دكتر حنان عشراوي استاد دانشگاه بيرزيت و عضو شوراي قانونگذاري فلسطين
مقصر قلمداد كردن فرد قرباني همواره براي افراد خاطي دستاويز مناسبي بوده است تا به وسيله آن حالت وحشتناك ناشي از نفس جنايت انجام شده را تحريف كنند و آن را معقول جلوه بدهند. آيا زناني كه مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند كودكاني كه مورد بدرفتاري قرار گرفته يا فلسطينياني كه مدتهاي مديدي محكوم به تحمل وحشيگري ناشي از اشغال نظامي فاجعه بار اسراييل بوده اند اولين مورد از قربانيان يك چنين وقايعي هستند يا آخرين آن به حساب مي آيند
چاره فرد ترسو آن است كه از فرد قرباني بدگويي كند و او را مسئول بي رحمي هايي جلوه دهد كه در جريان انجام جنايت اعمال شده است . البته شرط لازم و اساسي براي انجام يك چنين عملي آن است كه افراد قرباني به طور كامل از ماهيت انساني خود محروم شده و بنياني ترين حقوق و ويژگيهاي آنها نفي شود.
فرايندي كه متضمن قرباني ساختن افراد مي شود به شكل اجتناب ناپذيري با آسيب پذيري فزاينده تحريف و محروم كردن آنها از پوشش ملاحظات انساني و ضرورتهاي اخلاقي بيش از پيش تقويت مي شود. بنابراين آخرين مورد از بروز روياروييها ميان ارتش اشغالگر اسراييل و معترضان غيرنظامي فلسطيني به ميدان عمل مناسبي براي فعاليت تمام و كمال اسراييل در نژادپرستانه ترين شكل اعمال فريب و تحقير انسان عليه تمامي آحاد يك ملت بدل شده است .
اساسي ترين شكل فريب در قالب ارائه يك تناسب نادرست ميان اشغالگر و اشغال شده و بين ستمگر و قرباني متجلي مي شود. خشونت ارتش اشغالگر و قدرتمند اسراييل كه از موشك تانك و هليكوپترهاي توپدار استفاده مي كند (به بهترين شيوه ممكن ) با خشونت غيرنظاميان فلسطيني كه به قرباني شدن خود و تداوم از دست دادن حقوق سرزمينها و سرنوشتشان اعتراض مي كنند مساوي قلمداد شده است .
افزون بر اين از فلسطينيان خواسته مي شود تا سر به راه شوند خشونتها را متوقف كنند و از اعمال فشار بر اسراييل دست بردارند. آنها اين طور وانمود مي كنند كه قويترين ارتش منطقه از سوي افراد غيرمسلحي كه با اشغالگري و وحشيگري آن از در مخالفت درآمده اند تهديد مي شود! البته راه حل ساده و بديهي اين مشكل آن است كه ارتش مذكور عقب كشيده شده و به اشغالگري اسراييل خاتمه داده شود.
آنها با « تضعيف حقوق » ـ جايي كه قوي تعيين كننده معيار عدالت براي ضعيف است ـ باعث سلب ارزش حقوق و حيات فلسطينيان شده اند.
معرفي تام و تمام اين قضيه مجموعه چند چهره و درعين حال واحدي از مسئوليت سنگيني كه بر دوش انسان قرار دارد را به شكلي مداوم به نمايش مي گذارد. فلسطينيان قطع نظر از بي عدالتي و نابرابري فاحش موضع اسراييل در جريان مذاكرات صلح بايد به خاطر آنچه كه در قالب پيشنهاد سخاوتمندانه اين كشور به آنها عرضه مي شود سپاسگذار و ممنون هم باشند!
جناحهاي راست و چپ افراطي اسراييل و همچنين ايالات متحده در كنار يكديگر يك چنين رويكرد متفرعنانه و ترحم آميز را در قبال صلح اتخاذ كرده اند. « باراك » حتي تا دورترين حد ممكن هم پيش رفته و به فلسطينيان پيشنهاد كرده بود تا بخشي از اراضي خود را در اختيار و مسئوليتهايي را هم در بيت المقدس به عهده بگيرند. فلسطينيان قدرنشناس و ناراضي از اين وضعيت هم سازش ناپذير و تندرو معرفي مي شوند!
ما تا حد اكتفا كردن به بخش كوچكي از سرزمين تاريخي فلسطين هم تنزل كرده و تن به مصالحه داده ايم . اما اينك از ما خواسته مي شود تا با الحاق غيرقانوني بيت المقدس به اسراييل و سياستهاي شهرك سازي اين كشور همدست و همداستان شويم يعني اينكه مشاركت نامقدسي را براي نقض قوانين بين المللي و قطعنامه هاي مربوطه سازمان ملل به وجود بياوريم .
اگر ما نارضايتي نسبت به انكار ماهيت انساني و حقوق خود و برداشت يك جانبه اسراييل از مفهوم صلح ـ كه بيانگر دولتي فرمانبردار در يك منطقه كوچك و منزوي و تحت حاكميت نظام تبعيض نژادي اسراييل است ـ را اعلام نماييم در آن صورت مجبور به تسليم و پذيرش سلطه طرف مقابل خواهيم شد. در مجموع اگر فشار و تهديد و اعمال نفوذهاي سياسي كارگر نباشد تجاوز نظامي آشكار و مستقيم مي تواند نتايج مورد نظر را به دنبال آورد چرا كه به زعم آنها « اعراب فقط زبان خشونت و زور را مي فهمند. » تاكتيكهاي وحشت زاي ناگهاني يا خط مشي هاي هول انگيز هم بعد از زدن برچسبهايي چون فلسطينيان : تروريست ديكتاتورمآب يا خشن هستند به كار گرفته مي شوند. درعين حال واقعيت ناشي از اراده انساني فلسطينيان براي ايستادگي در برابر استيلا و ستم گري را به عنوان گواهي بردرستي يك چنين وارونه نمايي معرفي مي كنند.
در اينجا يك وضعيت متناقض و لاينحل به روشني قابل مشاهده است : يعني اينكه عرفات بايد ملت خودش را كنترل كند و به آنها فرمان بدهد كه آرام باشند و اسارت و سركوبگري اسراييليها را بپذيرند. در غير اين صورت او ديگر شريك مناسبي براي صلح به حساب نمي آيد و نمي توان او را به عنوان يك رهبر تلقي كرد. اين مفهوم صلح اسرائيلي است .
در همين حال اسراييل نمي تواند با عرفات يا فلسطينيان به گفتگو و تعامل بپردازد چرا كه آنها ذاتا افرادي « غيردموكراتيك » هستند و بنابر اين هيچ وجه اشتراكي با دموكراسيهاي متمدني نظير اسراييل و ايالات متحده ندارند! در همين راستا برچسبهاي حاضر و آماده و القاب كليشه اي ديگري نيز به سادگي و به عنوان ابزارهاي يك عمليات پرنيرنگ مناسب و مفيد مهيا مي شوند تا به وسيله آنها ماهيت انساني فلسطينيان تحقير و كوچك انگاشته شود. مجموعه ناسزاهاي تاريخي و آشنايي كه از جانب مقامات اسراييلي مورد استفاده قرار مي گيرد عباراتي نظير سوسكها جانوران موذي دو پا و سگها از جمله آنها به شمار مي آيند ـ گسترش پيدا كرده القاب ديگري چون مارها و كروكوديلها را هم شامل شود.
كاهش منزلت انساني ما تا حد مجموعه اي از حيوانات در هيچ كجا به اندازه بازي با اعداد آنان شرورانه و بدخواهانه نيست . آمار قربانيان فلسطيني در آتشبازيهاي جنگي اسرائيل هر روز به اين شكل كه فلان تعداد كشته و فلان تعداد نيز زخمي شده اند اعلام مي شود و اسامي آنها هويتشان اميدها و آرزوهاي بربادرفته در هيچ كجا مورد اشاره قرار نمي گيرد. چيزي هم كه پيش از همه وجود آن به چشم نمي آيد اندوه و درد و رنج مادران پدران خواهران برادران و ساير عزيزان و بستگان قرباني است كه بايد با فقدان غم انگيز عزيز از دست رفته خود تا آخر عمر زندگي كنند. سند تصويري كه چگونگي كشته شدن خونسردانه كودكي بنام محمدالدوره را نشان مي داد آسودگي خاطر كساني كه به خاطر گمنام بودن قربانيان فلسطيني و نامشهود بودن رنج آنها احساس آرامش مي كرده اند را برهم زد و از بين برد. حتي همان موقع هم ماشين تبليغاتي اسرائيل با وجود شواهد غيرقابل انكار موجود در خصوص اين قضيه باز هم سعي كرد تا واقعيت را تحريف نمايد.