قيام گوهرشاد
بيست و يكم تيرسالروز قيام شكوهمند گوهرشاد ميباشد.
در اين روز (سال 1314 ) قيام مردم مسلمان مشهد در مسجدگوهرشاد به اوج خود رسيد و رژيم سفاك رضاخان با بيرحمي تمام به كشتار مردم مسلماني كه در مسجدمذكور جهت اعتراض به اسلام زدايي و دين ستيزي رضاخان گردآمده بودند پرداخت . قيام گوهرشاد زماني بوجود آمد كه رضاخان دين ستيزي را به نقطه اوج خويش رسانده درصدد برآمده بود تا سنتهاي ديني و قوانين اسلامي را محو و نابود كند وفرهنگ غربي را به جاي آن بنشاند.
رضاخان در پيگيري اين سياست خويش دستور داده بود تا حجاب اززنان مسلمان برگيرند مردان كلاه غربي سركنند روحانيون لباس روحانيت را از تن بيرون كنند و ... با دين ستيزي رضاخان روحانيون و مردم مسلمان در هر نقطه اي به مخالفت برخاستند ولي در اين ماجرا مشهد از هرجاي ديگر پيش قدمتر شد وقيام شكوهمندي در دل تاريخ ثبت كرد.
جريان قيام گوهرشاد بدين قرار است كه پس ازآنكه رضاخان با تصميمات خويش مرحله تازه اي از مبارزه با اسلام را آغاز ميكند علما وروحانيون مشهد طي جلساتي كه مخفيانه منعقد مي نمايند تصميم مي گيرند بااين حركت رضاخان به هر نحوي كه شده است مقابله نمايند و او را از اين كار بازدارند. در يكي از جلسات پيشنهاد مي شود كه آيت الله حاج آقا حسين قمي به تهران برود ودرجه اول بارضاخان مذاكره نمايد تا شايد بتواند او را از اجراي تصميمات خويش بازدارد. وقتي آيت الله حاج آقا حسين به تهران مي آيد بلافاصله ازسوي حكومت دستگير و ممنوع الملاقات مي گردد. همزمان با حركت آيتالله حاج آقاحسين قمي به سوي تهران روحانيون ديگر نيز به آگاه كردن مردم مي پردازند واز يك توطئه عظيم خبر مي دهند. درادامه اين روند مسجد گوهرشاد محل تجمع و سخنراني ميگردد. اجتماعات در مسجد هر روز بيشتر ميشود و شهرحالت عادي خويش را از دست ميدهد وسخنرانان نيز به ايراد بيانات آتشين ادامه مي دهند.
همزمان با بازداشت حاج آقا حسين قمي در مشهد نيز به دستور حكومت روحانيوني همچون شيخ غلامرضا طبسي و شيخ شمس نيشابوري دستگير ميشوند.
در صبح روز جمعه 20 تير 1314 شمسي نظاميان مستقر در مشهد براي متفرق ساختن مردم وارد عمل مي شوند و به روي مردم آتش مي گشايند و تعداد زيادي را كشته و زخمي مي كنند ولي مردم مقاومت مي كنند وسربازان نيز بنا به دستوري كه به آنها ميرسد مراجعت ميكنند تا خود را براي كشتارگسترده و همه جانبه آماده سازند.
به دنبال اين كشتار مردم اطراف مشهد با بيل و داس و ... به سوي مسجد حركت ميكنند.
ماجرا به همين ختم نمي شود و در روز 21 تير 1314 شمسي جمعيت بسيار زيادتري در مسجد گوهرشاد تجمع ميكنند و عليه اقدامات دولت اعتراض مي نمايند سران نظامي و انتظامي مشهد اين بار بنابه دستور رضاخان با تجهيزات كامل وافراد فراواني در نقاط حساس مستقر ميشوند و تفنگها مسلسلها وحتي توپها را به منظور سركوبي مردم به ميدان مي آورند. سرانجام لحظه هاي حساسي فرا ميرسد و مامورين نظامي انتظامي از هر سو به مسجد و مردم بي دفاع آن حمله ميكنند وبطور وحشيانه به كشتار و خونريزي مشغول ميشوند.
آنچنانكه بيان ميشود در اين كشتار وحشيانه بين 2 تا 5 هزار نفر كشته و 1500 تن دستگير ميشوند . كشتار مردم در اين مسجد به اندازه اي زياد بوده است كه به نقل از شاهدان عيني 56 كاميون جنازه از صحنه كشتار خارج ميكنند وسپس به محو آثار خيانت مي پردازند يك روز پس از اين كشتار رژيم سفاك رضاخان بطور گسترده عمليات دستگيري علما و روحانيون را آغاز ميكند و تعداد كثيري ازعلما وروحانيون مبارز را دستگير و روانه زندان ميكنند. بدين ترتيب قيام گوهرشاد لكه ننگي بردامان سلسله پهلوي مي نهد وروي اين رژيم را در تاريخ سياهتر مي نمايد.
