يزديها يك مثل معروف دارند كه : هفت تا يزدي مي خواستند
به يزد بروند. در مسير حركت شان دوتا دزد سررسيدند
آنها را
گرفتند و لباسهايشان و هر چه را داشتند غارت كردند. آنها هم
لنگ لنگان وارد يزد شدند. مردم گفتند : برويم ببينيم چه شده از
آنها پرسيدند : شما چند نفر بوديد گفتند : هفت نفر بوديم .
پرسيدند : دزدها چند نفر بودند گفتند : دونفر بودند. گفتند : اي
آدمهاي با عرضه
شما هفت تا حريف آن دوتا نشديد ! يكي از آنها
گفت : آري
اما آخر آنها دوتا بودند « همراه »
ما هفت تا بوديم
« تنها » . حالا اين يك واقعيت است . عده اي مي خواهند شما هفت تا
باشيد تنها
هفت ميليون باشيد تنها
تا چند همراه بيايند هر چه
داريد بگيرند و ببرند.
برادرها و خواهرها
به امر تشكل و سازماندهي اهميت بدهيد
و بنا را بر اين بگذاريد كه در تشكلها
انحصارطلبيها
و
خودپسنديها راه پيدا نكنند. در تشكلهايتان مواظب نفس الشيطان
كه مزاحم بهره مندي از نفس الرحمان است
باشيد. مواظب اين
نفاثات في العقد و نفاثات في الانفس و الارواح و القلوب باشيد.
مواظب باشيد كه دشمن ناگهان حمله نكند كه اگر حمله نكرد ديگر
بقيه مسايل حل است كه اين هم خود آگاهي مي خواهد. در داخل
تشكيلات هم همين طور است
اگر تشكيلات واقعا بنابراين انتخاب
اصلح
بنابر ميدان دادن به افراد براي شكوفايي استعدادها باشد
تشكيلات زمينه رشد است
والا تشكيلات يك خطر دارد و آن
اين
كه يك انسان قالبي مي سازد.
پس در تشكيلات در عين حفظ پيوند و ايجاد نظم آهنين
انسانها بايد بتوانند كه آزاد بينديشند
انتقاد كنند و تصميم بگيرند.
بله
اجراي تصميم اولي الامر همين طور كه در كل جامعه منافاتي با
آزادي ندارد
در تشكيلات هم منافاتي با آزادي ندارد
به شرط اين
كه هيچ فرد و گروهي خودشان را به عنوان مديران و رهبران در
داخل تشكيلات تحميل نكنند . 1
1 ـ شهيد مظلوم آيت الله بهشتي
ارزش تشكل براي دانشجو
ناشر :
حزب جمهوري اسلامي
ص .10 (به نقل از كتاب خاطرات
ماندگار)
*****
جمع هيزم از صحرا
|
رسول اكرم ـ صلي الله عليه و آله ـ در يكي از مسافرتها با
اصحابش در سرزميني خالي و بي علف فرود آمدند
به هيزم و آتش
احتياج داشتند
فرمود : « هيزم جمع كنيد » عرض كردند : « يا رسول
الله ببينيد
اين سرزمين چقدر خالي است
هيزمي ديده نمي شود »
فرمود : « در عين حال هركس هر اندازه مي تواند جمع كند. »
اصحاب روانه صحرا شدند
با دقت بروي زمين نگاه
مي كردند و اگر شاخه كوچكي مي ديدند برميداشتند. هركس هر
اندازه توانست ذره ذره جمع كرد و با خود آورد. همينكه همه افراد
هرچه جمع كرده بودند روي هم ريختند
مقدار زيادي هيزم جمع
شد.
در اين وقت رسول اكرم فرمود : « گناهان كوچك هم مثل
همين هيزم هاي كوچك است
ابتدا به نظر نمي آيد
ولي هر چيزي
جوينده و تعقيب كننده اي دارد
همان طور كه شما جستيد و
تعقيب كرديد اين قدر هيزم جمع شد
گناهان شما هم جمع و
احصا مي شود
و يك روز مي بينيد از همان گناهان خرد كه به
چشم نمي آمد
انبوه عظيمي جمع شده است . » (داستان راستان
متفكر شهيد استاد مرتضي مطهري )
*****
امام خميني و ضرورت تشكيل حكومت
اسلامي
|
لزوم حكومت براي اجراي قانون
قسمت اول
مجموعه قانون
براي اصلاح جامعه كافي نيست . براي اين
كه قانون مايه اصلاح و سعادت بشر شود به قوه اجرائيه و مجري
احتياج دارد. بهمين جهت
خداوند متعال در كنار فرستادن يك
مجموعه قانون ـ يعني احكام شرع ـ يك حكومت و دستگاه اجرا
و اداره مستقر كرده است .
رسول اكرم (ص ) در راس تشكيلات اجرائي و اداري جامعه
مسلمانان قرار داشت . علاوه بر ابلاغ وحي و بيان و تفسير عقايد
و احكام و نظامات اسلام به اجراي احكام و برقراري نظامات
اسلام همت گماشته بود تا دولت اسلام را بوجود آورد. در آن
زمان مثلا به بيان قانون جزا اكتفا نمي كرد بلكه در ضمن به اجراي
آن مي پرداخت
دست مي بريد
حد مي زد
و رجم مي كرد. پس از
رسول اكرم (ص ) خليفه همين وظيفه و مقام را دارد. رسول اكرم
(ص ) كه خليفه تعيين كرد فقط براي بيان عقايد و احكام نبود
بلكه همچنين براي اجراي احكام و تنفيذ قوانين بود. وظيفه
اجراي احكام و برقراري نظامات اسلام بود كه تعيين خليفه را تا
حدي مهم گردانيده بود كه بدون آن پيغمبر اكرم (ص ) « مابلغ
رسالته » رسالت خويش را به اتمام نمي رسانيد. زيرا مسلمانان
پس از رسول اكرم (ص ) نيز به كسي احتياج داشتند كه اجراي
قوانين كند
نظامات اسلام را در جامعه برقرار گرداند تا سعادت
دنيا و آخرتشان تامين شود.
اصولا قانون و نظامات اجتماعي
مجري لازم دارد. در همه
كشورهاي عالم و هميشه اينطور است كه قانونگزاري بتنهائي
فايده ندارد. قانونگزاري بتنهائي سعادت بشر را تامين نمي كند.
پس از تشريع قانون بايستي قوه مجريه اي بوجود آيد. قوه
مجريه است كه قوانين و احكام دادگاهها را اجرا مي كند و ثمره
قوانين و احكام عادلانه دادگاهها را عايد مردم مي سازد. بهمين
جهت
اسلام همان طور كه قانونگزاري كرده قوه مجريه هم قرار
داده است . « ولي امر » متصدي قوه مجريه هم هست .
سنت پيامبر تشكيل حكومت
سنت و رويه پيامبر اكرم (ص ) دليل بر لزوم تشكيل حكومت
است . زيرا اولا خود تشكيل حكومت داد و تاريخ گواهي ميدهد
كه تشكيل حكومت داده و به اجراي قوانين و برقراري نظامات
اسلام پرداخته و به اداره جامعه برخاسته است
والي به اطراف
مي فرستاده
به قضاوت مي نشسته و قاضي نصب مي فرموده
سفرائي به خارج و نزد روساي قبائل و پادشاهان روانه مي كرده
معاهده و پيمان مي بسته
جنگ را فرماندهي مي كرده و خلاصه
احكام حكومتي را به جريان مي انداخته است . ثانيا براي پس از
خود بفرمان خدا تعيين حاكم كرده است وقتي خداوند متعال
براي جامعه پس از پيامبر اكرم (ص ) تعيين حاكم ميكند باين
معني است كه حكومت پس از رحلت رسول اكرم (ص ) نيز لازم
است و چون رسول اكرم (ص ) با وصيت خويش فرمان الهي را
ابلاغ مي نمايد ضرورت تشكيل حكومت را نيز
مي رساند.
بديهي است ضرورت اجراي احكام كه تشكيل حكومت
رسول اكرم (ص ) را لازم آورده منحصر و محدود به زمان آن
حضرت نيست و پس از رحلت رسول اكرم (ص ) نيز ادامه دارد.
طبق آيه شريفه
احكام اسلام محدود به زمان و مكاني نيست
و
تا ابد باقي و لازم الاجرا است . تنها براي زمان رسول اكرم (ص )
نيامده تا پس از آن متروك شود و ديگر حدود و قصاص يعني
قانون جزاي اسلام اجرا نشود يا انواع مالياتهاي مقرر گرفته
نشود يا دفاع از سرزمين و امت اسلام تعطيل گردد. اين حرف كه
قوانين اسلام تعطيل پذير يا منحصر و محدود به زمان يا مكاني
است برخلاف ضروريات اعتقادي اسلام است . بنابراين
چون
اجراي احكام پس از رسول اكرم (ص ) و تا ابد ضرورت دارد
تشكيل حكومت و برقراري دستگاه اجرا و اداره ضرورت
مي يابد. بدون تشكيل حكومت و بدون دستگاه اجرا و اداره كه
همه جريانات و فعاليت هاي افراد را از طريق اجراي احكام تحت
نظام عادلانه درآورد هرج و مرج بوجود مي آيد و فساد اجتماعي
و اعتقادي و اخلاقي پديد مي آيد. پس براي اينكه هرج و مرج و
عنان گسيختگي پيش نيايد و جامعه دچار فساد نشود چاره اي
نيست جز تشكيل حكومت و انتظام بخشيدن به همه اموري كه
در كشور جريان مي يابد.
بنابراين
بضرورت شرع و عقل آنچه در دوره حيات رسول
اكرم (ص ) و زمان اميرالمومنين علي بن ابيطالب (ع ) لازم بوده
يعني حكومت و دستگاه اجرا و اداره پس از ايشان و در زمان ما
لازم است .
ماهيت قوانين اسلام و لزوم تشكيل حكومت
دليل ديگر بر لزوم تشكيل حكومت
ماهيت و كيفيت قوانين
اسلام ـ احكام شرع ـ است . ماهيت و كيفيت اين قوانين
مي رساند كه براي تكوين يك دولت و براي اداره سياسي و
اقتصادي و فرهنگي جامعه تشريع گشته است .
اولا ـ احكام شرع حاوي قوانين و مقررات متنوعي است كه
يك نظام كلي اجتماعي را مي سازد. در اين نظام حقوقي
هر چه
بشر نياز دارد فراهم آمده است
از طريق معاشرت با همسايه و
اولاد و عشيره و قوم و خويش و همشهري و امور خصوصي و
زندگي زناشوئي گرفته تا مقررات مربوط به جنگ و صلح و
مراوده با ساير ملل
از قوانين جزائي تا حقوق تجارت و صنعت
و كشاورزي . براي قبل از انجام نكاح و انعقاد نطفه قانون دارد و
دستور مي دهد كه نكاح چگونه صورت بگيرد و خوراك انسان در
آن هنگام يا موقع انعقاد نطفه چه باشد
در دوره شيرخوارگي چه
وظائفي برعهده پدر و مادر است و بچه چگونه بايد تربيت شود
و سلوك مرد و زن با همديگر و با فرزندان چگونه باشد. براي
همه اين مراحل دستور و قانون دارد تا انسان تربيت كند
انسان
كامل و فاضل
انساني كه قانون متحرك و مجسم است و مجري
داوطلب و خودكار قانون است . معلوم است كه اسلام تا چه حد
به حكومت و روابط سياسي و اقتصادي جامعه اهتمام مي ورزد تا
همه شرايط به خدمت تربيت انسان مهذب و با فضيلت درآيد.
قرآن مجيد و سنت شامل همه دستورات و احكامي است كه
بشر براي سعادت و كمال خود احتياج دارد. در « كافي » فصلي
است بعنوان « تمام احتياجات مردم در كتاب و سنت بيان شده
است »
1 و كتاب يعني قرآن « تبيان كل شي » 2 است روشنگر همه
چيز و همه امور است . امام سوگند ياد مي كند ـ طبق روايات ـ كه
تمام آنچه ملت احتياج دارد در كتاب و سنت هست
و در اين
شكي نيست 3.
ثانيا ـ با دقت در ماهيت و كيفيت احكام شرع درمي يابيم كه
اجراي آنها و عمل به آنها مستلزم تشكيل حكومت است و بدون
تاسيس يك دستگاه عظيم و پهناور اجرا و اداره نمي توان به
وظيفه اجراي احكام الهي عمل كرد.
ما اكنون بعضي موارد را ذكر مي كنيم . آقايان بموارد ديگر هم
مراجعه كنند.
مالياتهائي كه اسلام مقرر داشته و طرح بودجه اي كه ريخته
نشان ميدهد تنها براي سد رمق فقرا و سادات فقير نيست
بلكه
براي تشكيل حكومت و تامين مخارج ضروري يك دولت بزرگ
است .
مثلا خمس يكي از درآمدهاي هنگفتي است كه به بيت المال
مي ريزد و يكي از اقلام بودجه را نشان مي دهد. طبق مذهب ما از
تمام منافع كشاورزي
تجارت
منابع زيرزميني و روي زميني و
بطور كلي از كليه منافع و عوايد بطرز عادلانه اي گرفته مي شود
بطوريكه از سبزي فروش درب اين مسجد تا كسي كه به كشتيراني
اشتغال دارد يا معدن استخراج مي كند همه را شامل مي شود. اين
اشخاص بايد خمس اضافه بردرآمد را پس از صرف مخارج
متعارف خود به حاكم اسلام بپردازند تا به بيت المال وارد شود.
بديهي است درآمد به اين عظمت براي اداره كشور اسلامي و رفع
همه احتياجات مالي آن است . هرگاه خمس درآمد كشورهاي
اسلام يا تمام دنيا را ـ اگر تحت نظام اسلام درآيد ـ حساب كنيم
معلوم ميشود منظور از وضع چنين مالياتي فقط رفع احتياج سيد
و روحاني نيست
بلكه قضيه مهم تر از اينهاست . منظور رفع نياز
مالي تشكيلات بزرگ حكومتي است .
« جزيه » 4 كه بر « اهل ذمه » 5 مقرر شده
و خراج كه از اراضي
كشاورزي وسيعي گرفته مي شود درآمد فوق العاده اي را بوجود
مي آورد. مقرر شدن چنين مالياتهائي دلالت دارد بر اين كه
حاكمي و حكومتي لازم است . وظيفه حاكم و والي است كه بر
« اهل ذمه » بر حسب استطاعت مالي و درآمدشان ماليات سرانه
ببندد يا از مزارع و مواشي آنها ماليات متناسب بگيرد
همچنين
خراج يعني ماليات بر اراضي وسيعي را كه « مال الله » و در تصرف
دولت اسلامي است جمع آوري كند. اين كار
مستلزم تشكيلات
منظم و حساب و كتاب و تدبير و مصلحت انديشي است و با هرج
و مرج انجام شدني نيست . اين بعهده متصديان حكومت اسلامي
است كه چنين مالياتهائي را باندازه و بتناسب و طبق مصلحت
تعيين كرده سپس جمع آوري كنند و بمصرف مصالح مسلمين
برسانند.
ملاحظه مي كنيد كه احكام مالي اسلام بر لزوم تشكيل
حكومت دلالت دارد
و اجراي آن جز از طريق استقرار
تشكيلات اسلامي ميسر نيست .
بسياري از احكام از قبيل ديات كه بايد گرفته و به صاحبانش
داده شود
يا حدود 6 و قصاصي 7 كه بايد با نظر حاكم اسلامي
اجرا شود و بدون برقراري يك تشكيلات حكومتي تحقق
نمي يابد. همه اين قوانين مربوط به سازمان دولت است و جز
قدرت حكومتي از عهده انجام اين امور مهم بر
نمي آيد.
پاورقي ها :
1 ـ « الكافي في الحديث » گرانقدرترين كتابهاي چهارگانه شيعه
است توسط ثقه الاسلام محمدبن يعقوب كليني (متوفي 328 هـ
ق ) نوشته شده است . اين تصنيف شامل 34 كتاب و 326 باب
است و احاديث آن را تا 16000 شمار كرده اند; كه در مجموع
199 حديث بيش از كتابهاي شش گانه اهل سنت حديث
دارد.
2 ـ اصول كافي
ج 1
ص 76 ـ 80
« كتاب فضل العلم » باب الرد
الي الكتاب و السنه ... و جميع مايحتاج الناس اليه ... »
3 ـ اصول كافي
ج 1
ص 76 ـ 77
« كتاب فضل العلم » « باب
الرد الي الكتاب و السنه ... »
حديث .1
4 ـ جزيه مالياتي است كه از اهل كتاب (يهوديان
مسيحيان
زردشتيان ) در مقابل زندگي در كشور اسلامي گرفته مي شود.
جزيه يا بر افراد يا بر زمينهاي آنان سالانه قرار داده مي شود
و
تعيين مقدار آن به عهده حاكم اسلامي است كه با توجه به
شرايط وضع مي كند . جواهر الكلام
ج 21
ص .227
تحريرالوسيله
ج 2
ص 448 ـ 450
5 ـ اهل ذمه ; پيروان كتابهاي آسماني هستند كه با بستن پيمان با
مسلمين در جامعه اسلامي زندگي مي كنند.
6 ـ حد در شرع اسلام بر آن دسته از مجازاتهاي بدني اطلاق
مي شود كه به سبب ارتكاب معاصي خاصي مقرر مي گردند
اندازه اين مجازاتها در تمام موارد از سوي شارع تعيين شده
است .
7 ـ قصاص در فقه اسلام
عبارتست از آنكه به حكم قانون
عين
جنايت خواه قتل باشد يا قطع عضو و يا ضرب و جرح
در مورد
جاني اعمال شود
در صورتي كه مجني عليه يا اولياي او
تقاضاي قصاص نمايند و از اخذ « ديه » امتناع ورزند. شرح لمعه
ج 2
ص 372 رياض المسائل
ج 2
كتاب القصاص .
اصولا قانون و نظامات اجتماعي
مجري لازم
دارد.در همه كشورهاي عالم و هميشه اينطور است كه
قانون گذاري به تنهايي فايده ندارد. قانون گذاري به
تنهايي سعادت بشر را تامين نمي كند. پس از تشريح
قانون بايستي قوه مجريه اي به وجود آيد.
ضرورت اجراي احكام كه تشكيل حكومت رسول
اكرم (ص ) را لازم آورده
منحصر و محدود به زمان
آن حضرت نيست ... احكام اسلام محدود به زمان و
مكاني نيست و تا ابد باقي و لازم الاجراست ماهيت
و كيفيت قوانين اسلام مي رساند كه براي تكوين يك
دولت و براي اداره سياسي و اقتصادي و فرهنگي
جامعه تشريح گشته است .
| | |