شهيد آيت الله موسوي خلخالي عصاره علم و اخلاق حوزه
مرحوم شهيد آيت الله سيدمحمدرضا موسوي خلخالي در سال 1307 هـ . ش درشهر مقدس نجف اشرف و در يكي از خاندان هاي اصيل ايراني كه در علم و عمل مشهور بودند به دنيا آمد. جد او مرحوم آيت الله سيدمحمدخلخالي يكي از علماي مجاهدي بود كه در جهاد مردم عراق عليه استعمار انگلستان نقش بارزي داشت و نماينده مرجع بزرگ جهان تشيع مرحوم آيت الله العظمي شيخ محمدتقي شيرازي در شهر عماره بود و در برانگيختن عشاير عراق براي جنگ با انگليسي ها تاثير بسزايي داشت و در عين حال به زهد و تقوا شهره عام و خاص بود.
در چنين خانداني سيدمحمدرضا خلخالي بزرگ شد و زير نظر پدرش مرحوم آيت الله سيدزين العابدين خلخالي درس زهد و ورع و تقوا آموخت . سپس در سن 9 سالگي وارد حوزه علميه نجف اشرف شد و از سرچشمه ي زلال معرفت كه هزاران دانشمند را به جهان تشيع تقديم كرد نوشيد و با معارف اهل بيت (ع ) آشنا شد.
پس از اتمام مرحله مقدمات در محضر اساتيد بزرگ آن حوزه همچون مرحوم آيت الله سيديحيي مدرسي يزدي و ديگر علما به تحصيل دروس سطح پرداخت و بعد از آن در مباحث درس خارج فقه و اصول مراجع بزرگ آن دوران همچون مرحوم آيت الله العظمي سيدمحسن حكيم مرحوم آيت الله العظمي خويي مرحوم آيت الله العظمي شيخ حسين حلي و مرحوم آيت الله سيدعلي موسوي خلخالي شركت كرد.
وقتي وارد بحث خارج شد بيست ساله بود ولي چهل سال در درس مرحوم آيت الله العظمي خويي حاضر شد و بدين ترتيب سه دوره بحث اصول معظم له را درك كرد. همچنين بيش از سي سال به تدريس علوم مختلف اسلامي پرداخت و بسياري از فضلاي حوزه علميه نجف اشرف در درس خارج فقه و اصول او شركت كردند و از فضايل علمي و اخلاقي او بهره فراوان بردند.
وي در مباحث مختلف علوم اسلامي تاليفاتي دارد كه بعضي از آنها عبارتند از :
1 ـ معتمد العروه الوثقي مباحث حج پنج جلد (چاپ شده )
2 ـ رساله فقهيه احكام الحج (چاپ شده )
3 ـ رساله في الجمع بين الصلوات (چاپ شده )
4 ـ تقريرات ابحاث مرحوم آيت الله العظمي خويي در فقه و اصول (چاپ نشده )
5 ـ تقريرات ابحاث مرحوم آيت الله العظمي خويي در تفسير قرآن (چاپ شده )
6 ـ تفسير قرآن (چاپ نشده )
7 ـ كتاب الوقف بررسي فقهي مسئله وقف در مذاهب پنجگانه (چاپ نشده )
8 ـ زندگاني ائمه اطهار (چاپ نشده )
9 ـ داستان هاي شگفت اسلامي (چاپ نشده )
وي يكي از شاگردان نزديكان و مشاوران مرحوم آيت الله العظمي خويي بود و از طرف ايشان مامور كارهاي بسياري شدند و آخرين آنها عضويت در شوراي هشت نفره اي بود كه آيت الله العظمي خويي براي اداره اوضاع شهر نجف پس از انتفاضه شيعيان در سال 1370 تعيين كردند .
آيت الله خلخالي سرانجام در يورش نظاميان رژيم جنايتكار بعث به منزل آيت الله العظمي خويي در جريان سركوب انتفاضه شيعيان به اتفاق ده ها نفر ديگر از علماي طراز اول حوزه علميه نجف بازداشت شد و پس از سال ها انتظار خبر جانگداز شهادتشان همه مومنان را عزادار كرد.
« وسلام عليه يوم ولد و يوم يموت و يوم يبعث حيا » .
