روزنامه جمهوري اسلامي 05/04/1382 صفحه مقالات

قيام و انقلاب مهدي (ع ) از ديدگاه فلسفه تاريخ آيت الله صافي گلپايگاني : فرهنگ مهدويت روح دين است

***** قيام و انقلاب مهدي (ع ) از ديدگاه فلسفه تاريخ

مولف : شهيد مرتضي مطهري ث ناشر : انتشارات صدرا اين كتاب از دو بخش تشكيل شده است . بخش نخست مقاله اي است از استاد شهيد مرتضي مطهري كه در ابتدا و قبل از پيروزي انقلاب اسلامي در يك نشريه ديني به چاپ رسيده و مطلب دوم سخنراني ايشان باعنوان شهيد در شب عاشوراي 1392 هجري قمري در تهران است . آنچه در بخش اول آمده بررسي موضوع مهدويت و قيام مقدس امام زمان عليه السلام از ديدگاه فلسفه تاريخ است كه متضمن اشاره اي به فلسفه تاريخ از ديدگاه قرآن و معارف اسلامي نيز هست . استاد شهيد در اين اثر ضمن بيان مفهوم « انتظار فرج » به دوگونه انتظار تعهدآور و نيروبخش و نوع اسارت بخش و فلج كننده مي پردازد. در اين تحليل شخصيت و طبيعت جامعه و همچنين ديدگاه قرآن كريم نسبت به « تاريخ » و عبرت آموزي از آن در قالب نتايج تاريخي مورد مداقه قرار گرفته و دو شيوه « ابزاري ـ ديالكتيكي » و « انساني ـ فطري » از تاريخ به دقت تحليل شده است . و نتيجه گيري گرديده اين نظريه (ابزاري ) كه تاريخ يك جريان دائم و يك ارتباط متقابل ميان انسان و طبيعت انسان و اجتماع و يك صف آرايي و جدال دائم ميان گروه هاي در حال رشد انساني و گروه هاي در حال زوال انساني است در مقابل بينش انساني يا فطري قرار دارد كه معتقد است تكامل انسان و جامعه انسان نظام بهتر به آن خواهند بخشيد واصل نبرد و تنازع را در اجتماع و تحول و تكامل تاريخ مي پذيرد ولي نه منحصرا بصورت نبرد طبقاتي و وابسته به ابزار توليد بلكه نبرد خير و شر نزاع ميان حق و باطل را قائل است . اين كتاب با رد نظريه ديالكتيكي تاريخ و اثبات نظريه انساني آن ديدگاه قرآني در جامعه ايده آل و رويكرد روشن و مشخصي را بسوي قيام و انقلاب حضرت مهدي (ع ) ارائه مي كند. در اين ميان محرك اصلي براي رسيدن به اين جامعه موعود « انتظار » مثبت و تحرك آور است كه از هرگونه ظلم پذيري اجتناب داشته و با هدفي متعالي در تلاش و كوشش مستمر است .

***** آيت الله صافي گلپايگاني : فرهنگ مهدويت روح دين است

حضرت آيت الله صافي گلپايگاني در ديدار اعضاي مركز تخصصي مهدويت وابسته به بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود(عج ) فرهنگ مهدويت را روح دين توصيف كرده و بر اشاعه اين فرهنگ انسان ساز در جامعه تاكيد كردند. در اين ديدار ابتدا حجت الاسلام پورسيدآقايي مسئول مركز تخصصي مهدويت و سردبير فصلنامه انتظار از نحوه شكل گيري اين مركز براي گسترش فرهنگ مهدويت در جامعه و بويژه در ميان نسل جوان توضيحاتي ارائه داد و گفت : بنياد فرهنگي حضرت مهدي موعود(عج ) به جهت نياز جامعه مراكزي تخصصي در حوزه هاي علميه داير كرده تا طلاب و فضلا با وقت گذاري پيرامون مباني اعتقادي مهدويت پيرامون مسائل اساسي مهدويت تجهيز شوند. وي سپس از آيت الله صافي گلپايگاني به عنوان يكي از پيشگامان مبحث مهدويت در دوران معاصر ياد كرد كه كتاب گران سنگ « منتخب الاثر » را به جوامع علمي و حوزه هاي علميه تقديم كرده اند. سپس حضرت آيت الله صافي گلپايگاني بياناتي را به شرح زير ارائه فرمودند : اعوذ بالله من الشيطان الرجيم بسم الله الرحمن الرحيم الحمدلله رب العالمين و الصلاه والسلام علي سيدنا ابي القاسم محمد و اهل بيته الطيبين المعصومين سيما مولانا بقيه الله في الارضين واللعن علي اعدائهم اجمعين . « اللهم كن لوليك الحجه بن الحسن صلواتك عليه و علي آبائه في هذه الساعه و في كل ساعه وليا و حافظا و قاعدا و ناصرا و دليلا و عينا حتي تسكنه ارضك طوعا و تمتعه فيها طويلا. » اللهم بلغه مناتحيه و سلاما. بنده از اين اظهار لطف آقايان كه مرا به زيارت خودشان نائل فرمودند خيلي تشكر مي كنم . اميدوارم كه همه مشمول عنايات و توجهات حضرت ولي عصر عجل الله تعالي فرجه شريف و ارواح العالمين له الفدا قرار گرفته باشيم و در اين امر مهم وظيفه ي بزرگي را كه عهده دار شده ايد ان شاالله موفقيتهاي بزرگ نصيب شما بشود و بتوانيد قدم هاي بزرگ برداريد و بر همه جوانب و نواحي اين موضوع احاطه پيدا بكنيد و خدمات ارزنده اي در اين راه انجام بدهيد. ان شاالله . فرهنگ مهدويت اساس همه اين مطالب است . روح دين و امامت و ولايت مسئله مهدويت است . بايد مردم را با اين فرهنگ بيش تر از پيش آشنا بكنيد. انصافا اين كار كار بسيار بزرگي است . هر شخص بايد خودش را طوري قرار بدهد كه زندگي اش مختص به خدمت به حضرت باشد اين افتخار بزرگي است كه نمي شود گفت كه از اين چيزي بالاتر است . كل مطالب مربوطه به ايشان است و صاحب تمام اين مراكزي كه ما داريم حوزه ها و... وجود حضرت ولي عصر(عجل الله تعالي فرجه الشريف ) است . لذا اين خيلي براي ما عيب و نقص است كه ايشان را نشناسيم و در ابعاد مختلف مطالبي كه مربوط به وجود مقدس ايشان است كمبود داشته باشيم . البته نمي توانيم آن طور كه شايد و بايد به مقام مقدس ولي عصر(عجل الله تعالي فرجه الشريف ) معرفت پيدا كنيم ما للتراب و رب الارباب ولي به قول شاعر : اندر آن موكب كه در پشت صبا بندند زين با سليمان چون برانم من كه مورم مركب است اشخاصي مانند شيخ طوسي شيخ صدوق نعماني و... يا اشخاصي بالاتر از آنان مي توانند بيايند و در اين جا عرض وجود بكنند. و ما هم مي خواهيم ريزه خوار خوان همان بزرگان باشيم . اميدواريم كه از بركات وجود آنان استفاده كنيم و وابستگي هايي نسبت به مقام مقدس ولي عصر (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) پيدا كنيم . اين مركز تخصصي و اين برنامه هايي كه شما داريد واقعا خيلي مهم است و شما بايد قدر خودتان را بدانيد زيرا اين توفيق را به هر كسي نمي دهند. اين توفيقي است كه از عالم غيب افاضه مي شود كه آدم مي آيد و در اين شكل و در اين وضعيت قرار مي گيرد و مي خواهد درباره مسئله مهدويت در حد خودش چيزي بفهمد و آگاه بشود. اين از توفيقاتي است كه انسان بايد بداند كه مستقيما از طرف خداوند متعال نصيب اش شده است . كاري كه شما انجام مي دهيد همه از توجهات خود حضرت است . قلوب در تصرف ايشان است . ما شواهد زيادي داريم كه مويد اين نكته است ولي اگر بخواهيم آن ها را بازگو كنيم طولاني مي شود. قلوب در تصرف ايشان است . از اين جهت همه بايد متوجه باشيم كه اين جهت را حفظ بكنيم . من خوشحال شدم و خيلي تشكر مي كنم . كاش بنده هم در خدمت شما بودم و از شما استفاده مي كردم و فيض مي بردم و در جلسات شما شركت مي كردم . جلسات شما جلسات بسيار خوبي است جلسات شما جلساتي است كه همه اش رحمت خدا بركات خدا بر شما و بر آن جلسات نازل مي شود. مجلسي بالاتر از مجلسي كه در آن نام حضرت برده مي شود و احاديث و فضايل و مطالبي كه مربوط به وجود مقدس ايشان است يادآوري مي شود نيست . هم چنان كه مدركي مكتبي و درسي بالاتر از اين درس هانيست . اميدوارم كه خداوند متعال به شما توفيق كامل عطا بكند. البته اين ابعاد خيلي گسترده است و اين طور نيست كه در مدت چهار سال بتوان آن ها را بررسي كرد. اگر چه همين مقدار هم و هر چه ممكن شود جاي شكر دارد. اگر فهرست مطلب و كارها و درس ها را داده بوديد ممكن بود مطالبي را عرض بكنم . يكي از مسائلي كه در اين جا اطلاع از آن مناسب است مسئله ي اشخاصي است كه ادعاي مهدويت مي كردند و مي كنند. شناسايي اينها مخصوصا بابيه خيلي لازم است . كتاب هاي زيادي در رد آنان نوشته شده است . اين ها را بايد مطالعه كرد. خودشان هم كتاب هاي زيادي دارند كه آن ها هم بايد مطالعه شود. خود كتاب هايشان براي ردشان كافي است زيرا مطالب سست و الفاظ غلط به قدري در آن زياد است . كه مرحوم حاج ملاهادي نجم آبادي در يك جلسه اي گفته بود لعمري لبلغ في دركات الهذيان حد الاعجاز. كتابي كه مرحوم شيخ جواد بلاغي نوشته است بسيار خوب است . ايشان يك سري روايات ممتاز را در آن جمع كرده است . مثل اينكه كتاب غيبت فضل بن شاذان پيش ايشان بوده و او از آن استفاده كرده است . در هر حال كتاب اش خيلي جالب است . خدا رحمت كند علامه فاني را كه آن را به فارسي ترجمه كرده است . كتاب هاي مرحوم شيخ احمد شاهرودي كتاب هاي مفيدي است . ايشان در اين كتاب ها احاديث مشكل را مطرح كرده است . و با بيانات شافي و كافي شرح نموده است . اين گونه كتاب ها بايد مطالعه شود تا هم تحقيق خوبي شده باشد و هم مطالب استحكام لازم را داشته باشد. اگر دركتابي مطالبي ضعيف راه پيدا كند مطالب قوي اش هم زير سئوال مي رود. از اين رو لازم است دقت فراواني كنيد و مطالب را با بررسي دقيق و كافي عرضه كنيد. كتاب كم حجم باشد اما دقيق بهتر است از اين كه كتاب بزرگ و طولاني باشد ولي مطالب اش سست باشد. كار شما كار بزرگي است و خيلي اهميت دارد. اميدوارم كه اين يك آغاز باشد. اين كار شما براي حوزه و ديگران خيلي مفيد است . اگر جمعيتي در حوزه باشند اين موجب مي شود كه ديگران هم وارد بشوند. متاسفانه انسان گاهي به افرادي برمي خورد كه حتي تفاوت بين نام و القاب آن حضرت را نمي دانند. يك نفري كه معنون هم بود مي پرسيد مگر در روايت نيامده كه امام دوازدهم هم اسم با پيامبر است . پس چرا نام آن حضرت مهدي است دنيا به سوي ظهوري كه عدل را در جهان به دنبال دارد به پيش مي رود. حركات ما هم بايد در اين مسير باشد. به نظر مي رسد عالم از ابتدا منتظر اين ظهور بوده است . اگر اين ظهور نباشد خلقت ناقص خواهد بود. س ـ مي خواستيم در مورد كتاب شريف منتخب الاثر توضيحي بفرماييد. و اينكه چند سال صرف تدوين و جمع آوري اين كتاب كرديد آيت الله صافي گلپايگاني : درباره اين كتاب بايد بگويم براي تاليف آن خيلي زحمت كشيده ام و اخيرا نسبت به چاپ اول آن بازنگري كرده ام . آن زماني كه من مشغول اين كار بودم امكانات نبود. در همين قم منابع لازم براي تدوين اين كتاب وجود نداشت و به تهران و... مي رفتم . تمام كتاب هايي را كه در مقدمه منتخب الاثر نوشته ام ديده ام و همه را خوانده ام . مثلا چهارده جلد تاريخ بغداد از اول تا به آخر خواندم تا چند روايت پيدا كنم . خاطره اي را در اين باره نقل كنم . يك كتاب ارزشمندي بود كه هر چه در قم گشتم پيدا نكردم . در تهران در خياباني كه آن موقع به آن باب همايون مي گفتند پيدا كردم . قيمت اش در آن وقت چهل و پنج تومان بود ولي من اين مبلغ را نداشتم . به ناچار از صاحبش كه يك پيرمرد بود. اجازه گرفتم و مطالبي را كه مي خواستم استنساخ كردم ! علي كل حال دو يا سه سال يا بيش تر شب و روز مشغول تدوين منتخب الاثر بودم . براي تدوين اش زحمت زيادي كشيدم تا در عين اين كه همه مطالب را مي آورم تعداد جلدهايش زياد نشود. اگر مي خواستم مانند بقيه كتاب ها تدوين كنم شايد چهل جلد مي شد. در اين كتاب دلالت هر روايت و ارتباطش را با ابواب مختلف اين موضوع نشان داده ام . ابتدا روايت را استنساخ و بعد پاك نويس مي كردم . مقداري كه آماده مي شد هر روز عصرها به گاراژ قم ـ تهران مي رفتم تا آشنايي را پيدا كنم و اينها را به او بسپارم تا براي آقاي مصطفوي در تهران ببرد. ايشان ابتدا آن را چاپ كرد. براي چاپ جديدش هم تمام كتاب را بازبيني كرده ام و همه روايات را مجددا ديده ام . بعضي از جاها شماره اش به هم خورده است . همه را اصلاح كرده ام شايد به اندازه چند هزار ساعت كار شده است . ما در اين كتاب مي خواستيم بفهمانيم كه درباره ي اين عناوين تعدادي زيادي روايت وجود دارد. حالا برخي از افراد دقت نمي كنند و يا از روي غرض نمي خواهند اين ها را ببينند و بپذيرند لذا در اينترنت و... سخنان بي اساس مي زنند در حالي كه جواب آنها در اين كتاب آمده است . پس از چاپ اين كتاب بعضي از اهل سنت شيعه شدند. البته خود اين كتاب هنوز درست شناخته نشده است . خلاصه اين كه امكاناتي كه اينك براي شما آماده است يك صدم اش هم براي ما نبود ولي اين كار انجام شد و الان يك منبع اصلي براي مباحث مربوط به مهدويت است . شما قدر جواني توان و امكانات موجود را بدانيد. س ـ چطور شد كه به اين بحث پرداختيد چه ضرورتي را احساس كرديد كه به اين بحث علاقه مند شديد آيت الله صافي گلپايگاني : اولا ارادت به حضرت ولي عصر (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) در خانواده ما يك خصوصيت است . مرحوم آيت الله والدم شايد در حدود چند هزار شعر در مدح حضرت ولي عصر (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) سروده اند. كه هم اكنون اين شعر بيادم آمد. اي آنكه دست حق بودت اندر آستين دستي از آستين پي دفع ستم برآر تا كي كنيم در غم هجر تو صرف وقت تا چند در ره تو بود چشم انتظار البته اشعار زيادي وجود دارد از جمله مرحوم آيت الله حاج شيخ مرتضي حائري كه به مرحوم والدم علاقمند بود به اين اشعار كه تضمين غزل حافظ است اظهار علاقه مي كرد : اي شيفته ي عالم مجموعه ي زيبايي سرحلقه ي جن و انس سر دفتر دانايي در پرده ي غيبت چند اي مهر جهان پائي اي پادشه خوبان داد از غم تنهايي دل بي تو به جان آمد وقت است كه بازآيي اميد وصال تو اي دوست جوانم كرد عشق تو مرا فارغ از هر دو جهانم كرد بازآ كه فراق تو بي تاب و توانم كرد مشتاقي و مهجوري دور از تو چنانم كرد كز دست بخواهد شد پايان شكيبايي والبته ادامه اش مفصل است كه بماند. ايشان كتاب شعري در رد بهاييت دارد به نام « اشعار شيوا در رد باب و بها در اين كتاب تمام شبهات بهائيان را ذكر كرده مخصوصا شبهاتي را كه ميرزا ابوالفضل گلپايگاني مطرح كرده بود آورده و پاسخ داده است . ميرزاابوالفضل از مبلغان و مروجان سرسخت بهائيت بود. من پيش از اين كه منتخب الاثر را بنويسم كتاب اشعار شيوا را شرح كردم و پاورقي نوشتم . اين كتاب ديدني است و در موضوع مهدويت مطالب زيادي دارد. مرحوم آيت الله العظمي بروجردي (رحمه الله عليه ) از من خواستند كتابي درباره حضرت ولي عصر (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) تاليف كنم . اطاعت كردم و كتاب را تدوين كردم كه بيست و هشت باب داشت . به ايشان نشان دادم . خيلي خوشحال شدند. گفتند : « همين خوب است . » من شروع كردم و بعد به صد باب رسيد. خداوند ان شاالله چشم ما را به ديدن امام زمان (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) روشن فرمايد شر دشمنان را به خودشان برگرداند. حوزه علميه ي نجف عتبات عاليات همه شيعيان را خداوند از شر دشمنان نگاه بدارد. توجهات امام زمان (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) را شامل همه ما بفرمايد. اين يك حقيقتي است كه خودشان نگه مي دارند. اين مسجد جمكران و اين اقبال مردم متعلق به خود آقاست . اينكه در تمام طول سال اشخاصي شب چهارشنبه تعهد كنند كه بيايند جمكران از عنايات خود امام (عليه السلام ) است . س : بعضي در ميان جامعه شايعه كرده اند كه ظهور نزديك است . آيا اين سخنان پايه و اساسي دارد آيت الله صافي گلپايگاني : ده يا پانزده سال پيش هم مردم مي گفتند : امسال نيمه ي رمضان امام زمان (عجل الله تعالي فرجه الشريف ) ظهور مي كند. زمان ظهور را معين نمودن صحيح نيست هر چند « انهم يرونه بعيدا و نريه قريبا. » دنيا به سوي ظهور عدالت پيش مي رود و لذا رفتارهاي ما هم بايد در اين مسير باشد