تبريز ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : بيست و پنجمين دوره مسابقات سراسري حفظ و قرائت قران كريم از 28 تيرماه سالجاري در تبريز برگزار ميگردد.
مدير كل اداره كل اوقاف و امور خيريه آذربايجان شرقي با اعلام اين خبر افزود : اين دوره ازمسابقات براي اولين بار پس از پيروزي انقلاب اسلامي به مدت ده روز از 28 تيرماه به ميزباني اين اداره كل در تبريز برگزار خواهد شد.
وي افزود : در اين دوره از مسابقات علاوه بر ميهمانان گرانقدر داخلي و خارجي دهها نفر از قاريان قرآن كريم از سراسر كشور حضور دارند كه در رشته هاي مختلف قرآني طي ده روز به رقابت خواهند پرداخت .
وي از عموم هموطنان عزيز علي الخصوص مسئولين استان در خواست كرد براي هر چه بهتر برگزاري اين مسابقات كه نتايج خوبي براي استان ما در بردارد اداره كل اوقاف و امور خيريه آذربايجان شرقي را در اين امر خير ياري رسانند.

نوشته دكتر نادعلي عاشوري تلوكي
اصفهان ـ انتشارات مهر قائم ـ 1382
علم « ناسخ و منسوخ » علاوه بر اينكه يكي از برجسته ترين و بهترين شاخه هاي علم قرآني بوده به عنوان يكي از موضوعات مهم علم اصول در بخش « حجيت كتاب » و همچنين در علم كلام زير شاخه بحث « نبوت و نسخ شرايع پيشين » نيز مباحث ويژه اي را به خود اختصاص داده است و مورد اهتمام علماي اين علوم بوده است . ولي با اين وجود به گفته مولف كتاب به نظر مي رسد جاي كتاب مستقلي كه بحث « نسخ » را به طور مجزا براي علاقه مندان فارسي زبان ـ بويژه نسل جوان مورد تحقيق قرار داده باشد همچنان خالي است .
دكتر نادعلي عاشوري با تلاشي وافر و با استفاده از منابع معتبر فراوان و متنوع (155 منبع ) از كتب علوم قرآني اصولي كلامي تاريخ فقه كتب روايي و تفسيري و كتب لغت توانسته است اين خلا را جبران كند.
كتاب « نسخ و بدا در قرآن » كه به همت انتشارات مهر قائم به تازگي در اصفهان به چاپ رسيده است به دو فصل كلي تقسيم مي شود كه فصل اول را بحث « نسخ » و فصل دوم را « بدا » به خود اختصاص داده است براي آشنايي با بيان و ديدگاههاي نويسنده مروري كوتاه بر مباحث كتاب خواهيم داشت .
وي در فصل اول پس از يك بحث لغت شناسي به بيان تعريفهاي اصطلاحي نسخ كه توسط علما مذاهب اسلامي ايراد شده مي گويد مناسبترين تعريف به نظر نويسنده چنين است : « نسخ » رفع حكم ثابت شرعي به خاطر سپري شدن زمان عمل به آن است به حكم شرعي متاخر. (نسخ و بدا در قرآن ص 16 ) . سپس از قول ملاصالح مازندراني در شرح اصول كافي تعاريف مختلف را در 3 قول جمع بندي مي كند يعني : رفع تخصيص و بيان انتهاي عمل به حكم . نويسنده در ادامه به بيان يكي از نكات حايز اهميت در بحث نسخ كه پاسخ برخي شبهات وابسته به آن است مي پردازد و آن اصطلاح نسخ از ديدگاه صحابه است چرا كه نزد صحابه « نسخ » مفهوم عام داشته و به معناي لغوي آن يعني « از بين بردن » به كار مي رفته است . آنان هرگونه تخصيص تقييد يا استثنا را از مقوله نسخ مي پنداشتند.
مولف پس از ايراد مباحثي در مورد امكان و وقوع نسخ با بيان دلايل عقلي نقلي و تاريخي به رد ادعاي برخي از علماي اسلامي مثل ابومسلم اصفهاني و احمدامين مصري كه با وقوع نسخ در قرآن مخالفند مي پردازد.
نويسنده براي رفع برخي شبهات « حقيقت نسخ و شرايط آن » را بيان كرده و در ضمن مبحث « حكمت نسخ » چند جهت را در اين زمينه ذكر مي كند : 1 ـ رعايت مصالح بندگان و مطابقت با مقتضيات زمان و مكان 2 ـ تخفيف بر بندگان 3 ـ امتحان بندگان
ناسخ حقيقي به نظر نويسنده خداوند يكتاست و اطلاق ناسخ بر يك كتاب يا يك آيه تنها از باب توسع و مجاز است .
مولف در گفتار « كيفيت نسخ » ضمن پرداختن به اين مساله كه آيا حكم منسوخ از ابتدا بايد ظهور در دوام و ثبوت داشته باشد يا نه به اختلاف نظر علامه طباطبايي و آيت الله خويي اشاره مي كند. ايشان در مبحث « راه شناخت ناسخ و منسوخ » بر اين نكته تاكيد مي كند كه تعيين ناسخ و منسوخ بايد براساس دليل قطعي باشد و اجتهاد شخصي نمي تواند در آن نقشي داشته باشد. سپس برخي معيارهاي غيرمعتبر در تعيين ناسخ و منسوخ را نقد مي كند.
دكتر عاشوري در ادامه بحث يازده فرق ميان نسخ و تخصيص ذكر كرده و نتيجه مي گيرد كه : « نسخ » تخصيص حكم به بخشي از زمان است و تخصيص نسخ حكم از برخي اشخاص است (ص 58 ) . مولف تحت عنوان « قلمرو نسخ » ريشه اصلي مبالغه برخي علما در تعيين نسخ يا انكار برخي ديگر را ناشي از عدم درك صحيح اين حقيقت مي داند كه اولا وقوع نسخ تنها در آيات الاحكام جايز است و ثانيا در بين اين آيات هم تنها آن بخشي كه جنبه امر يا نهي داشته باشد نسخ پذير است . ايشان بر اين مطلب تاكيد مي ورزند كه نسخ شرايع قبلي هرگز به معناي از بين رفتن اصول اساسي آنان نيست چون اين امور حقايق ثابت هستند كه در تمامي دوره ها بدون تغيير باقي خواهد ماند و در بحث جالبي به اين مطلب مي پردازند كه آيا اگر آيه اي نسخ گرديد بر خداوند واجب است جايگزيني برايش نازل كند يا نه . نويسنده در ادامه به طور مبسوط به دلايل مخالفان و موافقان وقوع نسخ در قرآن پرداخته عواملي را كه باعث شده برخي اصل وقوع نسخ را منكر شوند بيان مي كند.
دكتر عاشوري امكان نسخ قرآن به سنت قطعي و متواتر را مي پذيرد ولي وقوع آن را ثابت نشده مي داند و در اين زمينه ديدگاه آقاي خرمشاهي را نقد مي كند.
سپس به بيان اقسام نسخ يعني نسخ تلاوت نسخ حكم و تلاوت و نسخ حكم پرداخته و نظر اهل سنت را بررسي و نقد مي كند. وي به مبالغه برخي از علما در تعيين تعداد آيات منسوخ اشاره كرده و عوامل اين ديدگاه را ذكر مي كند. نويسنده در تفاوت نسخ و حذف مي گويد : « نسخ به معناي حذف كلي آيه نيست بلكه تنها حكم آيه تغيير كرده و جهات ديگر نظير اعجاز بلاغت تقدس تبرك و ساير خصوصيات همچنان باقي مي ماند(ص 103 ) . سپس دلايل يهود در مخالفت با نسخ و پاسخ علماي اسلام به شبهات آنها را بيان مي كند و در ضمن آن برخي نمونه هاي نسخ در تورات را ذكر مي كند. اما همه شبهات در مخالفت با وقوع نسخ توسط يهود ابراز نشده است و برخي مسلمانان نيز شبهاتي مطرح كرده اند مانند شبهه معروف ابومسلم اصفهاني كه از مخالفان سرسخت نسخ در قرآن است . وي نسخ را مصداق « باطل » دانسته و طبق آيه « لاياتيه الباطل من بين يديه و من خلفه » آنرا از قرآن نفي مي كند. ابومسلم تمام آيات منسوخ را تاويل و توجيه كرده كه نمونه هايي از آن در اين كتاب ذكر شده است .
نويسنده در واپسين قسمت از فصل اول شبهات ديگري را كه در مورد نسخ مطرح شده است نقد و بررسي مي كند اگرچه « بدا » به علم كلام مربوط مي شود ولي بخاطر ارتباطي كه با نسخ دارد و عقيده به آن از ويژگيهاي مذهب اماميه به شمار مي آيد نويسنده را بر آن داشته تا فصل دوم كتاب را به اين مساله اختصاص دهد. وي پس از يك بحث لغوي با استشهاد به آيات و روايات و افاضات علماي شيعه در كتب كلامي و تفسيري به توضيح و تشريح مفهوم « بدا » پرداخته و ديدگاه شهيد مطهري را به طور مبسوط بيان مي نمايد و براي اينكه به اتهامات و افترائات اهل سنت پاسخ روشني بدهد در اثبات مطلب به برخي منابع روايي اهل سنت نيز استشهاد مي كند. نويسنده در ادامه بحث برخي فوايد و آثار اعتقاد به « بدا » در زندگي انسان را متذكر شده و مخالفت يهود را با اين عقيده ريشه يابي مي كند و در پايان با آوردن شواهدي عقيده علماي متقدم و متاخر اماميه را درباره « بدا » مطرح مي كند.