« بشر شادان » از ماموريتي كه از جانب امام زمانش حجت خدا داناي به نهان ها دريافت كرده از سامرا رهسپار بغداد مي شود و با خريد « بزرگ كنيزان » هماي سعادت به بانوي رومي رومي آورد.
« سرور كنيزان » خواب هايي مي بيند كه تعجب او را بر مي انگيزد و آنگاه كه به ياد دوران خواستگاري و مجالس عقد خويش مي افتد كه چگونه هر دوبار پايه هاي تخت پدرش قيصر لرزيد و صليب ها بر زمين فرو ريخت و به اين ترتيب او به عقد هيچكدام از پسر عموهايش در نيامد شگفتي اش دو چندان مي شود.
رويا روياي معمولي نيست مسيح است و وصي اش شمعون و بزرگترين پيامبر حضرت رسول اكرم (ص ).
روياي بعد و روياي بعد... و اسلام آوردن آن بانوي شريف شريف زاده در خواب !
و اينك شرافتي برتر در انتظار نرجس خاتون است . افتخاري همسري فرزند امام هادي عليه السلام تا مادر تنها منجي موعود باشد.
« سايه هاي اميد » حكايت ولادت امام عصر است هم او كه حق گرايان را عزتي دگر باره خواهد بخشيد.
كتاب « خسرو خوبان » نوشته آقاي « داوود صفرزاده » كه با ويراستاري « آقاي علي عظيم الشان » توسط موسسه انتشاراتي طور تهران (4443603 ) براي اولين بار در سال جاري (1381 ) در 74 صفحه به قطع رقعي منتشر شده در سه فصل تنظيم شده است :
1 ـ سايه هاي اميد كه دورنماي آن از نظر شما خوانندگان محترم گذشت .
2 ـ آغاز انتظار كه تصويرگر دوران نوزادي و كودكي امام عصر است تا آغاز امامت حضرتش .
3 ـ فتنه هاي روزگار كه مختصري از امامت ايشان را در دوران غيبت اوليه و بعضي مشكلات ايام غيبت طولاني تر را بيان مي كند.
مدارك هر فصل در پي نوشت همان فصل درج شده است .
تعدد عناوين فرعي هر فصل و شيوه نگارش آن كتاب را براي مطالعه دانش آموزان هموارتر ساخته است .
اينك نگاهي اجمالي و گذرا به فصل هاي بعدي مي افكنيم :
آغاز انتظار
به دنيا آمدن حضرت مهدي (عج ) در قلب دستگاه حكومتي وقت يادآور تولد حضرت موسي در اطراف كاخ فرعون است . پادشاهان عباسي كه به خوبي مي دانستند پيشگوئي هاي پيامبراكرم و جانشينان پاك او به وقوع مي پيوندد پس از به شهادت رساندن شش امام همام (ع ) سخت گيري و مراقبت را باگماردن جاسوسان و كنترل شديد خانه امام عسكري (ع ) و سرداب مقدس بيشتر كردند اما به قدرت بي كران خداوند حجت خدا در ميان آن همه ماموران كينه توز شمشير به دست به دنيا آمد و رشد و نمو نمود!
حوادثي كه امام (ع ) پشت سرگذاشت از عروج نوراني لحظات آغازين تولد تا زندگي مخفيانه و در عين حال قابل معرفي براي دوستان و شيعيان حسادت و كينه بني عباس شهادت پدر بزرگوارشان ادعاي جعفر عموي حضرت و در عين حال رعايت ادب نسبت به او زنداني شدن نرجس خاتون و... حكايت هاي عجيبي است كه حضرت مهدي عليه السلام تا سن پنج سالگي با آنها روبرو شده است .
در همين سال هاست كه نمونه هائي از رشد و كمال و علم امامت در پورعسكري براي مردم نمايان مي شود و چند سال بعد فريادرسي ها و كمك هاست كه از ناحيه حضرتش به شيعيان صورت مي گيرد صفتي كه اجداد پاك و ظاهرش همگي بر آن سجيه رفتار مي كردند.
فتنه هاي روزگار
امواج فتنه هاي سخت روزگار غيبت آن چنان قوي و شديد است كه پرهيز كاراني چون احمد بن هلال بلخي را نيز در كام خود فرو مي برد. او پنجاه و چهار بار به حج سفر كرده بود اما نيابت نايبان خاصه چهارگانه امام عصر(عج ) را منكر شد. و كدام شيعه ي دلداده كوي امام عصر(عج ) مي تواند فرمان امامش را آنچنان كه امام مي خواهد ـ نه آن چنان كه دلخواه خود و منطبق با هواي نفس خويش است ـ تفسير كند اگر اين موج در آن سالهاي اوليه غيبت بلخي را به كام خود برد اينك چه ايمان استوار و اعتقاد راسخي را از درگاه خداوند متعال بخواهيم كه در سخت ترين شرائط امام زمان خويش را تنها نگذاريم . جويباران جاري هدايت امامان اطهار عليهم السلام به ما آموخته اند كه دعاي تثبيت قلب را بخوانيد دائم و پيوسته . اميد كه چنين شود.

ابوالقاسم تجري
قسمت اول
اشاره : وجود امام زمان هر چند غايب اند دو گونه فايده تكويني و تشريعي دارد. فائده تشريعي وجود آن حضرت بر سه گونه است . مهم ترين آن هدايت خلق است كه مشهورترين لقب آن حضرت يعني « مهدي » بر آن دلالت مي كند اين هدايت ها به سه دوره تقسيم شده است :
1 ) از ولادت تا پايان غيبت صغرا
2 ) دوران غيبت كبرا
3 ) هدايت هاي پس از ظهور
اين مقاله به پنج نمونه از هدايت هاي دوره نخست پرداخته كه در چند شماره از نظر خوانندگان گرامي مي گذرد.
« سليمان اعمش » مي گويد : از امام صادق (عليه السلام ) پرسيدم « چگونه مردم از حجت غايب بهره مي برند فرمود : « همان گونه كه از آفتاب زير ابر بهره مي برند . » (1 )
»
در اين روايت امام غايب به آفتاب زير ابر تشبيه شده و فوائد او به فوائد آفتاب پنهان در زير ابر پس در اين تشبيه دو وجه شباهت وجود دارد : يكي اصل بهره برداري مردم از نور و گرما و اشعه مفيد خورشيد است كه در روزهاي ابري بر زمين مي تابد و ديگري كم تر بودن مقدار آن بهره نسبت به روزهاي آفتابي است .
همان گونه كه در روزهاي آفتابي بهره ي مردم از آفتاب بيش تر است در عصر ظهور بهره آنان از بركات وجود امام معصوم بيش تر خواهد بود.
البته بركات و فوائدي كه از حجت غائب امام مهدي روحي فداه به جهان خلقت و مردم مي رسد. بحث مهمي است ولي ما در مقام استقصاي اين بحث نبوده و تنها براي روشن شدن موضوع مقاله به بررسي آن مي پردازيم . اينك با نگاهي به دلايل عقلي و نقلي اين فوائد را بر دو گونه مي يابيم . (2 )
1 ) فوائد تكويني
مي دانيم آن حضرت به عنوان يكي از چهارده معصوم علت غايي آفرينش انسان و جهان است زيرا همان گونه كه مخلوقات در پيدايش خود نيازمند علت غايي هستند در تداوم خلقت نيز به آن محتاج اند يعني لطف و عنايت خداوند متعال به خاطر وجود يكي از آن حضرات بر روي زمين است . در زيارات جامعه آمده است :
« بكم فتح الله و بكم يختم و بكم ينزل الغيث و بكم يمسك السما ان تقع علي الارض ... »
اين فوائد خارج از هدف اين مقاله است
2 ـ فوائد تشريعي
در اين مقاله به سه گونه ي آن اشاره مي كنيم :
الف ) احكام ولايي آن حضرت گاهي به واسطه افرادي خاص در مسائل مهم حكم نهايي را بيان فرموده و گاه بي واسطه حكم و اختلافي را برطرف كرده است . اين گونه احكام مخصوصا در عصر غيبت صغرا نمونه هاي زيادي دارد.
ب ) دعا يا استغفار آن حضرت براي مومنان و صالحان و مستضعفان و يا لعنت ايشان بر كافران و ظالمان به اين فائده در روايات « عرض اعمال بندگان بر امام زمان (عليه السلام ) » تصريح شده است . نيز دعاهايي كه آن حضرت در شب قدر و عرضه مقدرات سالانه بر ايشان براي افراد شايسته مي كند از اين دسته است .
ج ) هدايت هاي عمومي و خصوصي آن حضرت به ره جويان و حق طلبان در عصر غيبت صغرا و كبرا هدايت عمومي و جهاني شان پس از ظهور مهم ترين فايده وجودي آن حضرت است به همين جهت مشهورترين لقب آن حضرت ـ كه در روايات متواتر آمده ـ « مهدي » است . هر چند همه امامان ما « مهدي » هستند همان طور كه همه آنان « سجاد » و « باقر » و « صادق » و « كاظم » و « رضا » و « تقي » و « نقي » هستند ولي اين صفت به صورت ويژه بر خصوص امام دوازدهم « موعود منتظر » اطلاق شده است .

در اين كه لقب مذكور به معناي اسم مفعول است يا به معناي فاعلي دو نظر وجود دارد. روايت جابر از امام محمد باقر(عليه السلام ) نظر نخست را تائيد مي كند زيرا در آن آمده است :
« انما سمي المهدي لانه يهدي الي امر خفي ... » (3 )
از اين روايت استفاده مي شود كه « مهدي » به معناي اسم مفعول است ولي گاه اسم مفعول به جهت مبالغه به معناي اسم فاعل مي آيد مانند « محصن » به معناي « شخصي عفيف و خويشتن دار » در اين جا نيز « مهدي » به معناي « هادي » است . البته كسي كه از هر جهت هدايت شده باشد هادي همه جانبه نيز خواهد بود.
حكمت اختصاص اين لقب به امام زمان عليه السلام آن است كه علاوه بر علوم و انواري كه خداوند به همه ائمه عليه السلام عنايت فرموده : الطاف و هدايت هاي ويژه اي به آن حضرت دارد كه پس از ظهور مردم جهان را با همه تنوع فكري و تفاوت نژادي و فرهنگي به زير فرمان خداي متعال رهبري مي كند و راه سعادت را به همگان نشان خواهند داد. از اين رو طبري در « دلائل الامامه » از انس ابن مالك نقل مي كند كه :
روزي پيامبر اكرم نزد ما آمد. وقتي علي (ع ) را ديد دست بر دوش او گذاشت و فرمود : اي علي ! اگر از دنيا جز يك روز باقي نماند خداوند آن روز را آن قدر طولاني كند كه مردي از نسل تو به حكومت برسد كه به او « مهدي » گفته مي شود. او به سوي خداي عزوجل هدايت مي كند و عرب به واسطه او هدايت مي شود چنان كه تو ـ يا علي ـ كافران و مشركان را از گمراهي نجات دادي و هدايت كردي .... (4 )
از اين روايت استفاده مي شود كه اين لقب به معناي اسم فاعل است ولي بهتر آن است كه بگوييم اين لقب شريف به هر دو معناي اسم فاعلي و اسم مفعولي در حق آن جناب آمده است .
آري او هدايت يافته كامل و هدايت كننده تمام عيار بشر از جانب پروردگار جهان است .
قبل از بيان مصاديق اين هدايت ها لازم است به دو نكته اشاره كنيم :
اول ـ در عصر غيبت كبرا مردم موظف اند براي تشخيص وظايف شرعي يا خود به كتاب و سنت مراجعه كنند و يا از مجتهدان متخصص تقليد كنند و هيچ نظر و حكمي با ادعاي صدور آن از امام غايب اعتباري ندارد. اين قاعده مسلم به مقدار زيادي مانع فرصت طلبي شيادان و توطئه دشمنان و هرج و مرج فرهنگي شده است .
دوم ـ متاسفانه در طول تاريخ غيبت و مخصوصا اخيرا اشخاصي از عواطف پاك مومنان نسبت به حضرت سو استفاده كرده اند و براي موجه نشان دادن خود و بازار گرمي داستان هاي دروغين و گاهي مبتذل از ملاقات خود يا ديگران با حضرت نقل مي كنند كه باعث وهن مذهب و سستي اعتقاد مردم مي شود.
در اين مقاله به احاديث يا داستان هايي كه آن حضرت فرد يا گروهي را هدايت فرموده اند و مدرك معتبري دارد (5 ) بسنده شده و از نقل مطالب سست و موهون خودداري مي كنيم .
اين هدايت ها در سه مرحله است :
1 ـ از ولادت تا پايان غيبت صغرا
2 ـ عصر غيبت كبرا
3 ـ عصر ظهور
پي نوشت ها :
1 ـ منتخب الاثر ص 336 (به نقل از ينابيع الموده ) مضمون اين روايت به روش ها و طرق مختلف از ائمه اطهار عليهم السلام رسيده است .
2 ـ گاهي گفته مي شود : « يكي از فوائد وجود امام وساطت در فيض است » اگر منظور از آن همان علت غايي با وساطت در فيوضات معنوي و تشريعي باشد مورد قبول است ولي اگر وساطت در ربوبيت جهان و عليت فاعلي آن باشد مورد قبول متكلمان شيعه نيست يا مورد نقد و اشكال است . از اين جهت ما از ذكر اين عنوان خودداري كرديم . البته توضيح كامل بحث علت غايي بودن حضرات معصومين عليهم السلام نياز به مجال واسع ديگري دارد.
3 ـ بحارالانوار ج 51 ص 29 ازكتاب الغيبه سيد علي بن عبدالحميد) نظير اين روايت در همان جلد ص 29 و 30 نيز آمده است .
4 ـ اين كه خداوند به واسطه ي حضرت مهدي (عليهم السلام ) عرب را هدايت مي كند منافاتي با هدايت جهاني آن حضرت ندارد شايد تاكيد بر هدايت عرب از جهت بلندي پروازي و تعصب خاص اين نژاد است
5 ـ منظور از مدرك معتبر اصطلاح فقهي آن يعني حديث صحيح يا موثق نيست بلكه مراد آن است كه حديث يا داستان در كتب معتبر اصلي شيعه آمده باشد و سلسله سند متصل يا مرسل به علماي معتبر شيعه و در نهايت به معصوم عليه السلام منتهي شود.
به نقل از فصلنامه انتظار شماره پنجم پائيز 1381