گفت و گو با « علي شريفي » مديركل مجلات و نشر شاهد بنياد شهيد انقلاب اسلامي
گفت و گو : حسين ذكريائي
اشاره :
در كنار خدمت رساني به خانواده هاي معظم شاهد يكي از وظايف خطير بنياد شهيد انقلاب اسلامي اين « حسنه جاريه حضرت امام (ره ) » چاپ و نشر كتابهايي در زمينه فرهنگ ايثار و شهادت است كه بحمدالله با پايه گذاري و تاسيس نشر شاهد در سالهاي اخير اين نقص در بنياد شهيد رفع گرديده و امروز شاهد انتشار كتابهاي قوي و مستندي از اين نشر هستيم .
نشر شاهد كه در سالهاي اخير در جشنواره ها و همايش هاي مختلف عنوانهاي برگزيده و برتر را از آن خود مي كند توسط « علي شريفي » مديركل با درايت و با سابقه اين نهاد مقدس اداره مي شود.
در اين راستا جهت آشنايي با عملكرد اين اداره كل و عرض خسته نباشيد به بزرگواراني كه در اين انتشارات زحمت مي كشند و همچنين اطلاع رساني به كساني كه قصد چاپ كتابهايي در زمينه فرهنگ ايثار و شهادت دارند با مديركل محترم اين انتشارات گفت و گويي ترتيب داديم كه از نظر شما خوانندگان عزيز مي گذرانيم .
در ابتداي گفت وگو خالي از لطف نيست كه از پيشينه فعاليتهاي نشر شاهد در مجموعه بنياد شهيد انقلاب اسلامي صحبت بفرمائيد.
ث بسم الله الرحمن الرحيم . نشر شاهد بنياد شهيد تقريبا از سال 1368 پايه گذاري شد البته از ابتداي تاسيس بنياد شهيد كار نشر بصورت جسته و گريخته انجام مي شد و كتابهايي نيز چاپ شد. از جمله كتابهايي كه مي توانيم نام ببريم عبارتند از « بهشتي يك امت بود » در دو جلد و « اسوه هاي صبر و مقاومت » كه در ارتباط با شهيدان رجايي و باهنر بود و چند اثر ديگر. منتهي بصورت نهادينه و قانونمند انجام نمي شد دليلش هم اين بود كه در آن مقطع و بنياد شهيد به فكر خدمت رساني به خانواده معظم شهدا و شهدايي بود كه هر روز پيكرهايشان جهت تشييع و تدفين از جبهه هاي جنگ به شهرهاي مختلف ميهن اسلامي منتقل مي شد.
لذا بنياد خيلي به معقولات چاپ كتاب و انتشارات توجهي نداشت تا اينكه پس از پايان جنگ تحميلي بويژه پس از پيام مقام معظم رهبري مبني بر پراكندن عطر و ترويج فرهنگ شهادت در جامعه بنياد شهيد نوع خدمتش را از خدمات اقتصادي مربوط به خانواده ها تغيير داد به كار فرهنگي نه بدين معنا كه آن طرف قضيه كم رنگ شود. چون خدمتي كه ما به خانواده هاي شهدا مي كنيم جز وظيفه است و نبايد بگوئيم بخاطر كرامات خانواده شهدا خدمات معيشتي بصورت تبليغي انجام گيرد بلكه مسائل فرهنگي را در كنار اين وظيفه بايد انجام دهيم .
لذا بر همين اساس نشر شاهد در سال 1368 پايه گذاري شد و تا سال 77 حدود 30 عنوان كتاب منتشر كرديم . از سال 75 كه معاونت پژوهش و تبليغات شكل گرفت و در سال 77 نشر شاهد و مجلات شاهد بصورت اداره كل درآمد در ارتباط با چاپ كتاب آئين نامه اي تنظيم كردند و در آن آئين نامه اهداف تسريع شد كه ما براي بزرگداشت نام و ياد شهدا از روشهاي گوناگون بايد استفاده كنيم مانند چاپ آثار شهدا; شهدايي كه خودشان نويسنده بودند و آثاري داشتند كه در اين زمينه ما تعداد زيادي از اين نوع آثار را جمع آوري كرديم مانند شهداي پزشك دكتر مهندس و حتي نويسنده اخيرا پايان نامه شهيدي به دست ما رسيد كه ايشان دانشجوي دكتراي ادبيات فارسي بوده و در مورد فردوسي از منظر تشيع و بحث اسلامي بودن قضيه وارد كار شده و از اين دست آثار كه تاكنون بخشي از آن چاپ شده و بخشي ديگر در حال چاپ مي باشد از جمله خاطرات سردار شهيد نورمحمدي (اصفهان ) و همچنين تجديد چاپ كتابهاي شهيد هاشمي نژاد كه با اجازه خانواده شان مقداري از كتاب ويرايش و اصلاحاتي انجام مي شود كه تاكنون دو مجلد از آن هم چاپ شده و مابقي را داريم كار مي كنيم كه انشاالله با همكاري خانواده به دست چاپ بسپاريم .
عرض مي كردم كه ما از سال (68 تا 77 ) 30 عنوان كتاب چاپ كرديم ولي الان در دستور كارمان داريم كه هر سه ماه 30 عنوان كتاب چاپ كنيم منتهي يك فاصله اي شايد بين شان بيفتد كه تا پايان سال جبران مي شود به فرض ما سال گذشته 70 عنوان كتاب پيرامون شهيد و شهادت چاپ كرديم و امسال 130 عنوان كتاب در دستور كارمان داريم كه چاپ كنيم .
در همين راستا اولويت كارمان را گذاشتيم روي استانها تا آنها فعال بشوند و مانند جزيره فقط براي تهران نباشد چرا كه ما در استانها و شهرهاي دوردست شهدايي داريم كه ويژگيها و شخصيتهاي خاصي داشتند كه اخيرا در مورد يكي از شهدا كتابي چاپ كرديم بنام « هلت ها تو را مي خوانند » كه اگر كتاب را مطالبه و مطالعه كنيد مي بينيد كه اين شهيد چه ويژگي خاصي داشت . در همين راستا باز موفق شديم شهداي ديگري را كشف كنيم مثل شهيدي از استان ايلام كه در حال حاضر طرح تاليفش در دست تهيه است بر همين اساس ما استانها را فعال كرديم و تفويض اختيار نموديم و بعد نظارتمان را قوي كرديم كه انشاالله استانها بتوانند به صورت فعال در اين زمينه كار كنند.
باز حمايت از نويسندگان و ناشران جز محورهاي كاري و اولويت هاي ماست كه از نويسندگاني كه مي توانند در راستاي ادبيات ايثار و شهادت قدم بردارند و بنويسند و همچنين ناشراني كه در اين رابطه كتاب منتشر كردند حمايت مي كنيم و كتابهايشان را در نشر شاهد عرضه مي كنيم اگر تشخيص دهيم كه كتاب را بايد بخريم به روشهاي گوناگوني مي خريم و در سيستم توزيع قرار مي دهيم .
برنامه ديگري كه داريم برگزاري جشنواره آثار شاهد است كه در دست كار ماست و اميد داريم تا پايان سال بتوانيم انشاالله اين جشنواره را برگزار كنيم كه پيش بيني مي كنيم زمان آن به مدت سه روز باشد كه همه آثار نشر شاهد در معرض ديد علاقمندان قرار گيرد و نويسندگان و كساني كه تاكنون آثارشان در بنياد شهيد به چاپ رسيده بيايند و خاطراتشان را بازگو نمايند. كه اميدواريم بتوانيم اين كار را انجام بدهيم .
آيا براي چاپ و انتشار كتاب معيارهاي خاصي را دنبال مي كنيد
ث ما در بحث معيارها يك سري سياست و معيارهاي ايجابي داريم و يك سري سياست و معيارهاي سلبي كه من فقط معيارهاي ايجابي را عرض مي كنم .
اول اينكه قبلا اثر مشابهي در زمينه اي كه مي خواهيم كار كنيم منتشر نشده باشد دوم بصورت روزنامه و هفته نامه نباشد و بتوانيم اثر را بصورت كتاب در آوريم سوم از قلم و نثر روان و مناسبي برخوردار باشد بطوريكه مخاطب را جذب كند.
و چهارم اگر اثر مربوط به شهدا و خانواده شهدا باشد جز اولويت كاري ماست . و موردهاي ديگر.
روند كار انتشار به چه شكلي است
ث روند كار به اين شكل است كه اثري كه توسط نويسنده خارج از بدنه بنياد شهيد ارائه مي دهد در دبيرخانه كميسيون انتشارات ما ثبث مي شود سپس دو كارشناس كه عمدتا از كارشناسان مطرح ادبيات پايداري هستند اثر را مطالعه و اعمال نظر مي كنند . الان تلاش مي كنيم كه 90 درصد آثار را پس از دريافت نظر كارشناسي اصلاحات لازم را به نويسنده ابلاغ كنيم تا اعمال كرده و بعد از آن به چاپ برسانيم ولي در گذشته يك مقدار سخت مي گرفتيم و چون الان كار نهادينه شده و شكل گرفته كمتر وسواس به خرج مي دهيم البته وسواسهايي كه لازمه كار بنياد است را در دستور كارمان داريم ولي اگر نويسنده نظر كارشناسان را عمل كند ما كار را چاپ مي كنيم .
تاييد نهايي و تصويب اثر هم در كميسيوني است بنام كميسيون انتشارات كه مركب از تعدادي از كارشناسان و مديران مرتبط بنياد شهيد مي باشد و بر حسب نياز از كارشناسان بيرون براي شركت در اين كميسيون دعوت مي شود كه براساس نظر كارشناسان تصميم مي گيرند.
معيار شما در انتخاب كارشناسان چيست
ث معيار خاصمان در ابتدا اين است كه شخص با مقوله دفاع مقدس آشنايي داشته باشد و اين بدين معنا نيست كه ساير نويسندگان و كارشناساني كه در جنگ حضور نداشتند ناتوان هستند ولي بعضا در آثاري كه تاليف مي شود بخصوص در گذشته يك نگاه حسي بوده اين نگاه حسي هم لازمه اش اين بود كساني كه اين احساس را در جبهه هاي نبرد حق عليه باطل درك كرده بودند مي شناسند ولي الان عمدتا كارها كارهاي پژوهشي است و براساس كارهاي پژوهشي كتاب تاليف مي شود و منعي نيست كه كارشناساني كه در دفاع مقدس هم نبودند نظر بدهند ولي اولويت اول ما اين است كساني كه آثار را بررسي مي كنند به نوعي جنگ و دفاع مقدس را لمس كرده باشند.
حالا دوستاني هستند در اين كارشناسان كه خودشان جبهه نبودند و نرفتند ولي پشت جبهه كارهاي مفيدتري انجام دادند كه كمتر از حضورشان در جبهه نبوده است .
شما در همايشها و جشنواره هاي مختلف بعنوان ناشر برگزيده انتخاب شديد از جمله همين جشنواره اخير انتخاب بهترين كتاب دفاع مقدس خود شما علت موفقيتتان را در چه مي دانيد

ث ما در دو سال پياپي كه مطرح شديم (حالا كاري به رتبه اش نداريم ) براساس يكي از رهنمودهاي حضرت امام (ره ) كه نقل به مضمون است كه فرمودند : « ما اگر خودمان را باور كنيم كه مي توانيم قطعا به آنچه كه مورد نظر ماست مي رسيم » حالا به تعبيري « خواستن توانستن است . » عمل كرديم و موفق شديم . خب ما اگر انصافا از نظر كمي محاسبه كنيم مدعي هستيم كه در ادبيات دفاع مقدس بيشترين آثار را ظرف دو سه سال گذشته چاپ كرديم كه اين هم مرهون زحمات همكاران ما در بنياد شهيد است .
ديگر اينكه ما در نشر شاهد تلفيقي از مديريت اسلامي و مديريت علمي را در دستور كارمان قرار داديم و جز شعارهاي محوري ما بود.
خب از نظر كمي شكي در آن نيست چون از 300 اثر برگزيده 50 درصد آن متعلق به بنياد شهيد بود . از نظر كيفيت هم به دليل همان وسواس بود نهايي كه داريم و وسواسهايي كه به خرج مي دهيم بخشي از آثارمان قابل تقدير است و براي اثبات اين ادعا مي توانم كتاب « آن مرد در باران آمد » را مثال بزنم كه اين كتاب از نگاه دولتي داوري نشده بود بلكه مردم داوري كرده بودند و ما خودمان هم بي اطلاع بوديم . از طرف ديگر ما با نويسندگاني كه كار كرديم نويسندگاني بودند كه قلم توانايي دارند و از مجامع ديگر نيز مطرح هستند.
باز نكته ديگر كه به نظر من مي رسد تاثيرگذار بود مشاركت با كساني كه در زمينه ادبيات پايداري كار مي كنند مثلا ما با حوزه هنري كارهايي انجام داديم مثل قصه فرماندهان كه به چاپ هفتم رسيد.
اينها مجموعه عواملي بود كه ما توانستيم اين رتبه را بدست بياوريم و اين سبب شد كه مسووليت ما سنگين تر شود. و به نظر مي رسد كه الان جامعه هم به فرهنگ ايثار و شهادت علاقه نشان مي دهد و ما از طرق مختلف براي ادامه اين كار و قوت بخشيدن به اين كار تشويق مي شويم .
احساس مي شود كه هر چقدر ما از پايان جنگ فاصله مي گيريم به نويسندگان دفاع مقدس افزوده مي شود!
ث بله ! همينطور است .
و همچنين علاقمندي به فرهنگ ايثار و شهادت هم زياد مي شود!
ث بله !
حالا چون شما ارتباط داريد اين مسئله برايتان مشهود است . من احساس مي كنم در مجموعه كارهاي شما تعداد نويسندگان كم سن و سال و جواني كه جنگ را لمس نكرده اند بيشتر از كساني هستند كه جنگ را لمس كردند.
ث بله ! اخيرا دارد زياد مي شود. نمونه اش الان خواهري كه از بندرعباس آمده بودند با همكاري بنيادي ما و در خدمتشان بوديم حدود 24 سال سن دارند و هيچ نسبتي هم با خانواده شهيد ندارد. از بندرعباس آمده تا بمناسبت هفته دولت خاطرات شهداي كارمند استان هرمزگان راگردآوري نمايد و اين نشان مي دهد كه روز به روز به نويسندگان كم سن و سالي كه جنگ را نديده اند اضافه مي شود. دليلش را هم مي توان ارتباطي كه ما و ديگر نهادهاي ذيربط ايجاد كردند نام ببريم .
شما در بين صحبتهايتان فرموديد ما پايان نامه علمي شهدا را چاپ مي كنيم يعني شما آثار شهدا را چه مربوط به جنگ و دفاع مقدس باشد و چه نباشد به دست چاپ مي سپاريد
ث بله ! مثلا بعنوان نمونه در كميسيون گذشته كتابي از شهيدي به دست ما رسيد كه قبلا در سال 1355 براي كودكان نوشته بود و به چاپ رسيد منتهي با تكنيكهاي آن سالها. خب ما الان از خانواده و ناشرش اجازه گرفتيم كتاب را اصلاح كرده و مجدد به چاپ برسانيم . حتي آثاري داريم كه موضوعش موضوع خاصي است ولي چون مربوط به شهيد است و بار علمي قوي دارد به چاپ مي رسانيم . و معتقديم اگر اين كتابها چاپ شود مردم متوجه مي شوند كه شهداي ما بار علمي داشتند و با سواد بودند. مثلا همين خاطرات شهيد « نورمحمدي » اصفهان را اگر مطالعه كنيد مي بينيد ايشان با فرمولهاي رياضي عمليات را طراحي مي كرد و محاسبات را انجام مي داد. از اين دست شهدا ما زياد داريم مثل « شهيد سليمي » معاون سياسي استانداري ايلام كه آثارش در دست بررسي است .
آيا اين مورد براي آثار فرزندان شاهد هم اجرا مي شود
ث بله ! يكي از كارهاي ديگري كه بنياد شهيد انجام مي دهد. تربيت بچه هاي شاهد براي نويسندگي شاعري نقاشي تاتر و بطور كلي رشد در مقوله فرهنگ و هنر است و اين در راستاي همان كار فرهنگي براي خانواده شهداست بطوريكه در اداره كل پرورشي واحد ادبي و غيره داريم كه فرزندان شهدا در سراسر كشور در كانونهاي فرهنگي شاهد آموزش مي بينند. خب بعد از آموزش اينها كتاب مي نويسند و ما كتابهايشان را چاپ مي كنيم و تاكنون حدود 15 الي 16 اثر از بچه هاي شاهد در نشر شاهد منتشر شده است و يكي دوتا از اين كتابها در سطح كشور رتبه آورده است .
يكي از مهمترين مسئله در هر انتشاراتي بحث توزيع كتاب است كه امروزه ما در توزيع كتاب دفاع مقدس مشكل داريم و حتي يك مركز غني توزيع كتاب دفاع مقدس و ادبيات پايداري نداريم كه علاقمندان به اين مقوله براي خريد به آنجا مراجعه كنند شما براي اين موضوع چه تمهيداتي انديشيديد
ث بحث توزيع براي مقوله كتاب يك معضلي شده است . همه روزه در نشريات تخصصي يا غيرتخصصي در صفحات روزنامه ها همه از نامناسب بودن وضع توزيع كتاب بطوركلي صحبت مي كنند. راههايي را هم ارائه مي دهند حالا يا در اجراي آن موفق مي شوندو يا شكست مي خورند.
ما در بنياد شهيد و نشر شاهد همزمان با چاپ كتاب فروشگاههاي نشر شاهد را در سطح كشور تاسيس نموديم و يكي از اهداف ما اين بود كه هم به توزيع كتاب پيرامون كتاب اسلامي كمك نمائيم و صرفا كتابهاي ديني و ارزشي را عرضه كنيم و در كنار آن يك نگاهي داشته باشيم به كتابهايي كه خودمان چاپ مي كنيم و كتابهايي كه ديگران در اين رابطه چاپ مي كنند و پايگاهي براي توزيع ندارند. لذا بر اين اساس نماينده محترم ولي فقيه در بنياد شهيد جناب آقاي رحيميان و معاونت محترم پژوهش از پيشنهادي كه ارائه شد حمايت كردند و در مرحله اول در تهران كتابفروشيهايي را تاسيس كرديم سپس كار را به استانها و شهرستانها توسعه داديم و تاكنون حدود 35 كتابفروشي تاسيس نموديم و در اين فروشگاهها هم آثار خودمان را عرضه مي كنيم و هم آثاري كه در كنكره استانها چاپ مي كنند حال چه ناشر خصوصي باشد و چه دولتي كه الان ما با 70 ناشر طرف قرارداد هستيم و آثارشان در اين فروشگاهها عرضه مي شود.
حال اگر ممكن است مقداري هم در مورد مجلات و نشريات شاهد هم صحبت بفرمائيد.
ث همانطور كه مستحضريد نشريات و مجلات شاهد با تولد بنياد شهيد متولد شدند و در گذشته افراد قوي كه الان جز مسوولين نظام هستند هيئت امناي اين نشريه را تشكيل مي دادند كه بدليل مشغله هاي زيادي كه داشتند و دارند اين كار را به ما سپردند. الان ما مجله شاهد را در گروه سني بزرگسالان منتشر مي كنيم مجله شاهد نوجوان را براي نوجوانان نشريه ياد ياران را داشتيم كه وقفه اي در انتشارش بوجود آمد كه باز امكاناتش فراهم شد و اميدواريم در آينده اي نزديك آن را منتشر كنيم .
اما وقفه اي كه ايجاد شد دليلش اين بود كه مي خواستيم روش كار را عوض كنيم و از شاديهاي شهادت هم حرف بزنيم يعني بصورت غيرمستقيم به موضوع شهيد و شهادت و ارزشها بپردازيم كه اميد داريم بزودي منتشر بشود. فصلنامه فرهنگي پژوهشي شهود را داريم كه فصلنامه علمي است و انتشاردهنده پژوهشهاي انجام شده پيرامون شهيد و شهادت و خانواده شهيد و حتي موضوعاتي در رابطه با فعاليتهاي بنياد شهيد است . در همين راستا ما همواره سعي كرديم كه غناي مطالب مجلات را افزايش دهيم بويژه در بخش نوجوان كه اينها به هرحال نسل سوم انقلاب هستند و آينده ساز اين انقلاب لذا در همين راستا ما كارگاه آموزش خبرنگاري را از دوسال پيش در مجله بصورت مكاتبه اي راه اندازي كرديم و دوستان ما از طريق مكاتبه اي آموزش ديدند والان حدود 116 خبرنگار چه خانواده شهيد و غيرخانواده شهيد از 63 ساله تا 15 ساله داريم كه به عنوان خبرنگار افتخاري در سطح كشور براي ما فعاليت مي كنند.
اين سي دي هايي كه توسط بنياد منتشر مي شود هم كار مجموعه شماست .
ث بله ! در حالت كلي هر چيزي كه توسط بنياد شهيد منتشر مي شود از طريق ما انجام مي گيرد. اين سي دي ها هم توسط نشر شاهد منتشر مي شود
از اينكه در اين گفت وگو شركت فرموديد متشكريم .
علت موفقيت ما در نشر شاهد مديريت است مديريتي كه تلفيقي است از مديريت اسلامي و علمي كه اين مقوله از شعارهاي محوري ما در كار محسوب مي شود.
ما كليه كتابهايي كه به قلم شهيد نگاشته شده باشد چه مربوط به دفاع مقدس باشد و چه مربوط نباشد به چاپ مي رسانيم و اخيرا قصد داريم پايان نامه علمي يكي از شهداي دكتر را كه در زمينه « فردوسي از منظر تشيع » نگاشته شده به چاپ برسانيم .
ما از سال 68 تا 77 مجموعا30 عنوان كتاب چاپ كرديم ولي الان هر سه ماه 30 عنوان كتاب را به دست چاپ مي سپاريم . و امسال حدود 130 عنوان اثر در دستور كارمان است كه بايد منتشر كنيم .