ابعاد بحران افغانستان از ديدگاه « اخضر ابراهيمي »
اشاره
با « اخضر ابراهيمي » نماينده ويژه « كوفي عنان » دبيركل
سازمان ملل در امور افغانستان در دفتر كارش در كابل قرار گفت
وگو داشتيم . در اين گفـت و گو درباره روند تحولات افغانستان
موانع و نگراني ها
تاثير تحــولات منطقه به ويژه بحران عراق بر
افغانستان و برخي موضوع هاي ديگر بحث شد.
ابراهيمي از آنچه كـه برخي « سياهي نمايي ها » توسط « برخي
رسانه هاي ايران » مي دانست
گله داشت و مي گفت
اوضاع آن
طوركه اين رسانه ها مي گويند
بد نيست . وي ضمن برخي
دلشوره ها و دغدغه ها
معتقد بود : افغانستان راه بــدون برگشتي
را پيش گرفته است و روند تحولات اگر چه كند
اما رو به جلو
است .
وي همچنين اعتراف كرد
جامعه بين المللي با فراموش كردن
افغانستان براي مدت بيش از يك دهه تاوان سنگيني را پرداخت
و با پديــده شومي چون تروريسم مواجه شد كه تا پشت
دروازه هاي كاخ سفيد نيز خطر ايجاد كــرد. اين گفت وگو را با
هم مي خوانيم .
ارزيابي من به عنوان يــك خبرنگار ايــن است كـه ما شاهد
وخيم تر شدن وضعيــت امنيتي افغانستان نسبت به سال
گذشته هستيم . در جنوب طالبان عمليات گسترده اي را آغاز
كرده اند و در شمال و ساير نقاط اين كشور نيز هر از چندي جنگ
و ناامني به وقوع مي پيوندد. ارزيابي شما از اين وضعيت
چيست
من بارها گفته ام كه افغانستان همچنان با مشكلات امنيتي
روبه رو است . سه ماه قبل
در گزارش خود به شوراي امنيت
سازمان ملل در بــاره مشكلات امنيتي جنوب و شمال افغانستان
هشدار دادم . در جنــوب نبــود امنيت به تروريست ها
طالبان و
حكمتيار و در شمال به تنش هاي ميان فرماندهان مربوط مي شود.
البته در جنوب افغانستان بعضا درگيري هايي به وقوع مي پيوندد
كـه گر چه بـه طالبان و القاعده نسبت داده مي شود
ولي طالبان
و القاعده در آن نقشي ندارند و در حقيقت درگيري ميان
فرماندهان محلي با مقامات و مردم بومــــي منطقه اســت و
بعضا حتي قاچاقچيان مواد مخدر نيز در آن نقش دارند و به آن
دامن مي زنند. من اين نوع درگيري ها را سياسي نمي بينم .
بله
مشكلات امنيتي در افغانستان وجود دارد و جدي هم
بنظر مي رسد.تا يك سال قبل چنانچه شما اشاره كرديد
طالبان
از ضربه اي كه متحمل شدند
شــوكه بودند
اين گروه با گذشت
زمان دوباره خود را سازماندهي و نيروهاي خـود را جمع آوري
كرده است و اين يك حقيقت است و بايد تهديدهاي امنيتي آنها
را جدي گرفت
آن را شناسايي و با آن مقابله كرد.
البته من فكر نمي كنم آنچه را كه برخي از همكاران شما در
رسانه هاي ايران گزارش داده اند كه « دولت افغانستان در آستـانه
سرنگوني است و افغانستان به سمت جنگ هاي داخلي پيش
مي رود » صحيح باشد. ايـن امر اتفاق نمي افتد
زيرا در افغانستان
رشد و تحول چشمگيري به وقوع پيوسته است . ارتش ملي و
پليس ملي در حال تشكيل و سازماندهي و اصلاحات در بخش
امنيتي انجام شده است . هـر چند كه اين كار بسيار به كندي پيش
مي رود
ولـي اين قدمي است كه در راه رسيدن به هدف برداشته
شده است . موفقيت ها و تلاش هاي دولت و جامعه بين المللي در
مقابله با ناامني هايي كه در افغانستان رخ مي دهد
بسيار زياد
است و من اميدوارم كه برنده اين مسابقه ما باشيم و ثبات و
امنيت دوباره به اين كشور بازگردد.
منطقه با چالش ها و بحـــران هاي امنيتي مواجه است . بحران
عراق هر روز پيچيده ترمي شود
پاكستان نيز مشكلات داخلي خود
را دارد و... درباره چشم انداز آينده منطقه چه فكر مي كنيد
شما چرا در عراق توقف كرديد
بايد به منطقه نگاه كنيد
بـه
فلسطين و اندونزي كه ما در اين كشورها نيز با مشكلات جـــدي
مواجه هستيم . همچنين در كره و حتي دامنه اين مشكلات به
آفريقا نيز كشانده شده است . كشورهايي مانند ليبريا
كنگو و
سيرالئون . كنگو با مشكلات زيادي مواجه است . ليبريادر انتظار
استقرار صلح است
مشكلات زيادي همچنان فرا روي ما است
كه سووالات زيادي را در برابر ديدگان ما قرار مي دهد كه چطور
جامعه بين المللي مي تواند خــود را براي مقابله با اين مشكلات
چالش ها و بحران ها سازماندهي و آماده كند. مطمئنا اين
مشكلات در آينده اثرات سويي خواهد داشت .
آيــا اين تحولات و بحران هاي پيش رو بر وضعيت افغانستان
تاثير گذاشته يا خواهد گذاشت آيا اين كشور بازهم توسط
جامعه بين المللي به وادي فراموشي سپرده خواهد شد
مطمئنا! مطمئنا! اين خطر وجود دارد. اگر شما به گذشته نگاه
كنيد
من قبل از اينكه جنگ در عراق شروع شود
به جهانيان
گفتم ازاين مي ترسم كه جنگ در عراق بــاعث فراموشي
افغانستان شود. ولي خوشبختانه جاي خوشحالي است كه
تاكنون اين امر به وقوع نپيوسته است و هنـــوز كشورهاي جهان
به افغانستان توجه دارند. با اين وجود هنوز اين خطر وجود دارد
كه اگر وضع درعراق رو به وخامت بيشتر گذارد
افغانستان
فراموش شود.
آيا بحراني تر شدن شرايط در عراق
بر افغانستان نيــز تـاثير
خــواهد گذارد
بله تاثير خواهد داشت ! تمـام جهان از حوادث عراق تاثير
پذيرفته است
ولي تاثير آن در افغانستان بـه اندازه اي بد نبود كه
من انتظارش را داشتم . ما نگران به درازا كشيدن بحران عراق و
آثار سو آن بر افغانستان هستيم .
مردم افغانستان از روند بازسازي ناراضي و نگران هستند.
وقتي كــه با آنان صحبت مي شود
مي گويند ما شاهد تحولي نو
در كشور نيستيم . شمــا در اين باره چه نظري داريد
مردم هم درست مي گويند و هم اشتباه . آنان درست مي گويند
زيـرا خواسته هاي مردم بسيار زياد است
ولي آنچه كه انجام
شده
بسيار اندك و به اندازه انتظار آنان نبوده است . آنان اشتباه
مي كنند
زيرا بر خلاف اين اظهار نظر كه كاري انجام نشده و
تحولات چشم گير نبوده
كارهاي زيادي انجام شده است . البته
بخش اعظم كارهاي انجام شده در زمينه كمك هاي
بشردوستانه بوده است و نه امور زيربنايي . كارهايي نيز در
زمينه هاي بهداشت
آموزش و كشاورزي انجام شده است كه
نمي توان آنها را ناديده گرفت . سازمان ملل متحد و بانك جهاني
در حـال توزيع بذرهاي اصلاح شده هستند كه باعث رشد
كشاورزي افغانستان مي شود
ولي اين اقدامات به چشم مردم
كابل نمي آيد. البته آنچه كه تاكنون انجام شده است
كافي نيست
و مردم در اين زمينه حق دارند.
در نظر داريم بازسازي را سرعت بخشيم
آمريكا كمك هاي
خود بـه افغانستان را دو برابر كرده و از كشورهاي ديگر نيز
خواسته است كمك هاي خود رابه افغانستان افزايش دهند.اگر ما
بيشتر از يــك ميليارد و 500 ميليون دلار براي 12 مـاه آينده
داشته باشيم
مطمئنا تغييرات زيادي در افغانستان رخ خواهد داد.
البته بايد در نظر داشته باشيم كه افغانستان در طول 23 ســـال
ويران شد و ما به رغم كمك هاي دريافتي
به پول بيشتري نياز
داريم .
« اشرف غني احمدزي » وزير ماليه افغانستان به مردم و
دولت اين كشور گفته است كـه براي پنج سال آينده به كمك هاي
بين المللي نياز است
زيرا نياز اين كشور
نيـــاز بلندمدت است
نه كوتاه مدت و من اميدوارم آنچه را غني احمدزي مطالبه
مي كند
از جامعه جهاني بگيرد و كمك هاي جامعه جهاني
وكشورهاي همسايه افغانستان براي مدت طولاني ادامه يابد.
تحولات مثبت افغانستان بـــا موانع و عوامــل بازدارنده اي
مواجه است . جنابعالي مي توانيد اين عوامل را معرفي كنيد
وجـود موانع و عوامل بازدارنده را تاييد مي كنم . همـــواره
گفته ام كه قدرت دولت مركزي افغانستان به اندازه كافي گسترش
نيافته است . علاوه بر اين دولت مركـــزي تاكنون شناسايي و به
صورت كامل وارد عمل نشده
بلكه در حال تمرين
است .بطورمثال تثبيت ارزش پول افغانستان يكي از تمرين هاي
نسبتا موفق دولت بوده است .
ما در افغانستان با نيروهاي نظامي تنش زا مواجه هستيم كه
به طــور كامل تحت كنترل نيستند. هر چند كه پيشرفت هايي
براي كنترل آنان وجود داشته است
ولي اين پيشرفت ها كافي
نيست . تشكيل ارتش ملي و خلع سلاح عمومي دو طرح مورد
نظر ما است كه بايد همزمان با هم به پيش بروند. پيشرفت در
اجــراي اين دو طرح خيلي كم بوده است
اين موضوع نيز خود
از عوامل بازدارنده در افغانستان است .
نقش و تاثيـــر كشورهاي منطقه بر تحولات افغانستان را
چگـونه ارزيابي مي كنيد
افغانستان يك كشور محصور در خشكي است . آنچه در ايران
وپاكستان اتفاق مي افتد
تاثيرات خوب و بد خود را بر افغانستان
دارد و به همين دليل « پيمان كابل » ميان شش كشور همسايه در
مورد عدم دخالت در امور يكديگر در 22 دسامبر سال گذشته
امضا شد. من مي دانم كه ايران
پاكستان و افغانستان به
همكاري هاي مشترك و سه جانبه فكر مي كنند كه كار بسيار خوبي
است و اميدوارم كه اين امر ادامه پيدا كند.
افغانستان و ايران مذاكرات مفيدي درباره ايجاد راه ارتباطي
ميـان ايران و كشورهاي آسيايي ميانه از طريق افغانستان
داشته اند و ايجاد راه هاي تجاري و ترانزيتي كه آسياي ميانه را از
طريق افغانستان به ايران و پاكستان وصل مي كند
به رشد و
بازسازي افغانستان نيز كمك خواهد كرد.
برخي معتقدند كه پاكستان در مبارزه با القاعده و طالبان
همـكاري لازم را با افغانستان نداشته است . آيا شما نيز چنين
باوري داريد
مــن بـه همكاري پاكستان اميدوارم . پاكستان بارها حمايت
خــود را از « حامد كرزي » رييس دولت انتقالي افغانستان اعلام
كرده است . ايـن درست نيست كه ما بگوييم پاكستان دشمنان
دولت افغانستان را حمايت مي كند. البته ســو تفاهم هايي ميان
دو كشور وجود دارد كه اميدوارم حل شود. آقاي « كمال
خرازي » وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران اخيرا از
اسلام آباد ديـــدار و درباره روابط ميان سه كشور به ويژه درباره
روابط افغانستان و پاكستـــان گفت وگو كرد.
چرا سازمان ملل و جامعه بين الملل بـراي حل بحران
افغانستان دير وارد عمل و كار جدي شد چـرا افغانستان
فراموش شد آيا اگر سازمان ملل و جامعه بين المللي زودتر
اقـدام مي كرد
افغانستان اين چنين به ويرانه تبديل مي شد
سازمان ملل افغانستان را فراموش نكرده بود. از زمان كه
سازمــان ملل زمينه امضاي معاهده ميان اتحاد جماهير شوروي
سابق
افغانستان و پاكستان را فراهم كرد و ارتش سرخ از
افغانستان خارج شد
اين سازمان بـــه عنوان يــك سازمان
سياسي
بين المللي و توسعه اي هرگز افغانستان را فرامـوش
نكرده است .
اگر شما به خاطر بياوريد
من در سال 1999 ميلادي از
پست خود به عنــوان نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل در امور
افغانستان استعفا دادم . دليــــل استعفاي من اين بود كه جامعه
جهاني به اندازه كافي سازمان ملل را بـــراي استقرار صلح و
ثبات در افغانستان ياري نمي كــرد و اعضاي قدرتمند جـــامعه
جهاني كه يكي از آنها ايالات متحده آمريكا بود
افغانستان را
ناديده گرفت . اين در حالي بود كه افغانستان در زمان جنگ با
اتحاد جماهير شوروي
يكي از كشورهاي مورد علاقه آمريكا
بود.
من فكر مي كنم كه 11 سپتامبر به همه فهماند كه فراموش
كردن افغانستان و به حـــال خود واداشتن اين كشور يك اشتباه
بزرگ است . دنيا متوجه شد كه حتي اگـــر كشورهاي كوچكي
مانند افغانستان به فراموشي سپرده شوند
بايد منتظر اتفاقات بد
و خطرناك و آسيب هاي جبران ناپذيري چون حادثه 11 سپتامبر
بود.
گروه طالبان مجددا نيروهاي خود را
سازماندهي كرده وبايد تهديدهاي امنيتي آنها را
براي جامعه افغانستان جدي گرفت
يقينا بحراني تر شدن اوضاع عراق
بر افغانستان
نيز تاثيرات نامطلوب خود را بر جاي خواهد
گذاشت
ما در افغانستان با نيروهاي نظامي تنش زائي
مواجه هستيم كه تحت كنترل نيستند
