اهداف آمريكا در كشتن پسران صدام
روز سه شنبه 31 تير گذشته شبكه تلويزيوني « سي . ان . ان »
در يكي از بخشهاي خبري خود گزارش داد : نظاميان آمريكايي
(تيپ دوم لشگر 101 هوابرد مستقر در عراق ) با حمله به يك
ساختمان مسكوني در شمال عراق (موصل )
چند نفر از
اعضاي خانواده صدام را به قتل رسانده اند كه به نظر مي رسد
پسران رئيس جمهوري مخلوع عراق يعني عدي و قصي نيز در
ميان آنان باشند.
بعد از گزارش اين خبر از « سي .ان .ان »
بيشتر خبرگزاري ها
و شبكه هاي راديويي و تلويزيوني اين خبر را نقل كردند.
هر چند مردم عراق و حتي تحليل گران مسائل بين المللي با
خبر كشته شدن عدي و قصي با ترديد و احتياط برخورد كردند
اما بعد از گذشت چند ساعت
صحت خبر مورد تاييد مقامات
پنتاگون و مقامات محلي در عراق قرار گرفت .
روز چهارشنبه (اول مرداد) نيز ژنرال « ريكاردو سانچز »
فرمانده نيروهاي آمريكايي در عراق
در يك كنفرانس خبري به
شرح جزييات اين حادثه پرداخت .
وي كشته شدن قصي و عدي دو تن از پسران صدام را
مورد تاييد قرار داد و اعلام كرد كه جنازه هاي اين دو نفر به
فرودگاه بين المللي بغداد منتقل شده است .
سانچز با اشاره به اين كه اين عمليات در پي همكاري و
اطلاعات مردم محلي (به گفته نيروهاي آمريكايي شخصي به
نام الزيدان
محل اختفاي اين دو را اطلاع داده بود) در مدت
شش ساعت صورت گرفت
گفت : در اين حمله كه با صد
نظامي آمريكايي شركت داشتند
چهار عراقي كشته و چند
نظامي آمريكايي نيز زخمي شدند.
از سويي ديگر روز پنجشنبه (دوم مرداد) بعد از اين كه
« سي .ان .ان » به نقل از « دونالد رامسفلد » وزير دفاع آمريكا
مرگ قصي و عدي را تاييد كرد و اجساد اين دو را « طارق
عزيز » معاون نخست وزير رژيم سابق عراق و « موفق الربيعي »
پزشك عضو شوراي حكومتي انتقالي عراق شناسايي كردند
تصاوير اجساد آنان منتشر شد.
بعد از اعلام اين خبر
تلويزيون عراق نيز با جنايت كار
خواندن پسران صدام
اجساد آنان را به مردم نشان داد.
اما روز سه شنبه (هفت مرداد) تلويزيون العربيه نواري
صوتي را پخش كرد كه در آن صدام حسين
كشته شدن
فرزندانش را به مردم عراق تسليت گفت و عدي و قصي را
« شهيدان راه ميهن و مردم » خواند.
صدام در انتهاي اين پيام صوتي گفت : « اگر 100 پسر
داشتم
آنان را در اين راه تقديم مي كردم . »
به هر صورت
اجساد پسران صدام حسين رييس
جمهوري بركنار شده عراق بعد از تحويل به صليب سرخ عراق
روز شنبه (11 مرداد) در شهر تكريت زادگاه صدام دفن شد .
خبرگزاري رويترز از تكريت به نقل از شاهدان گزارش داد
كه اجساد « عدي » و « قصي » پسران صدام پس از آن كه با
آمبولانس از بغداد به تكريت منتقل شد
در حالي كه در پرچم
عراق پيچيده شده بود
در گورستان اين شهر دفن شد.
اين گزارش حاكي است كه خاكسپاري عدي و قصي با
حضور بسيار زياد نيروهاي نظامي آمريكا صورت گرفت و از
فيلمبرداري و عكاسي خبرنگاران از اين مراسم جلوگيري به
عمل آمد.
با انتشار اخبار كشته شدن قصي و عدي
پايتخت عراق
شاهد شادماني مردم بود. تلويزيون عراق نيز بعد از اين حادثه
اقدام به پخش سرودهاي حماسي كرد.
البته كيفيت مواجهه بخش هايي از مردم عراق با اين خبر
به دليل جو رواني حاكم و ترس از صدام و پسران او
همراه با
احتياط و ترس بود. اما مردم عراق بتدريج از روز چهارشنبه
(اول مرداد) با انتشار اخبار تكميلي در تاييد صحت خبر مرگ
قصي و عدي توانستند اين اتفاق خوش يمن ـ البته بطور قطع
براي آمريكا و انگليس ـ را باور كنند.
از سوي ديگر مطبوعات بغداد روز چهارشنبه با سردي ـ
كه ناشي از همان احتياط بود
با اين حادثه برخورد كردند و
تنها به انتشار خبرهايي به نقل از خبرگزاري ها و تلويزيون هاي
مردمي اكتفا كردند.
تنها روزنامه مستقل الرمان
اطلاعاتي را به نقل از
خبرنگار خود در موصل ارائه داد و نوشت كه علاوه به پسران
صدام
اجساد فرزند قصي و عبدالصمد محافظ آنان در منزل
مورد حمله قرار گرفته
پيدا شده است .
از سوي ديگر « اسكات مك كلان » سخنگوي كاخ سفيد در
يك بيانيه رسمي
ضمن اظهار خشنودي از اين حادثه اظهار
نظر كرد : « ظرف چندين سال اين دو شخص (عدي و قصي )
مسئول جنايت هاي بي شماري عليه مردم عراق بودند و آنان
ديگر نمي توانند تخم كينه و جور را در ميان مردم اين كشور
بپراكنند » .
« پل برمر » حاكم غير نظامي عراق نيز كه در زمان اين حادثه
در آمريكا به سر مي برد
با استقبال از اين حادثه گفت : « اجرا و
نتيجه اين عمليات بطور حتم خبري خوش براي مردم عراق و
نظاميان ماست ! »
اين حادثه همچنين باعث شد برخي از نمايندگان كنگره
آمريكا نيز اظهار نظر كنند
« جي راكفلر » سناتور دمكرات روز
چهارشنبه (اول مرداد) در اين مورد به شبكه خبري
« سي .ان .ان » گفت : « موضوع كم شدن شر پسران صدام
در برابر
اهميت دستگيري يا كشتن خود صدام رنگي ندارد.
تا زماني كه مرگ وي (صدام ) را نبينيم و مهمتر از آن
مردم عراق از مرگ وي آگاه نشوند
صدام همچنان موجب
وحشت اين ملت باقي خواهد ماند » .
« تام داشل » رهبر دمكرات هاي مجلس سنا نيز ضمن ابراز
خشنودي از كشته شدن عدي و قصي به دولت بوش گوشزد كرد
كه آمريكا بطور قطع به منابع و مداخله بين المللي و كمك هاي
انسان دوستانه بيشتري براي بازسازي هر چه زودتر اين كشور
نياز دارد و آمريكا بايد همچنان براي دريافت كمك هاي
بين المللي تلاش كند.
از سويي ديگر دبير كل سازمان پيمان آتلانتيك شمالي
(ناتو) روز چهارشنبه (اول مرداد) در مورد كشته شدن پسران
صدام تاكيد كرد كه « مرگ اين دو
باعث بهبود وضعيت امنيتي
در عراق خواهد شد » .
« جرج رابرستون » در بروكسل افزود : « گمان نمي كنم كسي
براي مرگ اين دو شكنجه گر سوگوار باشد و اين اتفاق بدون
شك اين پيام را براي مردم عراق دارد كه يك دگرگوني پايدار
در عراق روي داده كه نتيجه آن آغاز روند بهبود اوضاع در اين
كشور است . »
هم چنين « توني بلر » نخست وزير انگليس در همان روز
گفت : « خبر كشته شدن اين دو (عدي و قصي ) خبر كم اهميتي
نيست و مي توان از اين روز
به عنوان روزي بزرگ در تاريخ
عراق ياد كرد. »
به هر صورت مرگ قصي و عدي هم مورد استقبال مردم
عراق ـ البته با احتياط ـ و هم مورد استقبال افكار عمومي
بخصوص در خاورميانه
شخصيت هاي سياسي بين المللي
كارشناسان و تحليل گران مسائل بين المللي قرار گرفت .
همه آنها از اين كه « دو پسر فاسد صدام به اين ترتيب در
دام مرگ نظاميان آمريكايي افتاده اند »
اظهار خشنودي كردند
و البته اين نكته را تمامي آنها يادآور شدند كه بطور قطع اين
حادثه در اوضاع امنيتي عراق
تاثير مثبتي دارد.
مرگ عدي و قصي در شرايطي رخ داد كه وضعيت عراق از
جهت امنيتي براي آمريكا و انگليس به مراحل پيچيده و
بغرنجي رسيده بود.
تحولات عراق ـ خاصه مسائل امنيتي آن ـ در يك ماهه
گذشته (اوايل تير تا اواسط مرداد سال جاري ) به سمتي حركت
كرده بود كه بسياري از تحليل گران مسائل اين كشور و سياست
خارجي آمريكا به اين تحليل رسيده بودند كه شرايط موجود در
عراق براي آمريكا و انگليس به گونه اي نيست كه بتوانند در
ميان مدت و بلند مدت در اين كشور باقي بمانند و بايد براي
حفظ موقعيت جهاني خود
اين كشور عربي را ترك كنند.
دلايلي كه مفسرين و كارشناسان مسائل بين المللي مطرح
مي كردند
روشن بود
تلفات زياد و نداشتن كنترل به اوضاع
سياسي و امنيتي در عراق .
بنابراين دغدغه هاي امنيتي آمريكا و انگليس در عراق
(بخصوص در يك ماه گذشته ) حتي مقامات سياسي و نظامي
اين دو كشور را به اين نتيجه رسانده بود كه بايد با اقداماتي كه
متضمن رفع نگراني ها نسبت به اوضاع امنيتي و سياسي عراق
باشد
از فشارهاي وارده به خود بكاهند.
پخش اخباري در دو هفته گذشته در منطقه در مورد
بركناري پل برمر از حكومت غير نظامي عراق ـ همزمان با سفر
وي به آمريكا ـ حاكي از دغدغه هاي آمريكا هم بود.
هر چند كه كاخ سفيد اين خبر را تكذيب كرد
اما اين
تكذيب هم نمي توانست فشار فزاينده به آمريكاييان مستقر در
عراق را كتمان كند.
اين فشارها بطور عمده معطوف به دو حوزه مختلف بود كه
تا قبل از كشته شدن عدي و قصي
نيروي عمده دستگاه هاي
سياسي ـ امنيتي آمريكا و انگليس را به خود مشغول كرده بود
الف ) مسائل دروني عراق
اول تلفات بيش از انتظار نيروهاي نظامي آمريكا و تا
حدودي نظاميان انگليس در نقاط حساس عراق . اين تلفات
بطور عمده در مناطق سني نشين (مناطق اسكان اعضاي حزب
بعث ) رخ مي داد كه افزايش آن
تا حدودي نارضايتي از وضع
موجود را در ميان نظاميان آمريكايي گسترش داده بود.
آمريكايي ها با حدود 150 هزار نفر نظامي در عراق
در
آستانه يك جنگ چريكي سازمان يافته قرار گرفته بودند. از
سوي ديگر تلاش اين كشور براي جلب مشاركت نيروهاي
نظامي ديگر كشورها نيز ـ براي برون رفت از وضع فعلي و
كاهش تلفات نظاميان ـ تاكنون موفق نبوده است .
دوم بروز مشكلات عديده اجتماعي و اقتصادي براي
مردم عراق كه همه آنها را متوجه نيروهاي اشغالگر مي دانند.
كاهش ارزش پول عراق (دينار) و بروز بيكاري گسترده ـ ناشي
از اخراج و تسويه نظاميان و كادرهاي غير نظامي عضو حزب
بعث از ساختارهاي نظامي ـ امنيتي و سياسي از جمله مسائلي
بود كه در جامعه عراق به يك باره نمود جدي پيدا كرد. حل هر
كدام از اين مسائل براي مقامات آمريكايي و حتي انگليسي ـ كه
مردم عراق آنان را متولي و مسئول حل مسائل و مشكلات خود
حداقل در كوتاه مدت مي دانند ـ كار بسيار پر هزينه و سنگيني
بوده است كه البته بعيد است آمريكا و انگليس در كوتاه مدت
موفق به حل آنها شوند.
سوم مشكلات سياسي مانند فشار گروههاي سياسي در
داخل عراق براي سهم خواهي از قدرت (عضويت در شوراي
حكومتي انتقالي ).
در اين مورد هر چند آمريكا اقدامات زيادي كرده است
اما به نظر مي رسد هنوز فضاي سياسي عراق بطور كامل در
اختيار و كنترل اين كشور قرار ندارد. بروز مخالفت هايي بعد از
تشكيل اين شورا در عراق كه بطور عمده گروه ها و افراد مختلف
و البته باانگيزهاي متفاوت (قومي
مذهبي و...)
ابراز كرده اند
ـ با هدف نامشروع جلوه دادن شوراي
حكومتي انتقالي ـ نشان داده كه آمريكا تا كنترل اوضاع سياسي
اين كشور عربي هنوز راه زيادي در پيش رو دارد.
ب ) مسائل بيروني
از حدود يك ماه گذشته (از اواخر تير ماه سال جاري )
تاكنون حوادثي كه در ارتباط با مسائل عراق رخ داده
اعتبار
دولتهاي جرج بوش (آمريكا) و توني بلر (انگليس ) را مورد
سوال جدي قرار داده است .
1 ـ دستكاري در گزارش تسليحاتي رژيم عراق
در اين مورد اوايل تير ماه واشنگتن پست خبري را انتشار
داد كه حاكي از نادرستي گزارش سازمان سيا در مورد اقدام
عراق به خريد اورانيوم غني شده
بود. گزارش فوق قبل از آغاز
جنگ
به عنوان يكي از دلايل ضرورت آغاز جنگ عليه عراق
مورد استناد بوش قرار گرفته بود. البته جرج بوش اين موضوع
را در سفر آفريقايي خود مطرح كرد و يادآور شد كه « طرح اين
مسائل نمي تواند مانع از حضور آمريكا در عراق شود
چرا كه
دلايل ديگري هم از تلاش عراق براي دستيابي به اورانيوم غني
شده حكايت داشته است . »
هر چند « جرج تنت » رييس سازمان سيا مسئوليت اين
اشتباه را پذيرفت . اما افشاي اين موضوع
انتقادهاي فراواني را
متوجه سازمان سيا و شخص جرج بوش كرد.
اين انتقادها را بطور عمده اعضاي موثر حزب دمكرات
آمريكا و هم چنين مخالفين جنگ در سراسر جهان مطرح
كردند.
2 ـ كشته شدن مشكوك « ديويد كلي » در لندن
جسد « ديويد كلي » دانشمند انگليسي و متخصص
تسليحات كشتار جمعي عراق و بازرس اسبق سازمان ملل در
امور تسليحاتي عراق در روز جمعه (27 تير) در حوالي لندن
كشف شد.
وي يك هفته قبل از مرگ در مجلس نمايندگان انگليس
(كميته امور خارجي ) حاضر شده و در مورد پرونده تسليحاتي
عراق مورد بازجويي كاملي قرار گرفت .
اين بازجويي با مصاحبه وي با خبرنگار « بي .بي .سي » در
ارتباط بود. وي در آن مصاحبه نكاتي را در مورد دستكاري
عمدي پرونده تسليحاتي عراق گفته بود كه بعدا باعث درگيري
لفظي شبكه خبري « بي .بي .سي » و دولت بلر شد.
تا زمان مرگ ديويد كلي
بي .بي .سي از فاش ساختن منبع
خبر « دستكاري در پرونده صدام و استفاده سيا و بهره برداري
بوش از اين گزارشات » امتناع مي كرد.
اما مرگ ديويد كلي و اصرار وزارت دفاع انگليس مبني به
اين كه منبع خبر بي .بي .سي
همان ديويد كلي بوده است
باعث
شد بي .بي .سي
در يك بيانيه رسمي ديويد كلي را به عنوان
منبع اصلي خبر خود اعلام كند.
اين حادثه مشكوك (مرگ ديويد كلي ) در زماني اتفاق
افتاد كه « توني بلر » نخست وزير انگليس در شرق دور بود و
اظهار تاسف وي از اين حادثه نيز نتوانست جلوي انتقادها از
دولت وي را بگيرد.
بسياري از اعضاي حزب محافظه كار
مسئوليت مرگ
ديويد كلي را متوجه دولت بلر و وزراي كابينه دولت
بخصوص جفت هون (وزير دفاع انگليس ) دانستند و حتي
خواستار بركناري توني بلر از نخست وزيري شدند.
اما كشته شدن قصي و عدي (پسران صدام )
هم جرج
بوش و هم توني بلر را حداقل براي مدت زمان كوتاهي از فشار
فزاينده رهانيد.
بطور كلي اين حادثه (كشته شدن فرزندان صدام ) در
عراق
حاوي چند نكته است .
1 ـ كشته شدن دو پسر صدام
در بهترين زمان رخ داد .
بطوري كه آمريكا و انگليس توانستند با برنامه تبليغاتي
حساب شده بسياري از مشكلات خود را تحت الشعاع قرار
دهند. كاهش فشار افكار عمومي (بيرون عراق ) و رها شدن از
يك فضاي بسته امنيتي (داخل عراق ) از جمله پيامدهاي مثبت
و هديه اي امنيتي براي آمريكا و انگليس بود.
2 ـ از نقطه نظر فرصتها و چالشها
آمريكا و انگليس بعد از
اين حادثه مي توانند در كوتاه مدت فضاي رواني حاكم به عراق
تمايل مردم به خروج نظاميان آمريكايي و انگليسي از
كشورشان ـ را تحت كنترل در آورند و يك چتر تبليغاتي
مناسب را بالاي سر مردم نگه دارند.
در ميان مدت به نظر نمي رسد آمريكا بتواند از اين حادثه
بهره برداري خوبي كند.
چرا كه هنوز شخص صدام دستگير نشده و كابوس
وحشت و بازگشت صدام كماكان بر دل و روح مردم عراق
مستولي است .
بنابراين آمريكا و انگليس در ميان مدت بايد خود را آماده
رويارويي با مشكلات به مراتب جديدتر و پيچيده تري كنند.
در بلند مدت اين امر بستگي به برنامه هاي آتي آمريكا
دارد.
اگر آمريكا بخواهد حضور خود در عراق را استمرار
بخشد
طبيعي است كه نمي تواند تمايلات بيگانه ستيزي مردم
عراق را ناديده بگيرد.
ولي اگر قبل از آن كه فضاي ضد آمريكايي گسترش پيدا
كند
امور اين كشور عربي را به مردم و نيروهاي بين المللي
واگذارد ـ كه البته خيلي با اهداف اعلام شده (اعمالي ) آنها
همخواني ندارد
مي تواند اميدوار باشد كه ضمن نفوذ در
ساختارهاي سياسي
امنيتي و اقتصادي عراق
حضور غير
مستقيم خود در عراق و خاورميانه را تضمين كند.
مرگ قصي وعدي توانست بوش و بلر را از
فشارهاي خردكننده اي كه در داخل عراق و يا
در صحنه بين المللي متوجه آنها بود برهاند
رسوائي انگليس در ماجراي مرگ مشكوك
« ديويد كلي »
تلفات روزافزون نظاميان
آمريكائي در عراق
نارضائي فزاينده مردم
عراق از اشغالگران آمريكائي و انگليسي بخاطر
مشكلات اقتصادي و سياسي اين كشور
عواملي
بودند كه مرگ فرزندان صدام توانست تا مدتي
آنها را تحت الشعاع قرار دهد
