روزنامه جمهوري اسلامي 26/04/1382 صفحه علمي و پژوهشي

  • تغذيه در دوران شيردهي
  • استفاده از شكر براي توليد داروهاي پروتئيني موثرتر و ارزانتر
  • روشي جديد براي آزمايش خون
  • مصرف ماهي و ميوه از ابتلا به سرطان جلوگيري مي كند
  • ساخت نوعي حس گر جديد براي تشخيص ورود ميكروبها به بدن
  • استفاده از سلولهاي پايه براي درمان ديستروفي عضلاني
  • كمبود ويتامين « ب 12 » و بروز بيماري هاي قلبي عروقي
  • *****
    تغذيه در دوران شيردهي


  • يكي از شكايتهاي خانم هاي ايراني افزايش وزن بعد از زايمان است اين مشكل اغلب ناشي از تغذيه نامناسب در دوران شيردهي و دوران حاملگي است فرهنگ و آداب و رسوم نيز در افزايش وزن بي تاثير نيست .
    يكي از مرسوم ترين كارهايي كه براي يك زن زائو صورت مي گيرد درست كردن غذايي به نام كاچي و خوراندن آن به اوست همچنين به علت ترس از بازشدن بخيه ها و يا ايجاد افتادگي رحم تا يك هفته استراحت مطلق داده مي شود كه افزايش دريافت كالري يا خوراندن غذاهاي چرب و شيرين از يك طرف و كاهش مصرف كالري با اجازه ندادن تحرك طبيعي و ورزش از طرف ديگر باعث مي شود كه اغلب خانم ها پس از زايمان دچار اضافه وزن شوند و تناسب اندام خود را از دست بدهند اين افزايش وزن نه تنها در ظاهر و روحيه آنها تاثير منفي مي گذارد بلكه در طولاني مدت باعث دورشدن آنان از سلامت و افزايش احتمال ديابت چربي بيماريهاي قلبي عروقي و تصلب شراين مي شود چاق شدن باعث مي شود كه فرد احساس خمودگي و كاهش عزت نفس كند و تحرك او مشكل تر شود و همين تحرك كمتر نيز باعث بالارفتن وزن مي شود. به عبارت ديگر يك چرخه معيوب ايجاد مي شود كه متوقف كردن آن بسيار مشكل است اغلب غذاهايي كه توسط افراد غيرمتخصص به يك زن زائو داده مي شود از دسته كربوهيدراتها يا چربي ها است بايد دانست كه در دوران شيردهي نياز پايه بدن مادر به انرژي تنها روزي 300 كيلو كالري نسبت به دوران حاملگي بالا مي رود و عمده موادي كه در اين دوره به آن نياز است كلسيم پروتئين آهن ويتامين يي ويتامين آ ويتامين سي ريبوفلاوين اسيد فوليك منيزيوم و روي است و نياز به پروتئين سه تا چهار گرم در روز به ازاي هر كيلوگرم وزن بدن است كه حتي از دوره بارداري نيز بيشتر است .
    با مصرف كافي و متعادل شير انواع ميوه و سبزي گوشت و تخم مرغ مي توان از بروز كمبود مواد ضروري در بدن مادر جلوگيري و ذخاير كافي در بدن او ايجاد كرد تا شير كافي و مغذي براي رشد و تكامل نوزاد فراهم شود.
    بايد دانست كه نياز مادر شيرده در شش ماهه اول و دوم بعد از زايمان متفاوت است در شش ماهه دوم كه تغذيه كمكي شيرخوار آغاز مي شود نياز مادر به مواد مغذي كمتر مي شود اضافه كردن حدود ده گرم چربي و 50 گرم مواد قندي و نشاسته اي به رژيم روزانه انرژي لازم براي شيردهي را تامين مي كند.
    دريافت بيشتر كالري باعث ذخيره آن به صورت چربي هاي اضافه در بدن مادر مي شود در دوران شيردهي بايد از بي آبي و يا افراط در نوشيدن آب خودداري كرد مصرف روزانه پنج تا شش ليوان مايعات شامل آب آب ميوه و دوغ براي مادر كافي است نياز به آب در آب و هواي گرم و هر شرايطي كه تعريق ايجاد كند بالاتر مي رود انتخاب نوع نوشيدني به جز نوشيدني هاي كافئين دار محدوديتي ندارند مصرف نوشابه هم بايد محدود شود تا باعث تحريك پذيري بي اشتهايي و كم خوابي نشود.
    كاهش وزن مادر در دوران شيردهي بايد تدريجي و به گونه اي باشد كه بر كفايت شير تاثير نگذارد مادر بايد ضمن كنترل انرژي دريافتي با مصرف غذاي سرشار از مواد مغذي از كمبود اين مواد پيشگيري كند اقدام به كاهش وزن در دوران شيردهي بايد با افزايش تحرك باشد تا كم خوري در اين دوره بايد از رژيم هاي سخت و طاقت فرسا به خصوص انواعي كه هر روز استفاده از تنها يك نوع ماده غذايي يا ميوه را توصيه مي كنند خودداري كرد.
    برخي مادران براي كم كردن وزن از اين رژيم ها بهره مي گيرند و براي اينكه بتوانند اين رژيم ها را تحمل كنند نوزاد خود را از شير مي گيرند و از تغذيه كمكي براي نوزادشان بهره مي گيرند بايد دانست اين بدترين كاري است كه مي توان انجام داد زيرا فوايد شير مادر براي شيرخوار بيشمار است و شيردهي باعث مصرف كالري در بدن مي شود.
    اين رژيم ها تاثير نامطلوب برروي سلامت و زيبايي پوست و چهره مي گذارد و همچنين افراد در مدت كوتاهي به وزن پيش از دوران رژيم يا حتي بيشتر از آن باز مي گردند تغذيه دوران شيردهي نه تنها در سلامت مادر و شيرخوار اهميت بسزايي دارد بلكه عادت غذايي طفل به عادت غذاي مادر در دوران بارداري بستگي دارد مصرف صحيح مواد غذايي و استفاده از مواد غذايي مفيد و قراردادن آنها در برنامه غذايي روزانه باعث مي شود تا طفل از كودكي به مصرف غذاهاي سالم عادت كند و در نوجواني به تغذيه نامناسب روي نياورد.

  • *****
    استفاده از شكر براي توليد داروهاي پروتئيني موثرتر و ارزانتر


  • چند گروه مستقل از محققان به تازگي موفق شده اند روشهاي جديدي را براي توليد پروتئينهاي انساني با پوششهاي شكري مناسب تكميل كنند كه مي تواند تحول تازه اي را در حوزه شيمي زيستي و فناوري زيستي بوجود آورد.
    پروتئين ها مهمترين ابزار در قلمرو شيمي زيستي به شمار مي آيند.
    اين پروتئين ها هم وظيفه سوخت و ساز را به انجام مي رسانند و در نقش كاتاليزور واكنش ها ظاهر مي شوند و هم نحوه اطلاع رساني ميان اجزا مختلف را تنظيم كرده و در ضمن پادتن ها را شناسايي و از بين مي برند.
    بخش اعظم فعاليت هايي كه در حوزه فناوري زيستي صورت مي گيرد مربوط به جستجو براي دستيابي به پروتئين هايي است كه مي توانند به عنوان داروهاي جديد مورد استفاده قرار گيرند.
    اما تهيه پروتئين ها و خالص كردن آنها و توليدشان در مقادير دقيق كار بسيار دشواري است .
    روش استاندارد در اين زمينه عبارت است از قرار دادن پروتئين هاي ژنتيكي ساخته شده برخي از پستانداران نظير موشهاي صحرايي در داخل خمره هاي بزرگ و تخمير آنها و سپس تصفيه محصول نهايي .
    اما اين شيوه بسيار پردردسر و دشوار است و محفوظ نگاه داشتن سلولهاي پستانداران در شرايط مناسب و تغذيه و مراقبت از آنها فوق العاده طاقت فرساست .
    همين امر يكي از دليل اين نكته است كه چرا هر يك گرم پروتئين انساني براي شركتهاي داروسازي از يك گرم طلا گرانتر و مهمتر است .
    به عنوان نمونه هزينه پروتئين مورد نياز براي توليد داروي ضد آسم جهت مصرف تنها يك بيمار در سال به 10 هزار دلار بالغ مي شود كه به مراتب گرانتر از قيمت داروهاي موجود براي مقابله با آسم است .
    عليرغم هزينه گزاف پروتئين هايي كه براي ساختن داروها مورد استفاده قرار مي گيرند تقاضا براي آنها روزافزون است .
    هم اكنون حدود يك دوجين از اين نوع پروتئين ها به بازار عرضه شده و تحقيق در مورد 500 نوع ديگر ادامه دارد.
    دستيابي به يك روش ساده و ارزان براي توليد اين قبيل پروتئين ها يك ضرروت اساسي به شمار مي آيد كه در عين حال با بهره هاي اقتصادي فراوان همراه خواهد بود.
    البته برخي روشهاي ساده تر و ارزانتر پيشاپيش مورد استفاده موسسات توليدكننده اين قبيل پروتئين ها قرار گرفته است .
    اين موسسات از شيوه هاي مهندسي ژنتيك براي توليد پروتئين هاي مورد نياز در پزشكي بهره گرفته اند.
    روش عمل در اين زمينه عبارت است از توليد پروتئين ها در بدن جانداران ديگر.
    از جمله موارد به كار گرفته شده در اين زمينه مي توان به شير گاوهاي حاوي اين پروتئين ها يا تخم مرغهاي داراي پروتئين هاي انساني يا برگها و دانه هاي گياهي واجد اين پروتئين ها و حتي حشرات مولد اين پروتئين ها اشاره كرد.
    همچنين حدود يك دهه است كه شركتهاي دارويي از ارگانيزمهاي ميكروسكپي براي ترشح پروتئينهايي نظير انسولين استفاده مي كنند.
    اما همه اين قبيل روشها با اين محدوديت جدي مواجه هستند كه پروتئيني كه توليد مي كنند ناقص است .
    تنها سلولهاي بدن پستانداران قادر است مولكولهاي شكر را به نحو مناسب به بدنه پروتئين هاي مورد نظر متصل سازد و به اين ترتيب اين امكان را بوجود آورد كه پروتئين به نحو صحيح دچار خمش شوند و به شكل درستي پيچ و تاب بخورند و به اين ترتيب خواص مورد نظر را كسب كنند.
    اين فرايند افزوده شدن مولكولهاي شكر براي ايجاد خمش صحيح در مولكول پروتئين « شكر اندود كردن » نام دارد.
    شيوه شكر اندود كردن در سلولهاي بدن پستانداران با اين شيوه در سلولهاي جانداران ديگر نظير حشرات يا گياهان متفاوت است .
    اما به نوشته ماهنامه علمي ساينتيفيك آمريكن به تازگي چند گروه مستقل از محققان موفق شده اند روشهاي تازه اي براي شكر اندود كردن پروتئين هاي انساني ابداع كنند كه در آن نيازي به استفاده از سلولهاي پستانداران وجود ندارد.
    يكي از اين گروهها توانسته است پروتيئن خاصي را در مخمري كه در برگ نوعي درخت پرورش دهد و آنگاه 9 رشته مولكول شكر را به همان نحو كه در بدن انسان عمل مي شود بدان متصل سازد.
    اين گروه از محققان يك تركيب دلخواهانه از مجموعه 1300 ژن مربوط به آنزيمها توليد كردند و اين ژنها را در درون سلول يك مخمرجاي دادند و با تمهيداتي موفق شدند فرايند شكر اندود كردن را با موفقيت به انجام برسانند.
    اين گروه اكنون در صددند تا شيوه اي را تكميل كنند كه با كمك آن هر نوع فرايند شكر اندود كردن در مورد هر نوع پروتئين انساني با سرعت قابل اجرا باشد.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي در همين حال گروه ديگري از محققان اعلام كردند كه راه به مراتب سهلتر و سرراست تري براي اين منظور تكميل كرده اند.
    اين گروه از همان ابتدا پروتئين مورد نظر را به شيوه توليد تركيب هاي شيميايي در كارخانه ها به صورت گام به گام و افزودن اجزاي مورد نظر در هر مرحله توليد مي كنند.
    پروتئينها رشته هاي طولاني از اسيدهاي آمينه هستند و اين محققان در مقاطع معين از اين رشته هاي طولاني نقطه هاي را علامت گذاري كرده اند فرايند شكل دادن به رشته پيوسته اسيدهاي آمينه را در اين نقاط هدايت كرده اند.
    اين شيوه به محققان امكان داده تا بتوانند بر نحوه ايجاد ساختار پروتئين كنترل كامل داشته باشند و بتوانند اين كنترل را در حد حتي كوچكترين اتمهاي هيدروژن موجود در رشته اسيدهاي آمينه اعمال كنند.
    اين گروه از پژوهشگران موفق شده اند با شيوه ابداعي خود نخستين نمونه مصنوعي از پروتئين هاي انساني را موسوم به اريتروپروتئين توليد كنند.
    از اين نوع پروتئين براي ازدياد سلولهاي قرمز خون استفاده مي شود و بازار جهاني دارويي كه از آن توليد مي شود سالانه 5 ميليارد دلار درآمد دارد.
    پروتئيني كه به شيوه مصنوعي توليد شده دوبرابر قدرتمند تر از پروتئيني است كه با استفاده از روش استاندارد تخمير در خمره توليد مي شود.
    هرچند ميزان توليد محصول با اين روش هنوز چندان زياد نيست اما هزينه آن در مقايسه با روشهاي استاندارد كمتر است و در عين حال دقت فرايند شكر اندود كردن آن از ميزان دقت روشهاي استاندارد بالاتر است .

  • *****
    روشي جديد براي آزمايش خون




  • دانشمندان با استفاده از روشي جديد براي آزمايش خون به اولين روش قابل اعتماد براي پيش بيني امكان ابتلا بيماراني كه داراي مشكلات عصبي هستند به بيماري « ام .اس » دست يافته اند.
    به نوشته روزنامه « يواس اي تودي » دراينترنت محققان اتريشي كه در حال مطالعه بر روي بيماراني با علائم احتمالي « ام .اس » هستند دريافته اند كساني كه در آزمايش هاي اوليه دونوع پادتن درخونشان وجودداشت درمقايسه با افرادي كه هيچ نوع پادتني نداشتند 76 بار احتمال آنكه به اين ناهنجاري مبتلا شوند بيشتر است .
    محققان مي گويند برخي علائم اوليه بالقوه « ام .اس » مي تواند علل متعدد ديگري از قبيل سكته يا تومور مغزي داشته باشند بعلاوه يك سوم بيماراني كه داراي چنين علائمي هستند هرگز به « ام .اس » مبتلا نمي شوند درديگران نيز ممكن است سالهاطول بكشد تاعلائم نشان دهنده « ام .اس » در آنها عود كند.
    دكتر توماس برگر عضو بخش عصب شناسي دانشگاه اينس بروك كه يكي ازمحققان برجسته دراين زمينه است گفت : « ام .اس » غير قابل درمان است اما آزمايش خون مي تواند به پزشكان كمك كند. درباره درمان زودهنگام يك بيمار با داروهايي كه اخيرا ثابت شده است عود علائم اين بيماري و پيشرفت آن را در برخي افراد كند مي كند تصميم گيري كنند.
    به گفته وي بهترين آزمايش تشخيصي كنوني كه انجام اسكن « ام .آر.آي » براي تشخيص آسيب وارده بر اعصاب مغز و نخاع است فقط مي تواند احتمال بروز « ام .اس » را در دهه آينده پيش بيني كند و ميزان دقت آن بين 80 درصد و 11 درصد متغير است اما آزمايش خون از دقت 95 درصدي در پيش بيني عود علائم اين بيماري در ظرف چند ماه آينده برخوردار است .
    محققان مي گويند وجود پادتن هاي خاصي در خون به پيش بيني زمان حمله بعدي و بنابراين شناسايي بيماري « ام .اس » كمك مي كند.
    اين پژوهشگران اعلام كردند : تحقيقات آنها ثابت نمي كند كه آيا اين دو پادتن موسوم به « آنتي .ام .او.جي » « آنتي .ام .بي .پي » موجب آسيب عصبي مي شوند و يا واكنشي به آن هستند.

  • *****
    مصرف ماهي و ميوه از ابتلا به سرطان جلوگيري مي كند




  • تحقيق بر روي 60 هزار چيني در سنگاپور نشان داد خوردن گوشت ماهي اغلب به جلوگيري از ابتلا به سرطان سينه كمك مي كند در حالي كه مصرف ميوه ها نيز مي تواند در كاهش ابتلا به سرطان ريه موثر باشد.
    به گزارش خبرگزاري آلمان از سنگاپور اين تحقيق بهداشتي كه طي 10 سال صورت گرفت نشان داد زناني كه روزانه دست كم 40 گرم گوشت ماهي مي خورند خطر ابتلا به سرطان سينه در آنها 25 درصد كاهش مي يابد.
    اين تحقيق كه بزرگترين تحقيق از نوع خود در جهان است اين موضوع را بررسي مي كند كه چگونه رژيم غذايي و عوامل محيطي ديگر به ابتلا به سرطان و بيماريهاي ديگر كمك مي كند.
    دكتر « كوه وون پواي » با تشريح نتايج اين تحقيق گفت تفاوت اندك بين زنان در يك ژن بخصوص منجر به ميزان بيشتري از آنزيم « انژيوتنسين 2 » مي شود كه خطر ابتلا به سرطان سينه را افزايش مي دهد.
    وي اين يافته خود را يك پيشرفت خواند چون كه مي تواند منجر به يافتن راههايي براي كاهش خطر ابتلا به سرطان سينه شود.
    بر اساس اين تحقيق كه دانشگاه ملي سنگاپور و دانشگاه جنوب كاليفرنيا آنرا انجام دادند خوردن سبزيجات كه معمولا در غذاهاي چيني يافت مي شود ممكن است خطر ابتلا به سرطان قولون را در حالي كه ميوه ها از قبيل يك ميوه محلي بنام پاپايا و همچنين پرتقال ممكن است خطر ابتلا به سرطان ريه را كاهش دهد. كوه گفت گروه ما توانست ميزان ويتامينهاي مهم مختلف مواد مغذي و معدني را كه شركت كنندگان در اين تحقيق از غذاي خود بدست مي آورند و نقشي را كه اين مواد در ابتلا به بيماريهاي مختلف ايفا مي كنند تخمين بزنند.

  • *****
    ساخت نوعي حس گر جديد براي تشخيص ورود ميكروبها به بدن


  • محققان علوم پزشكي اعلام كردند نوعي حس گر زيست شناختي جديد از سلولهاي دستگاه ايمني انسان ساخته اند كه مي تواند هنگام روبرو شدن با ميكروب بيماريهايي مانند سياه زخم و طاعون انسان را از ورود آنان باخبر كند.
    به گزارش خبرگزاري رويتر از واشنگتن به گفته محققان آمريكايي اين حس گر مي تواند نسبت به روشهاي موجود راهي سريعتر و ساده تر براي كشف حمله يك ميكروب به بدن باشد.
    « تود رايدر » مخترع اين روش در موسسه فناوري ماساچوست گفت : اين حس گر از سلولهاي بي براي كار خود استفاده مي كند.
    سلولهاي بي نوعي از سلولهاي دستگاه ايمني هستند كه پادتن ها را به ميكروبهاي مهاجم معرفي مي كنند.
    رايدر افزود من تصميم گرفتم از خود بدن انسان براي ساختن روشي در مقابل بيماريها استفاده كنم .
    وي كه يك مهندس و زيست شناس است از نوعي پروتئين عروس دريايي به نام اكورين براي ساختن اين حس گر استفاده كرده است كه نور آبي از خود ساطع مي كند.
    اين محقق افزود ما با استفاده از اين وسيله مي توانيم ورود ميكروب بيماريهايي مانند آبله سياه زخم طاعون و عفونت مغزي را به بدن ثبت كنيم .

  • *****
    استفاده از سلولهاي پايه براي درمان ديستروفي عضلاني


  • محققان ايتاليايي نوعي سلولهاي پايه را در عروقي خوني كشف كرده اند كه مي توان از آن براي بازسازي و ترميم عضلات استفاده كرد.
    به گزارش سايت اينترنتي آنانوا محققان آزمايشهايي را برروي موشهاي مبتلا به نوعي ديستروفي عضلاني كه سبب تحليل رفتن عضلات مي شود انجام دادند.
    اين محققان دريافتند كه عروق خوني اصلاح شده ژنيتيكي موسوم به « مسانجيوبلاستس » قادر به زايايي فيبرهاي عضلاني جديد در موشها هستند.
    سلولهاي پايه سلولهاي غالبي هستند كه مي توان آنها را براي تبديل به انواع بافت تحريك كرد.
    به گزارش خبرگزاري جمهوري اسلامي دانشمندان عروق « مسانجيوبلاستس » را از عروق خوني يك بيمار جدا كردند آنها را در آزمايشگاه به روش ژنتيكي تغيير دادند و سپس مجددا به جريان خون بيمار تزريق كردند.
    اين سلولها سپس به عضلات شخص مهاجرت كرده و شروع به توليد سلولهاي سالم عضلاني مي كنند.
    اين سلولها به علت گرفته شدن از بدن خود بيمار پس زده نمي شوند.

  • *****
    كمبود ويتامين « ب 12 » و بروز بيماري هاي قلبي عروقي


  • بررسي هاي جديد حاكي است كمبود ويتامين « ب 12 » در بدن بروز ابتلا به بيماري هاي قلبي عروقي را افزايش مي دهد.
    به نوشته نشريه فرانسوي سانته در اينترنت افرادي كه رژيم هاي غذايي گياهخواري دارند هر چند كه تخم مرغ و فرآورده هاي لبني نيز مصرف كنند اما دچار فقر ويتامين « ب 12 » مي شوند .
    محققان مي گويند : ويتامين « ب 12 » نقش اساسي در از بين بردن پروتئيني دارد كه اين پروتئين موجب افزايش خطر بروز بيماري هاي قلبي در بدن مي شود.
    پژوهشگران آلماني در هامبورگ بابررسي افرادي كه رژيم هاي غذايي گياهخواري سرسختانه داشتند و همچنين افرادي كه گياه خوار بوده اما از مواد غذايي ديگر نيز مصرف مي كردند را با افرادي كه رژيم غذايي عادي داشتند مقايسه كردند.
    در اين تحقيق 92 درصد افرادي كه با رژيم شديد گياهخواري و 77 درصد گياهخواراني كه تخم مرغ و شير نيز مصرف مي كردند دچار فقر ويتامين « ب 12 » بودند اما در بين 79 درصد نفري كه رژيم غذايي عادي را داشتند تنها 11 درصد دچار كمبود اين ويتامين بودند.
    به موازات اين پژوهش آزمايشات خوني نشان داد كه ميزان هوموسيستئين يكي از محصولات فرعي متابوليسم پروتئين ها در خون گياهخواران بسيار بالاست
    به گفته محققان ويتامين هاي « ب 12 » « ب 9 » و « ب 6 » امكان بازيابي و تبديل اين مواد را به دو اسيد آمينه ميتونين و سيستئين كه مورد استفاده بدن قرار مي گيرند را فراهم مي آورد اما در صورت كمبود اين دو ويتامين هومو سيستئين درخون افزايش مي يابد و براي بسياري از سلولها حالت سمي پيدا مي كند.
    محققان مي گويند ميزان بالاي هومو سيستئين در خون منجر به افزايش خطر بيماري هاي قلبي عروقي است و اين حالت جدا از خطر بالا بودن ميزان كلسترول خون و يا افزايش فشار شرياني است .
    در طولاني مدت افزايش ميزان هوموسيستئين به دنبال محدوديت ساخت بعضي انتقال دهندگان عصبي مشكلات مربوط به فقر ويتامين « ب 12 » ممكن است سال ها بعد نمايان شود به همين خاطر به گياهخواران توصيه مي شودقبل از بروز هر گونه پيامدي از قرصهاي ويتامين « ب 12 » به همراه ويتامين « ب 9 » استفاده كنند منبع اصلي اين ويتامينها گوشت قرمز ماهي و تخم مرغ است و فرآورده هاي لبني تنها تامين كننده 15 درصد از نياز بدن به اين نوع ويتامين ها هستند.