انديشه هاي چاوز آمريكا را آزار مي دهد
مادريد ـ خبرگزاري جمهوري اسلامي : هوگو چاوز رييس جمهوري ونزوئلا پس از حدود يك سال مدارا با انتقاداتي كه مقامات آمريكايي از وي و دولتش به عمل آورده اند بار ديگر دور تازه اي از بيان طرحهايي را آغاز كرده است كه براي دولتمردان آمريكا چندان خوشايند نيست .
چاوز اين انديشه ها را كه براساس اتحاد و يكپارچگي آمريكاي لاتين استوار است از چهار سال پيش كه به قدرت رسيد دنبال مي كرد. با اين وصف برپايي يك كودتاي نافرجام نظامي عليه دولت چاوز در بهار سال 1381 و برگزاري اعتصابهاي سراسري مختلف از سوي گروههاي مخالف با حمايت آمريكا تا حد زيادي چاوز را در لاك احتياط فرو برده بود.
جريانهاي 14 ماه اخير بحران سياسي فراگيري را در اين كشور به وجود آورد و سرانجام سه ماه پيش نمايندگان دولت و گروههاي مخالف براي برگزاري همه پرسي در زمينه ادامه يا پايان حكومت چاوز به توافق رسيدند.
مقامات آمريكايي به وضوح از برگزاري اين همه پرسي حمايت مي كنند و به طور مستقيم يا غير مستقيم و در محافل رسمي و غير رسمي از هم اكنون شكست چاوز را پيش بيني مي كنند.
نگاهي به تحركات چاوز درچند هفته اخير نشان مي دهد كه وي نيز راه آزار آمريكا را در بيان و پيگيري انديشه هايي مي داند كه در سطح بين المللي به ويژه در آمريكاي لاتين واشنگتن را با چالشهاي متعدد روبه رو سازد. رييس جمهوري ونزوئلا از اين راه همچنين توانسته است توجه بسياري از روشنفكران و اقشار مختلف مردم منطقه به ويژه انبوه فقيران را به خود جلب كند. اين گونه اقدامات به دولت واشنگتن گوشزد خواهد كرد كه برداشتن وي از قدرت در پنجمين كشور صادركننده نفت در دنيا چندان ساده نخواهد بود.
با اين وصف مقامات بلندپايه آمريكايي تلاش دارند تا از درون ونزوئلا وضعيت دولت چاوز را متزلزل سازند.
حمايت اقشار مختلف ونزوئلا از چاوز
رييس جمهوري ونزوئلا با تكيه بر حمايت اقشار فقير اين جامعه به قدرت رسيده و از ابتداي حكومت خود مخالفت جدي گروههاي سرمايه دار و مرفه را پيش رو داشته است . اين گروهها همانگونه كه دولتمردان ونزوئلايي اعترا ف مي كنند به راحتي توانايي آن را داشته و دارند كه اوضاع اقتصادي را آشفته سازند.
اكنون كه بحث برگزاري همه پرسي به طور گسترده تري مطرح است چاوز ناچار خواهد بود تا در داخل حمايت اقشار مختلف را بازيابي كند. وي با همين هدف طي سه ماه اخير با انجام سفرهاي متعدد به كشورهاي منطقه آمريكاي جنوبي در تلاش است تا نيازهاي ضروري مردم فقير را با بهاي نازلتر از خارج تهيه كند.
دولتمردان ونزوئلا قصد دارند تا از اين راه برنامه هاي شركتهاي بزرگ داخلي براي افزايش بهاي كالاهاي ضروري را خنثي سازند و در اين چارچوب بسياري ازمواد غذايي وارداتي را بابهاي نازل بين مردم فقير تقسيم مي كنند.
اين اقدام چاوز نارضايتي شركتداران در بخشهاي مواد غذايي دامداري و مرغداري را در پي آورده است و مقامات آمريكايي نيز در برخي از اين موارد از اين نارضايتيها پشتيباني مي كنند. دولت ونزوئلا همچنين با اجراي يك برنامه بهداشتي با نام « داخل محله » صدها پزشك كوبايي را در محلات فقير و حاشيه نشين به كار گرفته است .
اين طرح امكان آن را فراهم مي آورد كه اهالي محلات پرجمعيت و فقيربه حداقل امكانات درماني و بهداشتي دستيابي داشته باشند و به حمايت از دولت مصمم تر شوند. با توجه به اينكه حدود 80 درصد از مردم ونزوئلا در فقر به سر مي برند گروههاي مخالف دولت نيز نمي توانند نسبت به اين دسته از مردم بي تفاوت بمانند. اين گروهها از يك سو اجراي برنامه هاي مزبور را نمونه پيروي چاوز از كاسترو عنوان مي كنند و ازسوي ديگر دانش و توانايي پزشكان كوبايي را زير سوال مي برند.
مخالفان دولت در دو ماه اخير با برگزاري برنامه هاي تظاهرات و اجتماع دراين محله ها براي جلب نظر آنها به شركت در همه پرسي و راي منفي به ادامه حكومت چاوز تلاش مي كنند. برگزاري اين گونه برنامه ها معمولا با مخالفت گروه هايي از اهالي اين محله ها صورت مي گيرد و بارها به زدوخورد كشيده شده است .
مقامات آمريكايي نيز با استناد به همين موارد دولت ونزوئلا و شخص چاوز را به اقدامات « ضد دموكراتيك » و « تهديد آزادي » متهم مي سازند.
در اين زمينه بيش از همه كالين پاول وزير امور خارجه آمريكا « اوتو ريچ » نماينده ويژه واشنگتن در امور كشورهاي آمريكاي لاتين و فيليپ روكر سخنگوي وزارت امور خارجه اين كشور سخن مي رانند. كالين پاول وزير امور خارجه آمريكا هفته پيش اظهار داشت كه آمريكا با ديدگاههاي چاوز در زمينه حكومتداري و دموكراسي مخالف است .
وزيرامور خارجه آمريكا اضافه كرد كه بسياري از مردم ونزوئلا نيز با اين گونه ديدگاهها موافق نيستند. وي همچنين تاكيد كرد كه واشنگتن به طور جدي و از نزديك فرايند برگزاري همه پرسي براي ادامه يا پايان حكومت چاوز را پيگيراست و اميد دارد كه دولت ونزوئلا به تعهدات خود در اين زمينه پايبند بماند.
چند روز پيش نيز « اتو ريچ » نماينده ويژه واشنگتن درامور آمريكاي لاتين با انتقاد شديد از هوگو چاوز رييس جمهور ونزوئلا وي را به عنوان عامل افزايش فقر در اين كشور معرفي كرد.
بررسي اظهارات اين مقام بلندپايه آمريكايي كه از شبكه تلويزيون خصوصي « گلوبويسيون » ونزوئلا پخش شد به خوبي آشكار مي سازند كه واشنگتن براي ناميد ساختن مردم فقير اين كشور از چاوز تلاش مي كند.
« اتو ريچ » گفت كه از زمان به قدرت رسيدن هوگو چاوز دو ميليون نفر بر تعداد افرادي كه در زير خط فقر در ونزوئلا زندگي مي كنند اضافه شده است .
وي كه ازجمله راستگرايان افراطي دستگاه حاكمه آمريكاست ادامه داد كه هوگو چاوز باعث ورشكستگي هزاران شركت و فرار چندهزار متخصص از ونزوئلا شده است .
« ريچ » نيز همانند پاول تاكيدكرد كه دولت آمريكاخواستار برگزاري همه پرسي مبني بر ادامه يا پايان رياست جمهوري هوگو چاوز در اين كشور است .
نماينده واشنگتن در امور آمريكاي لاتين تهديد كرد كه اگر دولت ونزوئلا به تعهد خود در قبال همه پرسي جامه عمل نپوشاند بايد پاسخگوي پيامدهاي آن باشد. وي بااين حال حاضر نشد تا درباره پي آمدهاي مورد نظر خود در اين زمينه توضيح دهد.
طرح ايجاد سازمان نظامي مشترك درآمريكاي لاتين هوگو چاوز رييس جمهوري ونزوئلا كه خود يك سرهنگ چترباز است از اولين روزهاي كسب مقام رياست جمهوري اين طرح را چند بار مطرح ساخت اماپس ازمدتي و با افزايش فشار سياسي واشنگتن از ادامه اين بحث خودداري ورزيد.
بااين حال درپي افزايش فشار حملات تازه آمريكا عليه دولت ونزوئلا به نظر مي رسد كه چاوز اين انديشه خود را سازماندهي كرده و به شكل تازه اي مطرح مي سازد.
وي چند روزپيش بدون زمينه قبلي به دولتهاي منطقه آمريكاي جنوبي پيشنهاد كرد تا يك سازمان نظامي به نام « پيمان آتلانتيك جنوبي » تشكيل دهند.
چاوز كه يكشنبه شب گذشته براي انجام ديداري رسمي وارد آرژانتين شد در سخناني در كانال هفت تلويزيون « بوينوس آيرس » تشكيل چنين سازماني را براي دفاع از امنيت منطقه ضروري خواند. هدف چاوز از اين پيشنهاد آشكارا ايجاد سازماني نظامي در برابر « پيمان آتلانتيك شمالي » (ناتو) متشكل از آمريكا و اروپا است .
وي در اين زمينه تاكيد كرد كه در چنين سازماني نظاميان كشورهاي منطقه كه براي عدالت اجتماعي مبارزه مي كنند مي توانند متحد شوند.
چاوز پيش از اين نيز در اين زمينه توضيح داده است كه در چنين پيمان نظامي كشورهاي شمال قاره آمريكا نمي توانند جايي داشته باشند به اين دليل كه منافع متفاوتي از مردم جنوب قاره دارند.
وي در جمع گروهي از مردم بوينوس آيرس پايتخت آرژانتين گفت چنين سازماني متشكل از سربازان متعهد مي تواند از منافع ملل ما دفاع كند و سياستهاي ويرانگر نئوليبراليسم را به نابودي كشاند.
دولت آمريكا نسبت به شكل گيري چنين هدفي در آمريكا جنوبي در شرايط كنوني بسيار حساس است . در يك سال اخير برخي از مقاماتي كه زمام امور را در تعدادي از كشورهاي آمريكا جنوبي به دست گرفته اند حاضر نيستند چون گذشته به راحتي برنامه هاي خود را با خواسته هاي آمريكا تطبيق دهند.
شروع رياست جمهوري « لوييز ايناسيو لولا دا سيلوا » در برزيل و « لوسيو گوتيرز » در اكوادور با پيشينه برخورداري از انديشه هاي چپ ازجمله اين موارد است .
نظريه پردازان سياسي آمريكا اعتقاد دارند كه لولا و گوتيرز داراي روابط عقيدتي و دوستي بسيار خوبي باچاوز هستند و همين امر براي واشنگتن يك زنگ خطر است .
مخالفت با راه اندازي بازار آزاد قاره آمريكا
رييس جمهوري ونزوئلا در چارچوب تحركات تازه خويش براي مخالفت با اهداف آمريكا يك بار ديگر به سراغ برنامه ايجاد بازار آزاد در قاره آمريكا رفته است طرحي كه واشنگتن از سالها پيش در پي تحقق آن است .
وي دريك سخنراني در پاراگوئه اطمينان داد كه طرح كنوني ايجاد بازارآزاد در اين قاره منافع كشورهاي منطقه آمريكاي لاتين را به شدت تهديد مي كند.
دولت واشنگتن محرك اصلي ايجاد اين بازار تحت عنوان « پيمان بازرگاني آزاد قاره آمريكا » است و قصد دارد كه آن را در سال 2005 ميلادي به راه اندازد . چاوز اين بار پيشنهاد تازه اي را دراين زمينه مطرح كرد و خواستار آن شد تا اتحاديه تازه اي تنها متشكل از كشورهاي آمريكاي لاتين شكل گيرد.
علاوه بر چاوز همتاي برزيلي وي نيز اعتقاد دارند كه هدف از راه اندازي اين بازارالحاق كشورهاي منطقه آمريكاي لاتين به بازار مصرف توليدات آمريكا است .
چاوز دراظهارات تازه خود گفت كه دولتهاي منطقه بايد به يك راه جايگزين كه تضمين كننده فرايند يكپارچگي و مبادلات بازرگاني سالم بين كشورهاي آمريكاي لاتين باشد بيانديشند. چاوز اضافه كرد كه مردم منطقه بايد « ديو سرمايه داري وحشي » را از آمريكاي لاتين بيرون برانند و راهي شايسته مطابق منافع خويش برگزينند.
اين گونه اظهارات براي بسياري از مردم منطقه كه رنج و زخم دهها سال سلطه مستقيم و غيرمستقيم آمريكا را تحمل كرده اند جذابيت ويژه اي مي تواند داشته باشد.
رييس جمهوري ونزوئلا با بيان سخناني صريح تر از هميشه در اين زمينه گفت كه آمريكاي جنوبي و شمالي هيچ گونه اشتراكي براي يكپارچگي اقتصادي ندارند.
يكپارچگي سياسي و اجتماعي
هوگو چاوز در سفر اخير خود به چند كشور آمريكاي جنوبي علاوه بر اين خواستار پيگيري اتحاد سياسي و گروههاي اجتماعي ملل منطقه شده است . وي تصريح كرد كه يكپارچگي منطقه در گرو سازماندهي و تلاش براي وحدت سياسي اجتماعي اقتصادي و نظامي كشورهاي آمريكاي لاتين است .
رييس جمهوري ونزوئلا در اين زمينه پيشنهاد كرد تا كارگران و ديگر اقشار مردم كشورهاي منطقه اتحاديه هاي صنفي مشترك تشكيل دهند وبراي پيشبرد منافع خويش نيروهاي متفرق را متمركز سازند.
وي درجريان سفر به اروگوئه تاكيد كرد كه تفرقه كنوني بين نيروهاي منطقه موضع كشورهاي مربوط را در برابر قدرتهاي بزرگ تضعيف مي كند و اتحاد آنها ضامن دستيابي به منافع است .
بازنگري در پرداخت قروض خارجي
از جنجالي ترين ابتكاراتي كه رييس جمهوري ونزوئلا در سفر خود به كشورهاي منطقه مطرح ساخته است بازنگري و تدبير در ادامه يا توقف بازپرداخت بدهيهاي خارجي كليه كشورهاي منطقه است . وي در سفر خود به پاراگوئه مطرح ساخت تا در زمينه باز پرداخت وامهاي خارجي كشورهاي آمريكاي لاتين يك همه پرسي از مردم منطقه صورت گيرد.
هوگو چاوز درتوجيه ديدگاه خويش گفت كه ملل منطقه بايد تصميم بگيرند كه سرمايه هاي اين كشورها براي بازپرداخت قروض خارجي به مصرف رسد يا براي رشد بهداشت و آموزش منطقه سرمايه گذاري شود. وي سپس اين ديدگاه را باارائه تحليلي از اوضاع آمريكاي لاتين در نشست فوق العاده انجمن يكپارچگي منطقه در مونته ويدئو پايتخت اروگوئه به طور مفصل تشريح كرد.
چاوز خاطر نشان كرد كه ونزوئلا تا كنون به تمامي تعهدات خارجي خود عمل كرده است اما اين روند بايد به طور جمعي در منطقه مورد بازنگري قرارگيرد. وي دراين زمينه افزود : ما تاكنون 20 ميليارد دلار درازاي 25 ميليارد دلار بدهي خارجي بازپرداخته ايم و هنوز به دليل بهره هاي سنگين 20 ميليارد ديگر بدهكار هستيم .
رييس جمهور ونزوئلا اين سوالها را مطرح كرد كه تا چه حد اين نوع رفتار با كشورهاي آمريكاي جنوبي جنبه اخلاقي دارد و مسووليت وام دهندگان در برابر اين شرايط چيست
وي گفت كه ونزوئلا سالانه حدود يك ميليارد دلار صرف بازپرداخت بدهيهاي خارجي خود مي كند كه حاضر است اين رقم را به كشورهاي فقير منطقه چون هاييتي يا جاماييكا اهدا كند.
رييس جمهوري ونزوئلا « صندوق بين المللي پول » را عامل شوم و فلاكت براي منطقه آمريكاي لاتين و صدها ميليارد دلار بدهي خارجي كشورهاي منطقه خواند. چاوز در تحليل خود افزود كه صندوق بين المللي پول با وعده توسعه منطقه شيوه هاي « نئوليبراليستي » را تحميل كرد ولي به جاي آن جهنمي در آمريكاي لاتين ايجاد شده است . از ديدگاه چاوز « نئوليبراليسم » شامل مجموعه برنامه هايي مبني بر اقتصاد بازار آزاد است كه از سوي آمريكا و دستگاههاي بزرگ پولي دنيا به كشورهاي جهان سوم تحميل شده است .
رييس جمهور ونزوئلا از بحران گسترده اقتصادي و اجتماعي در آرژانتين به عنوان نمونه بارز جهنم ساخته شده توسط صندوق بين المللي پول نام برد.
وي بار ديگر از دولتهاي منطقه خواست تا مسئله بازپرداخت صدها ميليارد دلار بدهي خارجي خود را به طور جدي مورد بازنگري قرار دهند و به خودداري از ادامه اين روند بيانديشند.
چاوز افزود : گاهي رييس جمهور يك كشور منطقه به دنبال پنج تا ده ميليون دلار براي ايجاد مدرسه تامين آب افزايش مستمري سالخوردگان از اين سو به آن سو مي رود و در همين حال مجبور به بازپرداخت دهها ميليون دلار بدهي خارجي است .
وي همچنين اطمينان داد كه ونزوئلا به هيچ وجه قرارداد تازه اي با صندوق بين المللي پول امضا نخواهد كرد چون به سياستهاي شوم آن اعتقادي ندارد.
ايجاد شركت متحد نفتي در آمريكاي جنوبي
رييس جمهوري ونزوئلا از مدتي پيش به كشورهاي داراي ذخاير نفتي يا صاحب صنايع پيشرفته در اين زمينه در منطقه پيشنهاد كرده است تا يك موسسه بزرگ از شركتهاي دولتي نفتي به نام « پتروآمريكا » يا « پتروسور » تشكيل دهند.
وي در توجيه اين طرح مي گويد : منطقه آمريكا جنوبي در مجموع يكي از بزرگترين ذخاير نفت و گاز جهان را درخود جاي داده است و مي تواند از اين سرمايه عظيم براي پيشبرد خود بهره گيرد.
چاوز با تاكيد بر امكانات و تواناييهاي نفتي ونزوئلا تاكيد مي كند كه حاضر است تمام تجارب اين كشور را در اختيار شركتهاي نفت منطقه اي قرار دهد تا هدف مزبور تحقق يابد. وي در تازه ترين اظهارات خود در اين زمينه با دولت آرژانتين پيشنهاد كرد كه يك شركت نفت دولتي ايجاد كند و در اين راه كمك ونزوئلا را نيز در نظر داشته باشد.
دولت ونزوئلا در ماههاي اخير قراردادهاي مهم همكاري نفتي و گازي با برزيل اكوادور و ترينيداد و توباگو به امضا رسانده است .
جمع بندي
باتوجه به اين رويدادها و تحركات و انديشه هاي بحث برانگيز چاوز از يك سو و مخالفت دولت آمريكا با ديدگاههاي وي به نظر مي رسد كه جريان همه پرسي براي ادامه دولت كنوني ونزوئلا با جنجال و چالشهاي بسيار همراه شود.
تجربيات پيشين نيز نشان مي دهد كه در برخي از موارد مقامات كاراكاس و واشنگتن براي آرام ساختن تنشهاي بين خود به توافقهايي دست مي يابند اما اين موارد معمولا از پايداري زيادي برخوردار نيست .
آمريكا براي حل معضل چاوز مناسب ترين راه را پافشاري بر حذف وي در قالب روندي با عناوين « دموكراتيك » مي داند و بي شك تلاش خواهد كرد تا از فرصتي كه همه پرسي مزبور ايجاد مي كند به بهترين وجه بهره برداري نمايد.
دولت چاوز مصمم است نيازهاي اقتصادي ونزوئلا را نه از آمريكاي شمالي بلكه از كشورهاي مختلف آمريكاي جنوبي تامين كند و اين امر خشم دولتمردان واشنگتن را برانگيخته است .
چاوز در اجتماع عظيم مردم آزژانتين خواستار تاسيس « سازمان پيمان آتلانتيك جنوبي » متشكل از سربازان متعهد براي دفاع از حقوق كشورهاي منطقه در برابر زياده طلبي هاي آمريكا شد
به قدرت رسيدن روساي جمهور جديد در برزيل و اكوادور و گرايش آنها به چاوز زنگ خطر را براي منافع كاخ سفيد در آمريكاي جنوبي به صدا درآورده است
چاوز : آمريكاي شمالي و جنوبي هيچگونه اشتراكي با يكديگر ندارند مردم آمريكاي جنوبي بايد ديو سرمايه داري وحشي را از اين قاره بيرون بيندازند و راهي شايسته مطابق منافع خود برگزينند.
چاوز : صندوق بين المللي پول عامل فلاكت ملتهاي آمريكاي لاتين است و ونزوئلا به سياستهاي شوم آن اعتقادي ندارد
