بي دل و جان بسر شود بي تو بسر نمي شود
بي دو جهان بسر شود بي تو بسر نمي شود
بي سرو پا بسر شود بي تن و جان بسر شود
بي من و ما بسر شود بي تو بسر نمي شود
« عشق » را « عاشق » مي يابد و مي فهمد و ادراك مي كند كه او در معشوق ازلي محو شده و محبت او در تمام زواياي وجودش راه يافته و همه هستي اش با آن سرشته است .
او آرام و قرار نمي يابد و زبان حالي سوز ناك دارد و بدون جلوه هاي حضور زيباي يار نمي تواند لحظات عمر را سپري سازد.
وقتي شراره هاي آتش عشق بر خرمن هستي عاشق فرو ريزد چه انتظاري باقي مي ماند جز اين كه اوست كه مي سوزد و مي گدازد پس هم اوست كه سوزش عشق را در مي يابد و لمس مي نمايد.
عاشق سوخته و گداخته و همه ذرات جان عاشقش در معرض آتش افروزي و سوز و گداز عاشقانه قرار گرفته را با مدعيان دروغين عشق چسان مي توان مقايسه نمود !
او كجا و عاشقان زباني و ظاهري و حلاوت و شيريني عشق ناچشيده كجا !
عاشق خالص و دلباخته و همه هستي درپاي محبوب افكنده بي دل و جان بسر مي كند و بي سر و پا و بي من و ما توان بودن و زيستن دارد لكن بي عشق يار و نظر و محبت او هرگز و هرگز ماندن و زيستن را بر نمي تابد!
و او هر دو جهان را مي دهد و بدون جلوه هاي زيبا و الوان موهبت ها و نعمت هاي فراوان اين دنيايي و آن جهاني بسر مي كند لكن بدون او هيچ لحظه اي از حيات را نمي خواهد و نمي تواند بسر كند!
اين كار « عشق » است كه مي سوزاند و مي گدازد و همه « خود » خواستن ها را با تمام نمودهايش در پاي حضرت محبوب مي ريزد و او را نه براي نعمت هاي گذران « دنيا » و بهشت و نعم جاودان « آخرت » كه براي خودش مي خواهد و مي پرستد.
درد مرا دوا تويي رنج مرا شفا تويي
تشنه ام و سقا تويي بي تو بسر نمي شود
در دل و جان من توئي گنج نهان من توئي
جان و جهان من توئي بي تو بسر نمي شود
عاشق دلسوخته و سرگشته را دردي است كه دوايش عشق حضرت معشوق مي باشد و رنجي است كه شفايش محبت حضرت محبوب است و اين « درد » و « رنج » مرتفع نمي گردد و التيام نمي يابد جز با مشاهده جلوه جمال ازلي كه همه آرامش ها در پرتو اين شهود به دست مي آيد.
و نيز عاشق دلباخته تشنه اي است كه سقايش حضرت فياض مطلق است كه از جام خويش شراب طهور عشق در كام جان عاشقان مي ريزد . (1 )
راستي عاشق سرا پا سوز عشق را چه كس مي تواند يارو غمگسار باشد جز حضرت دوست
و كدامين قبله مي تواند دل و جانش را به سوي خود جذب نمايد جز قبله جمال معشوق ازلي و ابدي
و كدامين راز و نياز و زمزمه هاي عاشقانه قادر است از ژرفاي وجودش برخيزد و جان بي قرارش را از عطر دل انگيز محبت و اشتياق سرشار سازد و در طراوت و زيبايي و شور و سوز غرق نمايد جز خلوت هاي عاشقانه با حضرت پروردگار و ذكر و رازگويي هاي پرسوز و گداز
و از همين جاست كه اركان همه دلبستگي هاي كاذب و وابستگي هاي ناپايدار و زودگذر و فاني فرو مي ريزند و حجابها يكي پس از ديگري مرتفع مي گردند و همه كثرات و صفات بشري رنگ مي بازند و خانه دل عاشق « خود » از دست داده را ترك مي گويند و او را به « وارستگي » و « خدابيني » مي رسانند و نداي « دردل و جان من تويي » و « جان و جهان من تويي » را از ژرفاي وجودش بر زبان و كلامش جاري مي نمايند.
و از همين جاست كه با تمام ذرات پيكر وجودش درمي يابد كه هر چه هست از « عشق و محبت » است و همه چيز از اين كيمياي وجود بر مي خيزد و آن كس كه به اين مقام و مرتبت رسيد و لذت و حلاوت عشق را چشيد چسان غير محبوب را بطلبد كه او به اصل و سرچشمه همه عشق و محبت ها رسيده است (2 )
يار من و تبار من مونس غمگسار من
حاصل كار و بار من بي تو بسر نمي شود
آب حيات من تويي فوز و نجات من تويي
صوم و صلات من تويي بي تو بسر نمي شود
عاشق به عشق راستين و حقيقي رسيده را جز مشاهده جمال و جلال حضرت معشوق و آثار شگفتي زاي اسماي حسناي او در تمام مجالي خلقت و در همه پديده ها و همه چيز و همه كس حاصل و كاري نيست كه حضرت محبوب و فياض مطلق يار و تبار اوست و مونس و همراه او در همه جا و با همه اشيا و ذرات و نمودهاي هستي .
نه تنها صوم و صلاتش كه همه حركات و رفتار و سلوك و كنشها و عملكردهايش از عشق به حق برمي خيزد و براي حق انجام مي شود و از همه عبادات با تمام ابعاد و گستردگي هايش كه در همه لحظات و عرصه هاي زيست دنيايي اش جاري است تنها او را مي طلبد و تمنا مي نمايد كه اوست همه چيز و غير از او همه هيچ .
گر ز تو رو كنم به غير ور به تو رو كنم ز غير
جانب توست هر دو سير بي تو بسر نمي شود
و چنين است كه عاشق فاني در حضرت معشوق به هر كه رو نمايد و يا از هر كه روي برتابد براي او و در مسير جلب رضاي او و براي پيمودن مراتب قرب اوست كه او نمي انديشد و نمي گويد و نمي بيند و نمي شنود مگر آنگونه كه پروردگارش بخواهد و در تمام عرصه هاي حيات فردي و اجتماعيش و در هر محيط و مكان و زمان تعامل برقرار كردن و پيوند و ارتباط ايجاد نمودن و ننمودن و « اتصال » و « انفصال » در مواجهات و رابطه هايش را منطبق با رضايت محبوبش به ظهور و بروز ميرساند و به همين دليل آنچنان « محو » است و « فاني » و هيچ راهي جز « عشق ورزي » نمي يابد كه به يار و معشوق خويش اعلام مي نمايد :
گر زبرت جدا شوم يا زغمت رها شوم
خود تو بگو كجا روم بي تو بسر نمي شود . (3 )

پاورقي :
1 ـ اشاره به آيه 21 از سوره دهر است كه مي فرمايد :
« سقيهم ربهم شرابا طهورا »
« پروردگارشان از شراب طهور مي نوشاند. »
2 ـ اشاره به بخشي از دعاي « مناجات المحبين » است كه عاشق غرقه در لذت و حلاوت عشق به حضرت حق اينگونه راز و نياز مي كند :
« الهي من ذاالذي ذاق حلاوه محبتك فرام منك بدلا »
« خدايا آن كيست كه شيريني محبتت را چشيد و جز تو كسي را طلب نمود »
3 ـ ديوان مرحوم ملامحسن فيض كاشاني ص 143 و 144
عاشق سوخته و گداخته و همه ذرات جان عاشقش در معرض آتش افروزي و سوزو گداز عاشقانه قرار گرفته را با مدعيان دروغين عشق چسان مي توان مقايسه نمود او كجا و عاشقان زباني و ظاهري و حلاوت و شيريني عشق ناچشيده كجا
اين كار « عشق » است كه مي سوزاند و مي گدازد و همه « خود » خواستن هاي عاشق را با تمام نمودهايش در پاي حضرت محبوب مي ريزد و او را نه براي نعمت هاي « دنيا » و بهشت جاودان « آخرت » كه براي خود او مي خواهد و مي پرستد.