هايي است كه ذكر آن اشك تاسف و دريغ از چشمانمان جاري مي كند.
اكنون اين سوال مطرح است كه براستي چه ميزان محافظت صورت گرفته است آيا تعداد اندك باقيمانده از جمعيت كثير وحوش را بايد مرهون اقدامات حفاظتي سازمان و ادارات محيط زيست بدانيم يا حفاظت طبيعي صورت گرفته براي آنان مانند ارتفاعات صعب العبور قدرت استتار و ويژگيهاي فيزيولوژيكي مناسب براي فرار.
مهندس گلستاني با اشاره به كمبود امكانات و تجهيزات در حفاظت از مناطق تحت حفاظت به صراحت اعلام مي كند : ما ابزار لازم براي جلوگيري از تخريب محيط زيست را نداريم . وي مي افزايد : با توجه به گستردگي استان و وسعت مناطق تحت حفاظت اداره كل محيط زيست با كمبود تجهيزات حفاظتي و نيروي اجرايي مواجهيم .
اين مسئول در خصوص كمبود تجهيزات معتقد است شبكه بي سيمي محيط زيست استان بخاطر عدم نصب رله و نبود امكانات كافي كارآيي بسيار كم و در حدود 50 درصد دارد.
وي مي افزايد : نبود ارتباط بي سيمي مناسب در مناطق حفاظت شده و عدم دسترسي به تجهيزات كنترلي سريع مانند هليكوپتر ضريب امنيتي مناطق تحت حفاظت را كاهش مي دهد.
يكي از علل تهديد « تنوع زيستي » در استان خراسان شكار وحوش و حيوانات است . طبق آمارهاي اداره كل محيط زيست خراسان ضرر و زيان ناشي از شكار غيرمجاز در سال گذشته 173 ميليون و 197 هزار ريال بود كه سهم شهرستان مشهد در اين ميان از ديگر مناطق بيشتر است .

انواع جرايم شامل شكار در مناطق ممنوعه نداشتن پروانه اقدام به شكار با وسايل ممنوع مانند تفنگها و سلاحهاي غيرمجاز و شكار در مكان هايي مانند پارك هاي ملي شكار ممنوع و مناطق حفاظت شده مي باشد.
خالي از لطف نخواهد بود اگر به اطلاعيه اي كه چندي پيش اداره كل حفاظت محيط زيست خراسان در خصوص قاچاق بازهاي شكاري توسط باندهاي سازمان يافته صادر كرد اشاره كنيم .
به گفته مديركل اين اداره هر سال از مردادماه تا آبان عده اي از صيادان حرفه اي از شهرستان هاي جنوبي كشور بصورت باندي و گروهي به قصد صيد پرندگان شكاري به استان خراسان مي آيند.
« سيدحسين آقاميري » اين پرندگان را از گونه هاي باارزش تنوع زيستي كشور دانست و افزود : قاچاقچيان با اطلاع از بازار خوب اين پرندگان از جمله بازشكاري در كشورهاي حوزه خليج فارس اقدام به اين عمل غيرقانوني مي كنند.
به گفته اين مسوول صيادان حرفه اي پس از شكار اين پرندگان آنها را توسط عوامل خود با جاسازي در وسايل نقليه از طريق بنادر جنوبي به خارج از كشور قاچاق مي كنند.
گلستاني نيز با اشاره به اينكه در سال گذشته 269 پرونده پيرامون تخلفات زيست محيطي در خراسان تشكيل شد افزود : 30 درصد اين پرونده ها مربوط به صيد و قاچاق اين پرندگان بوده است .
سالهاست اعتراض كارشناسان و مسئولان محيط طبيعي اداره محيط زيست استان از عدم توجه برخي دامداران و اقدامات غيراصولي آنان بلند است . متاسفانه همكاري لازم حتي از سوي ارگان هايي كه خود متولي حفاظت از منابع طبيعي مي باشند همچون سازمان جنگلها و مراتع آنگونه كه شايسته است انجام نمي پذيرد.
مساله حضور دام در مناطق حفاظت شده و حتي مناطق امن آنقدر به شكل حاد درآمده كه حتي اعتراض پژوهشگران خارجي علاقمند به حيات وحش ايران را نيز به دنبال داشته است .
برابر آمار رسمي سازمان جنگلها و مراتع كشور ظرفيت مراتع يك چهارم دام فعلي كشور است و برهمين مبنا ورود دام زياد به مراتع و چراي بيش از حد آنها عامل اصلي فقر مراتع محسوب ميشود.
چراي دام اثرات سو ديگري نيز دارد و آن ضعيف

شدن پوشش گياهي و فرسايش خاك است . كاهش نفوذ پذيري خاك موجب كاهش آبهاي زيرزميني و خشك شدن چشمه هاي سطحي مي شود و اين مساله با تاثيرگذاري در رطوبت هوا آلودگي هوا و تراكم بيشتر گردوغبار جو را به ارمغان مي آورد. ايجاد سيلاب ها نيز كه يك بحران جدي براي كشور در چند سال اخير بوده است از نتايج فقر پوشش گياهي است .
از ديگر اثرات ورود و چراي دام مي توان به رقابت غذايي بين دام و حيات وحش و سرايت بيماري هاي مشترك از اهلي به وحشي نام برد.
ناگفته نماند عدم آگاهي برخي دامداران و اقدامات مخرب عمدي يا سهوي از سوي آنان در تخريب مراتع چه تاثيرات فراوان و سوئي داشته است .
اشغال چشمه ها بوسيله دامداران حمل سلاح توسط عشاير در مناطق حفاظت شده و شكار وحوش استفاده از طعمه آلوده و مسموم توسط دامدار براي از بين بردن گرگ پلنگ و يوزپلنگ در محافظت از دام ها از جمله اقدامات مخرب است كه بعلت حضور مستمر دامدار در مناطق كنترل آن بسيار مشكل است .
همچنين در اين ميان نبايد سهم سگهاي گله را در شكار حيواناتي مانند آهو بويژه در فصل زادوولد ناديده گرفت .اين مساله وقتي جدي مي شود كه بدانيم 30 درصد بچه آهوها با توجه به شرايط هر منطقه و حضور دامدار توسط سگ هاي گله شكار مي شوند. ايجاد استرس در گونه ها بعلت تعقيب سگ هاي گله و نهايتا پراكندگي وحوش به مناطق آسيب پذير از ديگر اثرات زيانباري است كه اين عامل بر حيات وحش وارد مي سازد.
لازم به ذكر است كه استان خراسان بخاطر شرايط طبيعي خشك تا نيمه خشك آن تنوع آسيب پذيري مخصوصا در ارتباط با گونه هاي دشتي دارد.
خبرگزاري جمهوري اسلامي ـ مشهد
در حال حاضر از 19 ميليون هكتار مرتع موجود در استان خراسان 17 ميليون هكتار از لحاظ پوشش مرتعي در حد « فقير و خيلي فقير » هستند و تنها 471 هزار هكتار را مراتع « خوب و خيلي خوب » تشكيل مي دهد.
تبديل حدود 500 هكتار « جنگل هاي پده » در حاشيه رودخانه تجن در سرخس به اراضي كشاورزي و باقي ماندن تنها 40 تا 50 هكتار آن به صورت مخروبه در طول سي سال گذشته واقعيتي نيست كه بتوان به راحتي از كنار آن گذشت .
كاهش چشمگير تعداد وحوش كه در برخي موارد منجر به « انقراض نسل » تعدادي از اين حيوانات شده است تهديد جدي براي محيط زيست استان خراسان محسوب مي شود.
با توجه به گستردگي استان خراسان و وسعت مناطق تحت حفاظت اداره كل محيط زيست استان ابزار مناسب براي جلوگيري از تخريب محيط زيست وجود ندارد.
برابر آمار رسمي سازمان جنگل ها و مراتع كشور ظرفيت مراتع يك چهارم دام فعلي كشور است و برهمين مبنا ورود دام زياد به مراتع و چراي بيش از حد آنها عامل اصلي فقر مراتع محسوب مي شود.
تخريب « جنگلهاي انبوه ارس » در شمال و « بنه » در جنوب خراسان كه تا پنج دهه قبل منشا جريان هاي دائمي آب در داخل دره ها بود زنگ خطري براي حفاظت از آنچه باقي مانده است .

جمعي از جوانان بروجرد مي گويند : با توجه به ترفندها و توطئه هاي مختلف دشمنان و شبيخون فرهنگي آنان در ايران آشناسازي نسل جوان با فرهنگ شهادت و ايثار و آرمانهاي مقدس جمهوري اسلامي و هشت سال دفاع مقدس يك امر ضروري است .
جمعي از جوانان بروجرد به مناسبت گراميداشت هفته دفاع مقدس در گفت وگو با خبرگزاري جمهوري اسلامي گفتند : كاركنان رسانه ها و وسايل ارتباط جمعي كساني هستند كه مي توانند در ارتقا و آگاهي اذهان قشر جوان و نوجوان و احياي ارزشهاي اسلامي و انتقال آن به نسل امروز موثر باشند.
يكي از نوجوانان بروجردي گفت : اگر قشر جوان و نوجواني كه دوران دفاع مقدس را درك نكرده اند در جريان حوادث جنگ تحميلي و پيشامدهاي ناشي از آن قرارگيرند با آمادگي بيشتري مي توانند در برابر تهاجمات دشمن مقابله كنند.
« سعيد كردي » افزود : نسل امروز دوران جنگ و هشت سال دفاع مقدس را نديده و درك درست و روشني از آن روزها نداشته و فلسفه جهاد و دفاع از خاك اين كشور را به خوبي نمي داند.
وي گفت : اگر واقعيتهاي جنگ به خوبي براي جوانان شناخته نشود اين قشر در جهت تداوم اهداف عاليه انقلاب اسلامي و رسالت خطيري كه بر عهده دارد در آينده با مشكل روبه رو خواهد شد.
« الهام خليلي » يكي ديگر از جوانان بروجرد نيز گفت : ما جوانان از طريق رسانه هاي تصويري از جمله تلويزيون با نحوه رشادت و ايثارگريهاي رزمندگان اسلام در جبهه هاي نبرد حق عليه باطل آشنا مي شويم ولي اين تصاوير نمي تواند به طور كامل پاسخگوي ذهن فعال و جستجوگر جوانان باشد.
وي اظهار داشت : ما وارثان خون شهدا هستيم و بايد بدانيم در حفظ ارزشها و آرمانهاي مقدس شهدا چگونه از حيثيت ملي خود دفاع كنيم .
وي تصريح كرد : بايد اهداف شهدا به بهترين نحو در قالب كتابهاي درسي و غير درسي براي نسل جوان امروز و آينده گنجانده شود و زمينه ارتباط بيشتر اين قشر با رزمندگان و ايثارگران هشت سال دفاع مقدس هموار گردد.
وي از همه كساني كه به نوعي در قالب هنر اقدام به ساخت فيلم پيرامون جنگ مي كنند خواست به شيوه اي كارشناسانه واقعيتها را انعكاس دهند تا جوان امروز به هنگام مشاهده آن خود را در صحنه نبرد ببيند.
« ثريا هرمزي » افزود : بايد با جذب بيشتر جوانان به سوي بسيج و فعال كردن پايگاه هاي مقاومت بسيج تلاش كرد اين قشر بيشتر با اهداف جنگ آشنا شده و رابطه اي تنگاتنگ را بايادگاران جنگ برقرار كنند.
وي يادآور شد : برخي تندروي ها موجب مي شود كه جوان امروز ذهنيت خود را در ارتباط با شهدا جانبازان و آزادگان تغيير دهد لذا بايد دست اندركاران مسايل فرهنگي بتوانند با رفتاري پسنديده و استفاده از قوه جاذبه زمينه جذب جوانان را به سوي معنويت فراهم كنند.
يكي از معلمان بروجردي در اين باره گفت : وظيفه ماست كه نوجوانان را هر چه بيشتر در مدارس با حماسه هاي دلاور مردان عرصه پيكار و نبردآشنا كنيم .
« رضا گودرزي » افزود : بسياري ازنوجوانان بافرهنگ ايثاروشهادت بيگانه اند و شايسته است آموزش و پرورش با گنجاندن خاطرات رزمندگان و شهيدان كه مظهر ايثار و از خودگذشتگي در طول تاريخ ايران هستند در كتابهاي درسي دانش آموزان گامهاي بلندي بردارد.
وي گفت : بايد اقداماتي از سوي نهادهاي ذيربط در جهت تداوم ياد و خاطره شهيدان هشت سال دفاع مقدس و سلحشوريهاي اين مردان بزرگ حماسه ساز صورت گيرد.
يكي از بسيجيان پايگاه مقاومت وليعصر(عج ) شهر بروجرد نيز گفت : رمز پايداري و ماندگاري اسلام همانا داشتن رهبران مقتدر همچون امام خميني (ره ) و مقام معظم رهبري در دوران پرشكوه دفاع مقدس و حضور جوانان غيور و شهادت طلب اين مرز و بوم در ميدانهاي جنگ مي باشد.
« محمد جاويدپور » افزود : براي حفظ و تبيين ارزشهاي انقلاب و تداوم راه امام و شهيدان بايد به افزايش آگاهيهاي سياسي و اجتماعي جوانان در جامعه كمك شود تا اين قشر توان ايستادگي در برابر توطئه ها و تهديدات دشمنان داخلي و خارجي را پيدا كنند.
وي گفت : با تقويت اعتقادات اسلامي و روحيه خود باوري در بين جوانان سد محكمي در برابر تجاوز بيگانگان ايجاد شده و دوام و بقاي اين ملت تضمين خواهد شد.
وي يادآور شد : امنيت و آسايش جامعه امروز ما مرهون مجاهدتها و ايثارگريهاي شهدايي است كه از همه تعلقات مادي گذشته و راه معنوي و پرفيض شهادت را برگزيدند.