روزنامه جمهوري اسلامي 31/04/1382 صفحه هنر و ادبيات

  • رويدادهاي فرهنگي هنري
  • خلاقيت در هنر
  • *****
    رويدادهاي فرهنگي هنري


  • پروانه نمايش سه فيلم سينمايي صادر شد
    شوراي صدور پروانه نمايش عمومي فيلمهاي 35 ميليمتري مجوز اكران سه فيلم سينمايي را صادر كرد.
    به گزارش روز شنبه روابط عمومي معاونت سينمايي فيلمهاي سينمايي « نغمه » به كارگرداني ابوالقاسم طالبي و تهيه كنندگي سيمافيلم و « خواب خاك » به كارگرداني سپيده فارسي و تهيه كنندگي كيانوش عياري از آثاري هستند كه پروانه نمايش دريافت كردند.
    « دختري در قفس » به كارگرداني قدرت الله صلح ميرزايي و تهيه كنندگي علي واجد سمعيي ديگر فيلمي است كه مجوز نمايش عمومي آن صادر شد.
    اداره كل نظارت و ارزشيابي وزات ارشاد درسه ماهه اول سال 82 پروانه نمايش 24 فيلم را صادر كرد كه از اين تعداد به دليل نبود سالنهاي نمايش و طولاني بودن زمان نمايش تنها چهار فيلم در فصل بهار مجال نمايش يافت و براساس برنامه ريزي شوراي صنفي نمايش 11 فيلم نيز تا آذرماه اكران مي شود.
    همچنين 10 فيلم از اوائل تيرماه پروانه نمايش دريافت كردند كه به همراه ديگر آثاري كه در فصل تابستان مجوز نمايش دريافت مي كنند به اين آمار افزوده خواهد شد.
    چند خبر كوتاه فرهنگي و هنري
    ميزگرد نقد نشانه شناسي آثار مينياتور « مجيد مهرگان » در مركز فرهنگي ـ هنري صبا برگزار شد.
    به گزارش روز شنبه روابط عمومي فرهنگستان هنر اين ميزگرد در حاشيه نمايشگاه آثار مينياتور « مجيد مهرگان » با حضور گروه نقد هنر و به همت گروه زبان هنري فرهنگستان هنر برپا شده است .

    با نزديك شدن دوازدهمين جشنواره آييني سنتي تمرين بسياري از گروههاي نمايشي در تالار سنگلج آغاز شده است .
    به گزارش روابط عمومي مركز هنرهاي نمايشي درحال حاضر نمايش « مريم و مرداويچ » به كارگرداني « بهزاد فراهاني » در اين تالار به روي صحنه رفته و نمايش « كوچ » به سرپرستي اين كارگردان نيز تمرينات نهايي خود را پشت سر مي گذارد.

    نمايش « تك سلوليها » به نويسندگي و كارگرداني « جلال تهراني » با 16 اجرا در تالار مولوي با استقبال تماشاگران روبرو شد.

    نمايش « برخورد نزديك از نوع آخر » نوشته « چيستا يثربي » و به كارگرداني « سيما تيرانداز » در تالار قشقايي مجموعه تئاتر شهر به روي صحنه مي رود.
    داستان نمايش درباره زن و مردي است كه دستگير مي شوند اعترافات آنان و حكم قاضي مجراهاي نمايش را تشكيل مي دهد.
    فيلم « سفربه فردا » به بخش مسابقه جشنواره بين المللي هند راه يافت
    فيلم سينمايي « سفر به فردا » ساخته محمدحسين حقيقي در بخش مسابقه جشنواره بين المللي فيلمهاي آسيايي « سينه فن » (دهلي نو) به نمايش درمي آيد.
    پنجمين جشنواره بين المللي فيلمهاي آسياسي سينه فن از 27 تير تا 5 مردادماه در دهلي نو پايتخت هند برگزار مي شود .
    « محمد اطبايي » پخش كننده فيلم « سفر به فردا » روز يكشنبه به خبرنگار گروه فرهنگي ايرنا گفت اين فيلم در نخستين حضور بين المللي خود به همراه آثار ساير كشورها در بخش مسابقه جشنواره سينه فن به رقابت مي پردازد.
    وي خاطرنشان كرد فيلمهاي « زندان زنان » از منيژه حكمت و « روسري آبي » از « رخشان بني اعتماد » نيز در بخش غيررقابتي جشنواره بين المللي فيلمهاي آسيايي سينه فن نمايش داده مي شود.
    « فاطمه معتمدآريا » هنرمند سينما و تلويزيون نيز يكي از داوران اين جشنواره است .
    مستند ايراني به جشنواره بين المللي ايتاليا راه يافت
    فيلم مستند « روناك » ساخته هوشنگ ميرزايي به بخش مسابقه جشنواره بين المللي « پرينو بيزاري » (ايتاليا) راه يافت .
    دهمين جشنواره بين المللي فيلمهاي مستند « پرينو بيزاري » از 23 تا 29 تيرماه در ايتاليا برگزار مي شود .
    ميرزايي روز شنبه به خبرنگار گروه فرهنگي ايرنا گفت فيلم مستند روناك به همراه آثاري از كشورهاي روسيه آمريكا آلمان آرژانتين و جمهوري چك از ميان سه هزار فيلم ارسالي به بخش مسابقه اين رويداد بين المللي راه يافت .
    وي افزود در بخش آثار مستند بلند فيلمهايي از « ناني مورتي » و « ويم وندرس » و نيز « جنين جنين » با موضوع فلسطين از محمد الكبري نمايش داده مي شود.
    فيلم « روناك » به داستان زندگي پيرمرد نابيناي كردستاني « محيي الدين رحيمي » كه به حرفه تعمير وسايل صوتي مشغول است مي پردازد و پيشتر جوايزي از جشنواره هاي بين المللي دريافت كرده است .
    مشهد ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : شهرستان سبزوار كه كهن ترين زيستگاههاي آن متعلق به پنج تا شش هزار سال پيش است و نقش و كيفيت سالهاي پراكنده در اين زيستگاهها مويد ارتقاي فرهنگ منطقه از سويي و ارتباط فرهنگي ساكنان آن دوران با اقوام متمدن ساكن در ايران مركزي سيستان و آسياي ميانه از سوي ديگر است به دليل استقرار در شاهراه ارتباطي شرق به غرب كشور از اهميت بالايي برخوردار است . اين ويژگي وقتي نمود پيدا مي كند كه اكثر گردشگران داخلي و خارجي و زائران امام هشتم با ورود به اين شهرستان سراغ جاذبه هاي توريستي آن را مي گيرند. اين شهرستان به دليل وجود آثار بسيار زياد با ويژگيهاي معماري خاص داراي قابليت بسيار بالايي در جذب توريست است كه عدم رسيدگي به اين آثار و ابنيه تاريخي اين استعداد را شكوفا نخواهد ساخت . عليرغم موارد ياد شده شنيده ها حاكي از آن است كه از كل مبلغ 1950 000 000 ريال اعتبار پيشنهادي از سوي ميراث فرهنگي خراسان براي بناهاي تاريخي شهرستان سبزوار فقط ششصدميليون ريال تصويب شده كه رقم مذكور براي مرمت بناهايي چون كاروانسرا فرامرزخان مسجد آق قلعه آرامگاه اسرار آرامگاه بيهقي آرامگاه كاشفي و بازار حاج زمان در سال جاري تصويب شده است .
    شايان ذكر است كه مبلغ پيشنهادي از سوي ميراث فرهنگي خراسان براي مرمت 17 بنا از مجموع 490 اثر شناسايي شده در شهرستان سبزوار بوده است كه متاسفانه به دليل كمبود اعتبار فقط با مرمت 6 بنا موافقت گرديد .
    همزمان با گشايش دو سالن نمايش
    جشنواره منطقه 3 تئاتر دفاع مقدس در تبريز برگزار شد
    جشنواره منطقه 3 تئاتر دفاع مقدس در محل « وادي رحمت » (مزار شهيدان ) شهر تبريز برگزار شد.
    امور رسانه اي نخستين جشنواره منطقه اي تئاتر دفاع مقدس و دهمين جشنواره سراسري تاتر دفاع مقدس اعلام كرد : مراسم افتتاحيه جشنواره با حضور مسئولان و مديران استان آذربايجان شرقي مدير كل فرهنگ و ارشاد اسلامي نمايندگان مردم آذربايجان شرقي در مجلس شوراي اسلامي شهردار و اعضاي شوراي شهر تبريز رئيس بنياد حفظ آثار و نشر ارزشهاي دفاع مقدس استان آذربايجان شرقي مدير عامل انجمن تئاتر انقلاب و دفاع مقدس مسئولان جشنواره تئاتر دفاع مقدس و بالغ بر 250 تن از هنرمندان استانهاي مختلف كشور برگزار شد.
    بر پايه اين خبر همزمان با مراسم افتتاحيه جشنواره در سالن نمايش دكتر مبين و قبه زرين كه از مجهزترين و كامل ترين سالن نمايش تئاتر نمايش آذربايجان شرقي به شمار مي ايند با حضور مسئولان استان و هنرمندان گشايش يافت . بهره برداري از دو سالن بزرگ نمايش در شهر تبريز همزمان با جشنواره تئاتر دفاع مقدس بسترو زمينه مناسبي براي شروع يك جريان گسترده هنري و فرهنگي در استان آذربايجان شرقي شد.
    جشنواره منطقه 3 تئاتر دفاع مقدس از 25 تا 29 در شهر تبريز برگزار شد در طي اين مدت 250 هنرمند كارگردان و نويسنده در غالب گروه هاي مختلف تئاتري از استانهاي قزوين آذربايجان غربي سيستان و بلوچستان هرمزگان زنجان اردبيل كرمانشاه و شهرستانهاي استان تهران به تبريز مي روند. طي اين مدت چهارده نمايش در بخشهاي صحنه اي و عروسكي در سالنهاي دكتر مبين تالار تجربه و تالار اقبال آذرشهر تبريز به اجرا درآمد. علاوه بر اجراي نمايشها جلسات نقد و بررسي و بازديد از مناطق تاريخي و تفريحي شهر تبريز نيز پيش بيني گرديده بود.

  • *****
    خلاقيت در هنر


  • خلاقيت به مثابه آفرينش
    در فرهنگ لغات كلمه خلاقيت به معناي « به وجود آوردن » تعريف شده است . مفاهيم كليدي كه در اين باره با عنوان خلاقيت مطرح بوده است عبارتند از : استعداد نبوغ نيروي تخيل الهام اصالت ابداع علمي و فني و خلاقيت هنري . به يك مفهوم خلاقيت خلق يا آفريدن يك چيز نو است . به همين مفهوم هنرمند را از گذشته خالق (آفريننده سازنده ) دانسته اند كه با اسطوره آفرينش مناسبت پيدا مي كند. تي .اس .اليوت مدعي است كه هنرمندان با پرداختن موضوع (آثاري كه ذهن آدمي را به انديشه وا مي دارند) به نوعي به آفريننده شباهت پيدا مي كنند. تبيين اين خلاقيت بسيار دشوار است . برخي از فلاسفه اصولا نيروي خلاقه هنري را توضيح ناپذير مي دانند كانت معتقد است كه نمي توان آنچه را يك نابغه خلق مي كند از لحاظ عملي تبيين كرد. افلاطون توليد هنر را به ابهامي نسبت مي دهد كه خدايان مصدر آنند گويي كه خلاقيت هنري نشات گرفته از اراده خدايان است .
    خلاقيت و تركيب جديد
    تمامي نوآوري ها از هر نوع كه باشد هرگز حاصل و نتيجه كار و كوشش و تفكر يك يا چند انسان با استعداد و نابغه نيستند. بلكه حاصل جمع مشاركت هزاران و حتي ده ها هزار نفر است كه در زمينه خاصي فعاليت داشته اند خلاقيت زماني پا به عرصه وجود مي گذارد كه فرد يا افرادي سطح دانش زمان خود را درباره پديده ها كافي ندانسته و خود را ناچار به بهره گيري از طيف گسترده تري از توانايي ها ببينند ولي اين مجاهدت هميشه و همواره ادامه خواهد يافت و پاياني بر آن متصور نيست . تحولات و دگرگوني ها نيز هميشه در اثر در هم آميزي و تجمع حاصل كار ديگران پديد مي آيد. به همين ترتيب و در تعاريف مختلفي كه در خلاقيت شده يك عامل مشترك وجود دارد و آن « دستيابي به تركيبي جديد از اجزا موجود است » . اين تركيب ممكن است يك رابطه يا برآيند نوين و يا تغيير در يك ويژگي مانند شكل اندازه يا رنگ باشد. يا اين كه تركيب جديد از تغيير مترادف نت ها در يك ملودي يا موكد كردن يك مشخصه خاص در يك مجسمه يا تابلو يا هر اثر هنري ديگر باشد.
    خلاقيت در هنر
    خلاقيت در درون يك يك ما وجود دارد. به رغم آنكه گروهي خود را از خلاقيت بي بهره مي دانند خلاقيت استعدادي فطري است كه همگان از آن بهره مندند. ما به طور روزمره در زندگي خود دست به خلاقيت مي زنيم به اين معني كه دست به انتخاب مي زنيم و به جنبه هاي گوناگون واقعيت پي مي بريم . هنر نقاشي مجسمه سازي بازيگري موسيقي همگي نيازمند آن هستند كه فرد از خود بيرون آيد و اجازه دهد كه فرد درونش به ابراز وجود بپردازد. از همين رو اين هنرها و رها الگوهاي روزمره فكري جنبه درماني و آرامش بخش دارند. آنگاه كه به آنها روي مي آوريم شعفي سراپاي وجودمان را در برمي گيرد چون به خلاقيتي هنري دست زده ايم . در زمان تنش هاي عصبي و دلهره هاي زندگي مدرن هنرهاي خلاق شيوه طبيعي براي كاهش اين قبيل تنش ها و حفظ توازن در زندگي و استمرار آرامش و ثبات دروني هستند. چه در اين زمينه شما خود را با استعداد بدانيد و چه به باورتان نيازمند تمرين باشيد به هر حال اين واقعيت به جاي خود باقي مي ماند كه عمل خلاقيت في نفسه تسلي بخش است آرامشي است در مسير پرغوغاي زندگي . واكنش تمركز و مداقه اي كه فرد مي تواند از مطالعه هنر بدست آورد قابل انتقال به زندگي روزمره است . تمركز توجه ايثار عشق همگي بخش هايي از خلاقيت هستند بخش هايي از خلق واقعيت زندگي روزمره ما كه مي بايست به طور روزمره آن را به كار بنديم .
    رويكردهاي متفاوت به خلاقيت
    رويكردهاي زيبايي شناختي به خلاقيت روي هم رفته به ويژگي هاي موضوع زيبايي شناختي پرداخته و سعي كرده اند عوامل لازم براي توليد آن را تعيين يا استنباط كنند. خلاقيت و فرآيند خلاق يا در تجليات گسترده و همه جانبه خود مورد توجه قرار گرفته اند يا خصوصيات و نتايج مربوط به آنها به مثابه يك مورد خاص در زيبايي شناسي پياده شده است . در نتيجه نظريه هايي از قبيل نظريه بنديتو كروچه وجود دارند كه به موجب آنها چون هنر قائم به ذات است اثر هنري در ذهن هنرمند خلق مي شود.
    رويكرد علمي به خلاقيت وسيعا مورد توجه بوده و هدف از آن تبيين پذير كردن هنر از زواياي مادي يا روانشناختي قابل پيش بيني كردن آن و يا قابل درك و تحليل كردن آن بوده است . روانشناسان نيز مثل ساير پژوهشگران علوم اجتماعي بر اين اميد بوده اند كه عوامل ويژه شناختي عاطفي انگيزشي و اجتماعي هنر را كه موجب شكل گيري توانايي خلاقيت و كسب موفقيت مي شوند مشخص كنند براي انجام اين كار افراد خلاق را در معرض آزمون هاي شخصيت و هوش قرار داده اند و همبستگي هايي را گزارش كرده اند.
    خلاقيت به مثابه كشف هماهنگي
    علي رغم تفاوت هايي كه علم و هنر دارند ولي بين آنها يك وحدت دروني وجود دارد. اصولا هنر به مفهوم آفرينش هماهنگي است . اين هماهنگي از راه تاثير متقابل شخصيت هنرمند و جهان خارج كه او آن را در مي يابد تامين مي گردد. مي توان گفت اين هماهنگي از بي نظمي كه ما را در چنبره خود دارد سربرمي آورد. همان گونه كه الكساندر بلوك اذعان داشت شاعر فرزند هماهنگي است .او دعوت شده است كه نقش معيني را در فرهنگ جهاني ايفا كند سه وظيفه برعهده اوست : نخست بيرون كشيدن صداهايي كه در عناصر آغازين نهانند. دوم نظم و ترتيب دادن اين صدها به طور هماهنگ و شكل بخشيدن آنها . سوم وارد كردن اين هماهنگي در جهان خارج . هنگامي كه شاعر صداها را به قالب هماهنگي در مي آورد بدان معناست كه اين هماهنگي در جهان كه شامل هنرمند و اثرش نيز هست وجود دارد. هنر آفرينشگر هماهنگي است يعني آن را در جهان كشف مي كند.
    حساسيت همياري خوش اقبالي
    خلاقيت را به سختي مي توان تعريف كرد. ما كسي را خلاق مي خوانيم كه چيزي مناسب و غيرمعمول را به وجود آورده باشد. بدين ترتيب خلاقيت را با دو جنبه از حاصل آن تعريف مي كنيم و نه فرآيندي كه منجر به آن محصول شده است . چه غيرعادي بودن و چه مناسب بودن به قضاوت وابسته اند. چگونه ايده اي را مي توان استثنايي دانست و چگونه آن ايده به خوبي به كار بسته مي شود و چون اين هر دو امر داراي جنبه هاي گوناگون هستند لاجرم خلاقيت هم داراي درجات مختلف است . تا آنجا كه هر علم را مي توان كم يا بيش خلاق دانست . به بيان ديگر خلاقيت خصلتي منحصر به فرد نيست كه بعضي افراد واجد آن باشند و گروهي ديگر فاقد. بلكه مجموعه فرآينديست كه در يك زمينه به تحقق مي پيوندد و نوآوري در يك مرحله يامراحلي از اين مجموعه فرآيند حضور دارد. به راحتي مي توان ديد كه خلاقيت موضوعي گريز پا است . پيش از آن كه بر چيزي بر چسب خلاقانه بزنيم مي بايست آن ايده يا عمل از لحاظ استثنايي بودن و سودمندي به تاييد برسد. اين قضاوت خلاقيت همچنين به مرور زمان تغيير مي يابد. خلاقيت بر اساس سه مفهوم حساسيت همياري و خوش اقبالي نيز تعيين مي شود. حساسيت به معناي استفاده از حس ها « يا پنجره ما به جهان » مي باشد. اين نظر وجود دارد كه افراد بسيار خلاق جهان فيزيكي را با حساسيت بيشتري تجربه مي كنند. همياري به معناي گردهم آوري اجزاي منفصل براي يافتن كاركردي سودمند براي كل است . بدين طريق يكي از راه هاي گسترش خلاقيت گردهم آوردن افراد از حوزه هاي مختلف و يافتن مسائل و حل خلاقانه آنهاست . و بالاخره خوش اقبالي اكتشافي غير منتظره و بدون برنامه ريزي است . در اينجا بايد در نظر داشت كه هر چند عمل خلاق بسيار مرهون خوش اقبالي است اما اين انگيزه و كار سخت فرد خلاق است كه به خوش اقبالي اجازه خودنمايي مي دهد.
    خلاقيت همچون مكاشفه
    ماهيت آفرينش هنري تنها بازتاب جهان نيست بلكه در عين حال ايجاد ارزش هاي جديد است . به هيچ وجه نيازي نيست كه بر روي خصوصيت بسيار پيچيده روند آفرينندگي در هنر تاكيد شود. اين روند به مثابه تاثير عين بر ذهن جلوه مي كند و در بازگشت با تاثير متقابل ذهن بر عين هر دوي آنها به يك سان دگرگون مي شوند. اين روند كاركردهاي مختلفي چون آفرينندگي زيبايي شناسي فعاليت آرماني تربيتي و فلسفي را به هم پيوند مي دهد و با تئوري و فعاليت عمل هنر پيوند دارد. (هنر و آثار آن هنرمند را مي آفريند ذوق هنري را پديد مي آورد و مردماني را پرورش مي دهد كه شايسته سنجش هنرند و به همين ترتيب ) در عين حال آثار هنري در روند آفرينش هنري پديد مي آيند (در اين مفهوم مي گويند كه هنرمند اثري را خلق كرده است ) در عين حال روند آفرينش آثار هنري تنها باوجود برخي دانش پيشيني امكان پذير است . (هنرمند بايد داراي دانش معيني در حوزه مباحث نظري و عملي باشد) اين معلومات به نوبه خود معلومات جديدي را مي آفريند و از لحاظ كمي و كيفي باعث توانمندي و گسترش معلومات مفروض مي گردد. يعني روند بي پايان كشفيات در زمينه تركيب رنگ . صدا و غيره
    به نقل از زيبايي شناسي كاربردي شماره 7 مركز مطالعات و تحقيقات هنري وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي