1 ـ اعمال ما در محضر بقيه الله است و ايشان از تمام حركات و
سكنات ما اطلاع دارند
لذا نبايد با گناهان خويش
قلب نازنين
ايشان را مجروح كنيم و آن حضرت را هنگام ديدن اعمالمان
آزرده خاطر سازيم .
يك چشم زدن غافل از آن ماه نباشيد
شايد كه نگاه مي كند آگاه نباشيد
2 ـ ريشه همه مشكلات عالم
غيبت ولي الله الاعظم است و اگر
ايشان بيايند
تمام مشكلات برطرف مي شود
لذا بايد انديشيد
كه در مواقع و اماكن استجابت دعا
چيزي را از خداوند
درخواست كنيم كه جامع همه خوبي ها و خيرات باشد; و آن فرج
و ظهور صاحب الزمان (عج ) است .
3 ـ اگر از عمر دنيا جز يك روز باقي نمانده باشد
خداي بزرگ
آن را چنان طولاني گرداند تا مردي همنام رسول اكرم (ص ) زمين
را از عدالت آكنده سازد آن سان كه ازجور و ستم پر شده باشد.
لذا نبايد به هيچ عنوان نسبت به آينده خويش نگران باشيم و نيز
بيمناك از اينكه مبادا فرجام جهان به سياهي كشيده شود. هرگز
بلكه زمين از آن خداست و بندگان صالح آن را به ارث خواهند
برد. در اين ميان درخت سبز انتظار است كه منتظران بايد به
آبياري آن بپردازند و تيغ هاي ياس و نوميدي را از اطراف آن
بچينند.
4 ـ همانگونه كه از ديدن آثار قدرت الهي
به وجود خداوند
جهانيان متذكر مي شويم
از مشاهده اين همه آثار قدرت
حجتش
به وجود ايشان نيز متذكر مي شويم . فرياد رسي هاي آن
حضرت
نشان از وجود ايشان دارد. و لذا چنين است كه براي
منتظران و شيعيان
غيبت همانند ظهور است .
5 ـ از جهت ما مردم عصر غيبت
برتري نسبت به ساير عصرها و
نسل هاوجود دارد. از اين برتري بايد نتيجه بگيريم كه بايد تقواي
بيشتر و توجه افزون تر نسبت به امام عصر عليه السلام داشته
باشيم .
تهيه كننده : س ـ پارسائي (دانشجو)
منبع : ره توشه مهدي ياوران از انتشارات بنياد فرهنگي مهدي موعود (عج )
*****
نظارت بر اعمال
|
يكي از مهمترين اعتقادات شيعه
مسئله
نظارت امام معصوم عليه السلام بر اعمال است .
شيعه معتقد است كه حضرات معصومين
عليهم السلام شاهد و ناظر بر اعمال ما هستند .
وجود مقدس امام هادي عليه الصلاه و السلام
در زيارت « جامعه كبيره » بدين مهم تصريح
فرموده اند و بحق مي توان گفت كه اين زيارت
شريفه يك دايره المعارف امام شناسي است .
در فرازي از زيارت جامعه مي فرمايند :
« ...و شهدا علي خلقه »
يعني : شما ائمه عليهم السلام حجت هاي
خداوند متعال بر خلقش هستيد.
در فرهنگ گرانسنگ قرآن نيز از وجود
مقدس حضرت ختمي مرتبت صلي الله عليه و
آله به عنوان گواه بر مردم ياد شده است . خداوند
متعال در سوره مباركه بقره ـ آيه 143
مي فرمايد :
« ... و كذلك جعلناكم امه وسطا لتكونوا
شهدا علي الناس و يكون الرسول عليكم
شهيدا »
]همانگونه كه قبله يك قبله ميانه است [
شما را نيز امت ميانه اي قرار داديم تا گواه بر
مردم باشيد و پيامبر هم گواه بر شما.
« سماعه » نقل مي كند كه از امام صادق
عليه السلام در تفسير آيه 41 سوره نسا سئوال
كردم كه خداوند مي فرمايد : « فكيف اذا جئنا من
كل امه بشهيد و جئنابك علي هولا شهيدا »
حال آنان چگونه است
آنروز كه براي هر
امتي گواهي بر اعمالشان مي خواهيم و تو را گواه
بر آنان قرار داديم
امام صادق عليه السلام در
جواب من فرمودند :
« نزلت في امه محمد صلي الله عليه و آله و
سلم خاصه
في كل قرن منهم امام منا شاهد
عليهم و محمدصلي الله عليه و آله شاهد
علينا(1 )
اين آيه فقط در شان امت محمد(ص )
نازل شده و در هر قرني امامي از ما اهل بيت
گواه خداوند بر مردم هستند و پيامبر صلي الله
عليه و آله گواه خداوند بر ماست .
همچنين امام باقر عليه السلام در روايتي به
سند صحيحه فرمودند : « ما ائمه
امت ميانه
هستيم و ما گواهان خداوند بر خلقش و
حجت هاي او در روي زمين هستيم . (2 )
بطور كلي با توجه به آيات و روايات شيعه
اين مطلب به اثبات مي رسد كه ائمه هدي
عليهم السلام همچون رسول گرامي اسلام
صلي الله عليه و آله شاهدبر اعمال و رفتار ما
هستند . و در اين مطلب نه تنها شيعيان بر اساس
قرآن وروايات اهل البيت عليهم السلام اعتقاد
راسخ دارند
حتي اهل سنت نيز بر اين مطلب
اذعان نموده اند.
« ابوالقاسم حسكاني » از علما اهل سنت
در كتاب « شواهد التنزيل » از علي عليه السلام
حديثي را نقل مي كند كه ذيل آيه 143 سوره
بقره فرمودند : « مراد از شاهدان
ما اهل ا لبيت
هستيم . رسول خدا شاهد بر ما و ما شاهدان
خداوند بر خلقش هستيم و حجت هاي او در
روي زمين » (3 )
نكته قابل توجه آنست كه مسئله عرضه
اعمال به خدمت وجود مقدس حضرت بقيه الله
الاعظم عجل الله تعالي فرجه الشريف داراي اثر
تربيتي فوق العاده اي است كه بعدا به آن اشاره
خواهيم داشت . شيعه عاشقي كه مي داند
محبوبش هر لحظه او را زير نظر دارد و بر اعمال
و رفتار او نظارت مي نمايد
سعي مي كند كه در
نحوه عملكرد خود دقت بيشتري داشته باشد.
امام باقر عليه السلام فرمودند : « ان الاعمال
تعرض عالي نبيكم كل عشيه الخميس فليستح
احدكم ان تعرض علي نبيه العمل القبيح » ((4 )
تمام اعمال شما هر شب پنجشنبه به پيامبرتان
عرضه مي شود
پس بايد از اينكه عمل زشتي از
شما بر پيامبر عرضه شود
خجالت زده باشيد.
امام رضا عليه آلاف التحيه و الثنا
فرمودند : « و الله ان اعمالكم لتعرض علي في كل
يوم وليله » (5 )
به خدا سوگند كه اعمال شما هر شب و
روز بر من عرضه مي شود.
لازم به ذكر است كه مسئله عرضه اعمال
در روايات به بيانات متفاوتي وارد شده
بعضي
از روايات روز پنجشنبه را روز عرضه اعمال بر
پيامبر يا يكي از معصومين صلوات الله عليهم
اجمعين مي دانند. بعضي ديگر هر روز صبح و
عصر ودر بعضي
روز وشب را به عنوان وقت
عرضه اعمال بيان داشته اند اما قدر مسلم اينكه
اعمال ما بر اساس روايات
به معصومين و
اكنون به وجود مقدس امام زمان عجل الله تعالي
فرجه عرضه مي شود و مثل گزارشي كه
كارمندان در ابتداي روز و يا در پايان ساعت
كاري و حتي هفتگي و ماهانه به رياست شركت
تقديم مي كنند
اعمال ما نيز مورد دقت و
بررسي قرار مي گيرد.
در زيارت روز جمعه خطاب به امام زمان
عجل الله تعالي فرجه الشريف ناله سر مي دهيم
كه :
« السلام عليك يا عين الله في
خلفه »
درود و سلام بر چشم خدا در بين
مخلوقاتش .
« رميله » (يكي از اصحاب اميرالمومنين
عليه السلام ) نقل مي كند : سخت بيمار شده بودم
تا اينكه روز جمعه قدري احساس سبكي كردم
با خودم گفتم بهتر است آبي به صورت زده و به
امامت اميرالمومنين عليه السلام نماز بخوانم . به
مسجد رفتم
هنگامي كه حضرت بالاي منبر
مي رفتند دوباره حالم بد شد
هنگام بازگشت
علي عليه السلام از مسجد به محله قصر تشريف
بردند و من نيز ايشان را همراهي كرده و همراه
ايشان به آن محله رفتم .
اميرالمومنين عليه السلام به من فرمودند :
اي رميله
ديدم كه از درد به خود
مي پيچيدي !
گفتم : بله يا اميرالمومنين
و جريان بيماري
خود را براي ايشان تعريف كردم و از انگيزه
حضورم در نماز با آن حضرت سخن گفتم .
حضرت فرمودند : « يا رميله ليس من مومن
يمرض الامرضنا بمرضه ولايحزن الا حزنا
بحزنه و لايدعوا الا امنا لدعائه و لايسكت الا و
عوناله » .
اي رميله هيچ مومني بيمار نمي شود مگر
آنكه ما هم در غم او غمگين مي شويم
و
ناراحت نمي شود مگر آنكه ما هم در غم او
غمگين مي شويم و هيچ دعايي نمي كند مگر
آنكه به دعاي او آمين مي گوئيم و سكوت
نمي كند مگر آنكه ما برايش دعا
مي كنيم .
عرضه داشتم يا اميرالمومنين فدايت گردم
اين مطلب مربوط به كساني است كه با شما در
اين مكان هستند
اما كساني كه در اطراف و
اكناف زمين زندگي مي كنند چطور ! فرمودند :
« يا رميله
ليس يغيب عنا مومن في شرق الارض
و لافي غربها. »
اي رميله هيچ مومني در شرق و غرب
زمين از ما غائب نيست (6 )
نكته مهمي كه ذيل اين روايت قابل ذكر
است آنكه اين حديث و احاديثي از اين قبيل
بايد در باور انسان جاي گرفته و بدان اعتماد و
وجدان پيدا كنيم . به عبارت ديگر اين حقيقت
را با تمام وجود احساس كنيم .
در اين صورت « غيبت » براي ما به منزله
« مشاهده » خواهد شد و همواره خود را در
محضر آن ولي الهي احساس خواهيم كرد.
امام سجاد عليه السلام به ابوخالد كابلي
مي فرمايند : « يا اباخالد ان اهل زمان غيبته
القائلين بامامته و المنتظرين لظهوره افضل من
اهل كل زمان
لان الله تبارك و تعالي اعطاهم
من العقول و الافهام و المعرفه ماصارت به الغيبه
عندهم بمنزله المشاهده » (7 )
اي اباخالد همانا مردم در زمان غيبت او كه
اعتقاد به امامتش دارند و در انتظار ظهورش
هستند از مردم همه زمانها بهترند
زيرا خداي
تبارك و تعالي چنان فهم و عقل و معرفتي به
آنها عنايت فرموده كه غيبت براي آنها به منزله
ديدن حضوري شده است .
دقت در مضمون روايت فوق
مطالب
عميقي از زلال حكمت اهل البيت عليهم السلام
را بر ما روشن مي دارد. شيعه معتقد و عاشق
دلباخته امام زمان مي تواند به مرحله اي از فهم
ودرك عالي برسد كه غيبت براي او به منزله
مشاهده حضوري و در خدمت امام زمان
روحي له الفدا بوده باشد. يعني به توفيق و
عنايت خداوند به مرحله اي از شناخت مي رسد
كه پرده غيبت براي او حائل نشده و در
عالي ترين رتبه هاي امام شناسي به مرحله اي
نائل گردد كه گويي در حضور امام عصر
عجل الله تعالي فرجه بسر مي برد و غيبت برايش
به منزله مشاهده است . كه « طوبي لهم و حسن
مآب » .
وجود مقدس حضرت ولي عصر ارواحنا
فداه در توقيع مبارك خطاب به شيخ مفيد
رحمه الله تعالي عليه مي فرمايند : « فانا نحيط
علما بانبائكم و لايعزب عنا شي من اخباركم ...
انا غيرمهملين لمراعاتكم ولاناسين لذكركم » (8 )
ما به آنچه بر شما مي گذرد احاطه علمي
داريم و هيچيك از خبرهاي شما از ما پوشيده
نيست ... ما نسبت به رعايت حال شما اهمال
نمي كنيم و ياد شما را فراموش
نمي كنيم .
ابوبصير نقل مي كند كه با حضرت باقر
عليه السلام داخل مسجد شدم در حاليكه مردم
رفت و آمد مي كردند
حضرت به من فرمودند
از مردم سوال كن كه آيا مرا مي بينند هركس از
آنجا رد مي شد از او مي پرسيدم آيا ابوجعفر
عليه السلام را نديدي مي گفت : نه
در حاليكه
ايشان در كنار من ايستاده بودند.
تا اينكه ابوهارون نابينا(مكفوف ) وارد
شد
حضرت فرمودند : از اين بپرس
گفتم آيا
ابوجعفر عليه السلام را نديدي
گفت : مگر نه همين است كه اينجا
ايستاده
گفتم : از كجا دانستي !
گفت : چطور ندانم در حاليكه او نوري
درخشنده و تابناك است !
ابوبصير مي گويد شنيدم كه آنحضرت به
مردي از اهل افريقا مي فرمودند : حال راشد
چطور است !
پاسخ داد : او زنده و با عقيده صحيح است .
او را ترك مي گفتم در حاليكه به شما سلام
مي رسانم .
حضرت فرمودند : خدا او را رحمت كند.
گفت : مگر او به رحمت خدا رفته است !
فرمودند : بله
پرسيد چه موقع حضرت
فرمودند : دو روز پس از خارج شدن تو
آن مرد
گفت : به خدا قسم كه او بيمار نبود و هيچگونه
ناراحتي نداشت .
ابوبصير مي گويد : من پرسيدم
آن مرد كه
بود حضرت پاسخ دادند : يكي از افراد معتقد
به ولايت
و از دوستداران ما بود.
و فرمودند : اگر فكر مي كنيد كه نسبت به
شما ديدگاني بينا و گوشهايي شنوا نداريم
بد
تصور كرده ايد. به خدا قسم كه هيچيك از
اعمال شما بر ما مخفي نيست
پس همه ما را
حاضر بدانيد و خود را به كارهاي خوب عادت
دهيد و از اهل خير باشيد تا بدان شناخته شويد
كه من فرزندان و شيعيان خود را به آن سفارش
مي كنم » . (9 )
مراحل شهادت
خداوند متعال عالم الغيب و الشهاده است .
او شاهد و ناظر بر اعمال ماست و به پنهان و
آشكار ما اطلاع دارد.
در قرآن كريم مي فرمايد : « والله علي كل
شي شهيد »
شاهد چون در محلي حضور پيدا كرده و
تحمل شهادت نموده
شهيد نيز ناميده مي شود
در واقع شهادت داراي دو مرحله
است .
الف ) مرحله تحمل شهادت
ب ) مرحله اوا شهادت
بدين معنا
كه فردي را كه بناست به مطلبي
شهادت بدهد بايد به متن آن موضوع وارد باشد
و آن موضوع را به چشم خود مشاهده نموده
باشد كه اين مرحله را مرحله تحمل شهادت
مي گويند
تا زماينكه نزد قاضي رسيده و اوا
شهادت نمايد.
در مورد افراد عادي بايد گفت كه به ظاهر
مطلبي شهادت مي دهند و بر اساس حجيت
ظواهر
در باب قضا مورد قبول است يعني در
واقع شاهد به آنچه ديده است شهادت مي دهد.
افراد عادي هرگز نمي توانند از واقع مطلب و به
عبارت ديگر كنه مطلبي اطلاع بيابند.
به بيان ديگر بايد گفت ; شهادت يك مفهوم
كلي است كه داراي مراتبي است و برترين
مرتبه آنرا فقط خداوند و ذوات مقدسه معصوم
عليهم السلام درك مي كنند. اين مطلب نيز
حكمتي دارد كه با دقت در آن مي توان به
مطالب نابي رسيد.
اگر خداوند متعال و معصومين
عليهم السلام شاهد بر اعمال ما هستند (به عنوان
عالي ترين مرحله تحمل و درك شهادت ) بدان
جهت است كه مظهر ستار العيوبي بوده و هرگز
كنه مطلب و مافي الضمير افراد را به ديگري
بازگو نخواهند نمود.
بسياري از افرادي كه به خدمت پيامبر اكرم
صلي الله عليه و آله و سلم مي رسيدند چه بسا
پيامبر و تعاليم آسماني اسلام را قبول نداشته اند
و در باطن منافقاني بودند كه در لباس مسلمين و
متدينين به خدمت پيامبر رسيده و چه بسا خيلي
هم اظهار مسلماني نموده و حتي پيامبر با آنان
همسفره مي شدند
در صورتيكه از ضمير آنان با
خبر بودند و از آنچه در قلب آنان مي گذشت
اطلاع كافي داشتند. برخورد پيامبر صلي الله
عليه و آله با ابوسفيان در زمانيكه اسلام آورده
بود
برخودي كاملا عادي و همانند برخورد
پيامبر با ساير مسلمين بود. همينطور برخورد
پيامبر با وليد و يا بسياري از افرادي كه بعدا
معلوم شد در قلب سياهشان چه مي گذشت
پس اگر معصوم از جانب خدا بر اعمال و اسرار
ما مطلع شود
باكي نيست چون
مظهر ستر الهي
بوده و هرگز موجبات خجلت و بي آبرويي
ديگران را فراهم نخواهد آورد. ضمن آنكه
هرگز چنين دركي به ديگران تفويض نشده و
احدي از ادراكي چون درك معصوم برخوردار
نخواهد بود كه علي عليه السلام در نهج البلاغه
فرمودند : « و لايقاس بآل محمدمن هذا الامه
احد » (10 )
احدي از اين امت (كه برترين امتهاست ) با
آل محمد قابل مقايسه نخواهد بود.
معصوم
جلوه تام خدا و مظهر
ستارالعيوبي اوست و هرگز كسي را نمي توان در
هيچ صفت با او مقايسه نمود و از جمله آن
صفات
اطلاع بر اسرار و خفيات تمام
موجودات است .
شايد به ذهن بيايد كه اطلاع معصوم از
احوال و اسرار ما چه فايده اي دارد در پاسخ
بايد گفت : اطلاع ولي تام الهي از اعمال و رفتار
ما داراي فوائدي بسيار مهم است كه ذيلا به
برخي از آنان اشاره مي شود.
الف ) : اگر امام زمان عجل الله تعالي
فرجه الشريف از اعمال و رفتار ما مطلع باشند
در مصايب و مشكلات زندگي با دست غيبي
خود مشكل گشاي ما خواهند بود و بطور مستقيم
و يا غيرمستقيم به ياري ما خواهند شتافت . كه
در اين مورد مطالب فراواني در كتب مفصله از
جمله « نجم الثاقب » اثر مرحوم آيت الله ميرزا
حسين نوري رحمه الله تعالي عليه و كتاب
« دارالسلام » اثر مرحوم آيت الله شيخ محمود
ميثمي عراقي (11 ) رحمه الله تعالي عليه و كتب
ديگري كه در مورد عنايات امام عصر عجل الله
تعالي فرجه الشريف به رشته تحرير درآمده
است . (12 )
ب ) اطلاع آنحضرت از امور خير و اعمال نيك
باعث جلب رضايت ايشان شده و حتما با دعاي
خيرشان باعث تاييد بيش از پيش ما خواهند
بود
كه بسياري از تشرفات و عنايات ائمه هدي
عليهم السلام حاكي از اين مورد است .
ج ) بطور كلي بررسي هفتگي يا روزانه باعث
دقت بيشتر ما شده و از طرفي داراي اثر تربيتي
بسيار مثبتي خواهد بود. اگر بدانيم اعمال ما
مورد دقت آن امام بزرگوار خواهد بود
حتما
سعي مي كنيم عملي مطابق رضايت معصوم را
در پرونده اعمال خود ثبت كنيم . خاصه اينكه
دعاي خير امام زمان عليه السلام باعث توفيق
بيش از پيش ما خواهند بود.
وجود مقدس حضرت حجه بن الحسن
عجل الله تعالي فرجه الشريف در توقيعي به
مرحوم شيخ مفيد(ره ) مي فرمايند : « ... انا غير
مهملين لمراعاتكم و لا ناسين لذكركم »
... همانا در رعايت حال شما كوتاهي
نمي كنيم و ياد شما را از خاطر نمي بريم
اميد آنكه تمام اعمال ما مورد رضايت
آنحضرت بوده و لحظه به لحظه در جلب
رضايتش بكوشيم
در پايان
فرازي از كلام نوراني علي
عليه السلام را دوباره يادآور مي شويم
كه
خطاب به رميله فرمودند : « ... يا رميله ليس من
مومن يمرض الا مرضنا بمرضه و لايحزن
الاحزنا بحزنه و لا يدعوا الا امنا لدعائه و لا
يسكت الا دعوناله ... يا رميله ليس يغيب عنا
مومن من شرق الارض و الا في غربها . » (13 )
اي رميله هيچ مومني بيمار نمي شود مگر
اينكه ما هم به خاطر بيماري او بيمار مي شويم
هيچ مومني غمگين نمي شود مگر آنكه ما هم در
غم او غمگين مي شويم
و ناراحت نمي شود
مگر آنكه ما هم در غم او غمگين مي شويم
هيچ
دعايي نمي كند مگر آنكه به دعاي او آمين
مي گوئيم و سكوت نمي كند مگر آنكه ما برايش
دعا مي كنيم .
... اي رميله هيچ مومني در شرق و غرب
زمين از ما غايب نيست .
علي اصغر لشگري
پاورقي :
1 ـ كافي
كتاب الحجه
ص 190 حديث اول
2 ـ كافي
كتاب الحجه
ص 190 حديث 4
3 ـ تاويل الايات الظاهره
سيدعلي حسيني
الاسترآباي (نيمه دوم قرن دهم ) به نقل از
شواهد التنزيل
4 ـ بحارالانوار
ج 23
ص 343 ـ ينابيع
المعاجز
سيدهاشم بحراني
ص 101
5 ـ ينابيع المعاجز
سيدهاشم بحراني
ص
100
6 ـ بصائر الدرجات
ج 1
باب 16
7 ـ كمال الدين
مرحوم صدوق
باب 31
حديث 2
8 ـ احتجاج طبرسي
ج 2
ص 323
9 ـ خرائج مرحوم راوندي
ص 92 به نقل از
مقاله حجه الاسلام علي اسماعيلي با نام عرض
اعمال
ويژه نامه صبح وصال
شعبان 1418 هـ
ق
ص 125
10 ـ نهج البلاغه
11 ـ در قديم به شهر اراك (استان مركزي )
عراق عجم گفته مي شد.
12 ـ همچنين مدينه المعاجز مرحوم بحراني
اثبات الهداه مرحوم شيخ حر عاملي
13 ـ بصائر الدرجات
محمدبن الحسن الصفار
ص 280
باب 16
*****
آشناي جان
|
راه بجايي نبرده ايم
در اين خلوت بي نشان
رخ عيان كن
اي آشناي جان
آدينه ها
به انتظار گذشت و ما
قيد تكراريم
پس كدام آدينه
مي آيي
اي يار مهربان
محمدرضا شهرياري
| | |