حضرت آيت الله خامنه اي :
در دنياي امروز شبهات زيادي نسبت به مباني ديني و مذهبي مطرح مي شود كه در اين زمينه حوزه ي علميه ي قم بايد به صورت اصولي و نظام يافته به شبهاتي كه در سطح جهان مطرح مي شود پاسخ دهد.
مقام معظم رهبري حضرت آيت الله خامنه اي (دامت بركاته )
بالندگي و حيات هر عقيده و انديشه اي حضور پويا در عرصه هاي فرهنگ و جهت دهي به افكار عمومي است . و چنين ايده و آمالي بايد با شناخت مخاطب هم زباني با او و درك نيازهاي عاطفي معرفتي و رفتاري اش تحقق يابد لازمه ي اين امر حضوري مقتدرانه و منسجم و برخاسته از پشتوانه ي عظيم علمي حوزه و توجه به اصل تفاهم و تعامل با همه ي دست اندركاران اين مسئله مي باشد.
حوزه علميه در طول تاريخ حيات خود به سبب هدايت و راهنمايي پيشوايان معصوم (عليهم السلام ) و عالمان و فقهاي وارسته و گرانقدر خود همواره اين نقش را به خوبي ايفا نموده و با پيروان اين مكتب ارتباطي تنگاتنگ و روز آمد داشته و حتي فراتر از نيازهاي آنان گام برداشته است و اكنون نيز به چنين ارتباطي با درك شرايط خاص زمان حاضر كه عصر انفجار اطلاعات و ارتباطات است نياز دارد.
با اين درك حوزه علميه و در راس آن شوراي عالي سياستگذاري در سال 78 براساس طرح مدير محترم حوزه علميه تاسيس « مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي » را تصويب نمود. با تلاش و مساعدت دست اندركاران كليه مراحل طراحي سازماندهي تجهيز جذب و گزينش مسئولين مديران محققين و ساير عوامل در مدت زمان تعريف شده انجام و در نهايت در تاريخ 79 3 22 مصادف با سالروز تصدي امر ولايت و امامت حضرت ولي عصر(عج ) مركز رسما افتتاح گرديد.
اهداف و وظايف
مركز مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي حوزه علميه با اتكا به غناي مكتب اهل بيت (عليهم السلام ) و توانايي فراوان آن به منظور دفاع از حريم قدس و انوار الهي و محافظت از سنگرهاي ايدئولوژي و نگهباني از معارف و ارزشهاي ديني و فرهنگ جهان شمول اهل بيت عصمت و طهارت (عليهم السلام ) و در راستاي اهداف عالي پيامبران و امامان معصوم (عليهم السلام ) كه مدافعان راستين مرزهاي انديشه و باور ديني هستند فعاليت مي كند.
آشكار است كه در طول تاريخ ; انديشه هاي گمراه كننده ضربه هاي سنگيني به باورهاي مقدس و عالي بشر وارد كرده است و امروزه نيز شاهد اقدامات و حركتهاي ضدفرهنگي و « تهاجم به باورها و ارزشهاي دين » هستيم كه روز به روز بر دامنه اين تعرضات افزوده مي شود و با القا شبهات و افكار پليد و شيطاني در عقايد مردم تزلزل به وجود مي آورند.
لذا مركز مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي حوزه علميه با تاكيد بر اصالت و اقتدار فرهنگ ناب شيعي در جهت توليد :
1 ـ مفاهيم نو و اصيل اسلامي
2 ـ سازماندهي افكار و انديشه هاي ديني
3 ـ توزيع و انتشار افكار و انديشه هاي ديني در جامعه بشري
4 ـ نقد شبهات ديني
5 ـ روزآمد كردن توليدات پژوهشي
6 ـ تشكيل گروههاي تحقيقاتي در موارد لزوم
7 ـ ايجاد روحيه پژوهش سازماني
8 ـ ايجاد و توسعه نظام پژوهشي حوزه با رويكرد : ملي منطقه اي و بين المللي و برخوردي فعالانه با جريانات فرهنگي با تعاملي هوشيارانه به منظور تاثيرگذاري
9 ـ برگزاري سمينار علمي و فرهنگي
10 ـ پاسخگويي به پرسشهاي اقشار گوناگون اعم از طلاب و فضلاي حوزه دانشجويان و دانش آموزان در زمينه هاي مختلف انجام وظيفه مي كنند.
تشكيلات
مركز زير نظر شوراي عالي حوزه با مديريت مجزا در قالب معاونتهاي : تحقيقات مالي اداري ارتباطات و واحد بررسي مطبوعات كار مي كند.
معاونت تحقيقات شامل گروههاي قرآن كلام و فلسفه دين پژوهي فقه حقوق سياست نوجوانان تربيت و مشاوره و گروه تاريخ و سيره معاونت ارتباطات با مديريتهاي حلقه هاي نقد كانون گفتمان ديني رايانه و هماهنگي با مراكز و واحد بررسي مطبوعات با دو بخش شبهه شناسي و نقد شبهات به فعاليت مشغولند.
محور فعاليتهاي معاونت ارتباطات و هماهنگي
اين معاونت فعاليتهاي ارتباطات و هماهنگي مراكز را در جهت تحقق اهداف و امور ذيل مديريت مي كند.
1 ـ برقراري ارتباط با مراكز علمي مطبوعات ارگانها و اشخاص در داخل و خارج از كشور.
2 ـ ايجاد نشستهاي مشترك بين مراكز تخصصي علوم اسلامي و مراكز پاسخگويي و مشاوره در جهت هماهنگي بيشتر.
3 ـ ايجاد ارتباط با رسانه هاي جمعي اعم از صوتي تصويري مطبوعاتي و بسترسازي مناسب براي جمع آوري سئوالات .
4 ـ هماهنگي جلسات محققين و ارزيابان .
5 ـ آماده سازي آثار مركز مطالعات و پژوهشهاي فرهنگي حوزه علميه جهت چاپ .
6 ـ هماهنگي و برگزاري جلسات كانون گفتمان ديني .
7 ـ هماهنگي جلسات ملاقات با بزرگان و مراجع عظام .
8 ـ انجام كارهاي جاري معاونت ارتباطات و هماهنگي .
واحد مطبوعات
واحد بررسي مطبوعات با هدف پاسخگويي به شبهات القائي در مطبوعات كه اين سالها سرعت يافته است حدود يك سالي است كه آغاز به كار كرده است . از آنجا كه مركز مطالعات حوزه پاسداري از حريم دين و مقدسات الهي و نيز پاسخگويي به سئوالات و شبهات را در حوزه هاي مختلف فكري و علمي وظيفه اصلي خود مي داند لذا تشكيل گروه بررسي مطبوعات از مهمترين اهداف مركز قرار گرفته است .
عمده فعاليت اين واحد در دو بخش صورت مي گيرد :
1 ـ بخش شبهه شناسي
2 ـ بخش پاسخگويي
شبهه شناسي
در اين بخش توسط گروه شبهه شناسي مطبوعات مطالعه و بررسي مي شود. تعداد مقالات بررسي شده و نيز تمام شبهات استخراج شده در فرمهاي مخصوص ثبت و به مديريت واحد تحويل داده مي شود.
شبهات و سئوالات استخراج شده عموما از قبيل ذيل هستند :
1 ـ شبهات و سئوالات علمي : كه افراد با طرح شبهه و اشكال نسبت به يكي از مباني و مسائل ديني از قبيل كلام فلسفه فقه اخلاق قرآن سياست حقوق و.... سعي در به انحراف كشيدن فرهنگ ديني مردم دارند.
2 ـ آن سري مواردي كه به دين حوزه علميه مقدسات ديني و مراجع تقليد و نيز مقام ولايت فقيه تعرض شده باشد.
3 ـ در بعضي موارد شبهه يا سئوال به گونه اي نيست كه پاسخ علمي بطلبد كه در اين صورت پاسخ به اقتضاي شبهه تدوين و ارسال مي گردد.
پاسخگويي :
از آنجا كه بناي گروه در امر پاسخگويي استفاده از محققيني است كه صاحب تخصص در رشته هاي خاص باشند لذا محققين با دو ويژگي مهم گزينش مي شوند :
1 ـ تخصص داشتن در رشته خاص جهت تامين اتقان علمي جوابيه
2 ـ داشتن قلم سليس و مطبوعاتي .
لذا پاسخ ها بايد
.1 از جهت علمي متقن باشد .2 به زبان روزنامه اي مسلح باشد .3 از منابع معتبر استفاده شده باشد .4 بااهداف و ضوابط و نيز مصوبات مركز مطابقت داشته باشد.
پاسخ ها به دو گونه است : اورژانسي ـ غيراورژانسي
اورژانسي : آن سري جوابيه هايي است كه با توجه به مقاله مورد نقد بايد در مدت يكي دو روز و به صورت كوتاه تدوين و پس از نظارت هاي لازمه ارسال گردد.
غير اورژانسي : آن سري جوابيه هايي است كه تدوين آن ها با توجه به شبهه مورد نقد و نيز اهميت موضوع مقاله مستلزم صرف وقت بيشتري بوده تا بتواند از حيث علمي و اتقان جايگاه خود را پيدا كند لذا تعيين زمان براي تدوين جوابيه ها و مقالات با توجه به اهميت موضوع نقد در نظر گرفته مي شود.
ارسال :
پس از تدوين جوابيه و انجام نظارت ها و ارزيابي هاي علمي و امور آماده سازي جوابيه از قبيل ويرايش تايپ و... ارسال صورت مي گيرد.
ارسال جوابيه در اولويت اول نسبت به خود آن مطبوعه منعكس كننده شبهه صورت مي گيرد و پس از آن براي ساير مطبوعات ودر صورت لزوم به علما و مراجع عالي قدر.
ارسال فرآورده ها منحصر به پاسخ ها و نقد مطبوعاتي نبوده بلكه مقالات مستقل از حوزه نقد كه بر حسب ضرورت و نياز روز تدوين مي شود و نيز پاسخ هاي سئوالات رسيده به گروه هاي مختلف مركز و همچنين مقالات حلقه هاي نقد و مباحث گفتمان ديني نيز توسط واحد مطبوعات به مراكز فوق الذكر ارسال مي شود.
استقبال مراكز فرهنگي و قسمتي از مطبوعات از فرآورده هاي اين گروه قابل توجه است . البته مطبوعاتي كه ناقل شبهه هستند كمتر به درج نقد آن شبهات اقدام كرده اند كه ان شاالله در صدد هستيم ترتيبي انجام شود كه آنها نيز در خصوص انعكاس نقدها رويه مثبت را در پيش گيرند.
محور شبهات
در مباحث حقوقي محور مباحث مربوط به كنوانسيون رفع تبعيض عليه زنان و تبيين تشابه و تساوي مرد و زن در همه شئونات تبيين و ترويج لايحه حقوق بشر جهاني بدون در نظر گرفتن رويكردهاي ديني ترويج تفكر فمينيستي نسبت به زنان و ... بوده است .
و در حوزه دين پژوهي مواردي از قبيل پلوراليزم قرائت هاي مختلف از دين سكولاريسم مدرنيسم تجربه ديني وحي جهاني شدن و تبليغ آنها بوده است . در حوزه تربيت و مشاوره و امور اجتماعي نيز عمده شبهات حول اباحيگري نسبت به مقوله عشق و تساهل در امر ارتباط دختر و پسر و ترويج لاابالي گري نسبت به هنجارهاي اجتماعي بوده است .
ميزان فعاليت اين واحد از تاريخ 79 6 20 تا 81 12 28
الف ) مقالات بررسي شده در مطبوعات 10 000 مقاله
ب ) نقدهاي تدوين شده 429 عدد
سايت انديشه قم
سايت انديشه قم در خرداد ماه 80 توسط بخش رايانه مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه راه اندازي شده و رسما بر شبكه اينترنت با آدرس : عرضه گرديد . http : WWW.andisheqom.com
هدف از راه اندازي اين سايت تبيين معارف ديني و معرفي عقايد مذهب والاي تشيع و دفاع از حريم دين است كه در دو قالب زير مي باشد :
الف ) عرضه محصولات و محتواي علمي مركز شامل : پرسش ها و پاسخ ها سلسله جلسات كانون گفتمان ديني حلقه هاي نقد نقد مطبوعات پاسخ به شبهات ديني (وهابيت و اهل سنت ) مجله صباح و عرضه آثار مركز و...
ب ) اطلاع رساني علمي : در اين بخش مباحثي عرضه مي شود كه كاربران با مراجعه به اين سايت از بسياري از مباحث مورد نياز اسلامي مستغني شوند.
مباحث مذكور عبارتند از : قرآن و علوم قرآن اهل بيت (عليهم السلام ) مذهب تشيع معرفي جامع حوزه علميه مجلات اسلامي معرفي پايگاه هاي اسلامي و...
قابل ذكر است كه محصولات مذكور به تدريج توسط مسئولين مربوطه در حال ورود به سايت مي باشد.
واحد پشتيباني علمي اينترنت
واحد پشتيباني علمي اينترنت در آذرماه 79 با دو هدف الف ) تهيه و تامين محتواي علمي سايت انديشه قم ب ) استخراج بررسي و پاسخ گويي به شبهات اينترنت راه اندازي شده . كه به فضل الهي و باحمايت و پي گيري مسئولين محترم و مديران مركز و با تلاش و پشتكار اين واحد و با توجه به عمر كوتاه اين واحد توانسته ايم به دست آوردهاي مطلوبي دست پيدا نماييم كه اميد است در آينده نزديكتر بتوانيم سايت انديشه قم را به عنوان سايت جهاني كه زبان گوياي جهان اسلام و تشيع باشد معرفي نماييم . لذا بر آن شديم باتوجه به مجال اين مقال به بيان عملكرد اين واحد بپردازيم .
بخش اول : استخراج و نقد شبهات اينترنت :
.1 شناسايي و بررسي پايگاه هاي مخالفين (وهابيت اهل سنت معاندين انقلاب و ساير اديان و مكاتب و...) كه در اين راستا بيش از 300 پايگاه بررسي شده كه از اين ميان پايگاه هايي كه از جهت علمي محتواي آن مخالف عقائد مذهب تشيع بوده و يا القا شبهه مي نمودند و نياز به پاسخ گويي داشت شناسايي شده اند.
.2 استخراج شبهات از پايگاه هاي مخالفين كه در 3 مورد انجام شده است .
ديگر فعاليت ها
تاكنون 64 جلسه از مجموعه جلسات كانون گفتمان ديني در موضوعات مختلف و با حضور شخصيتهاي فرهيخته حوزه و دانشگاه در مدرسه دارلشفاي قم برگزار و تعداد 19 عنوان كتاب از سوي اين مركز منتشر شده است و 52 عنوان نيز در دست اقدام مي باشد.
انتشار مجله صباح از ديگر اقدامات اين مركز است كه تاكنون 6 شماره از آن منتشر شده است محور اصلي اين مجله پاسخ به سئوالات و شبهات ديني مطرح در جامعه مي باشد.
در پايان ليست كتابهاي منتشر شده از سوي اين مركز جهت آشنايي علاقه مندان ارائه مي گردد :
كلام جديد عبدالحسين خسروپناه
پلوراليسم ديني جمعي از محققان مركز
قانون اساسي و ضمانت اجرايي آن عباس كعبي
پرسمان عصمت حسن يوسفيان
نهضت عاشورا جمعي از محققان مركز
جوانان و پرسش هاي اخلاقي مصطفي خليلي
جامعه علوي در نهج البلاغه عبدالحسين خسروپناه
جشن تكليف محمود جويباري
جوانان و روابط ابوالقاسم مقيمي حاجي
ايمان و چالش هاي معاصر محمدتقي فعالي
تساهل و تسامح محمدتقي اسلامي
اسلام و توسعه محمد جمال خليليان
دين و آزادي مصباح يزدي
باطن و تاويل قرآن بابايي ـ شاكر
ولايت فقيه مصطفي جعفر پيشه
قلمرو دين عبدالحسين خسروپناه
آسيب شناسي مطبوعات 1 جمعي از محققين مركز
آسيب شناسي مطبوعات 2 جمعي از محققين مركز
مجمع تشخيص مصلحت نظام سيد حسين هاشمي


حضرت آيت الله خامنه اي :
در دنياي امروز شجاعت زيادي نسبت به مباني ديني و مذهبي مطرح مي شود كه در اين زمينه حوزه ي علميه ي قم بايد به صورت اصولي و نظام يافته به شبهاتي كه در سطح جهان مطرح مي شود پاسخ دهد
مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه با اتكا به قناي مكتب اهل بيت (ع ) و توانايي فراوان آن به منظور دفاع از حريم قدس و انوار الهي و محافظت از سنگرهاي ايدئولوژي و نگهباني از معارف و ارزش هاي ديني و فرهنگ جهان شمول اهل بيت عصمت و طهارت (ع ) و در راستاي اهداف عالي پيامبران و امامان معصوم (ع ) كه مدافعان راستين مرزهاي انديشه و باور ديني هستند فعاليت مي كند