گزارشي از كنگره بزرگداشت آيت الله بلادي در بوشهر
در تاريخ 25 و 26 ارديبهشت ماه 1382 به مناسبت پنجاهمين سالگرد ارتحال آيت الله العظمي سيد عبدالله مجتهد بلادي بوشهري كنگره بزرگداشتي در شهر بوشهر برگزار شد و از اين عالم بزرگ و مبارز تجليل به عمل آمد. مسلما بزرگداشت مستمر و مداوم عالماني كه قوام و دوام فرهنگ و هويت ديني و فرهنگي و ملي ما وابسته به تلاش و كوشش آنها مي باشد از ضرورت هاي غيرقابل انكار در عصري است كه تهاجم به بنيان هاي فرهنگ ديني و ملي ما در سطحي بسيار گسترده و جهاني انجام مي شود.
ما اكنون در عصري زندگي مي كنيم كه هويت و روح خودباوري ما تحت شديدترين حمله ها مي باشد. به همين دليل امام خميني (ره ) خودباختگي و خود گم كردگي را بزرگ ترين مصيبت مسلمين مي دانند و بحق معتقدند كه غرب و جهان استكبار هويت اصيل ما و روح خودباوري ما را هدف قرار داده است و تا ما هويت اصيل خود را به درستي نيابيم و خودباوري واقعي پيدا نكنيم نمي توانيم از مصايبي كه براي ما تدارك ديده اند خلاص شويم (خودباختگي و خودباوري از ديدگاه امام خميني ص 65 69 54 53 20 114 77 و ...) بنابراين بزرگداشت عالماني مثل آيت الله بلادي كه حداقل در منطقه خود رايت هويت و خودباوري و نماد فرهنگ و تعهد نسبت به سرنوشت دين و ميهن و مردم هستند كاري ارزشمند و پرثمر مي باشد و مي تواند در عصر تهاجم به ارزشها الگويي براي ارزشمداري خودباوري تعهد ديني و ميهني ستيز با عوامل مخرب فرهنگ و هويت و ... محسوب شود.
نگاه كلي به زندگي آيت الله بلادي
آيت الله سيد عبدالله ملقب به مجتهد بلادي كه نسبش با بيست و دو واسطه به امام كاظم عليه السلام مي رسد در سال 1291 هـ . ق در يكي از خاندان هاي اهل علم و دين در نجف اشرف ديده به جهان گشود. او پس از گذراندن دهه اول عمر خود همراه پدرش عازم بوشهر شد و تحصيلاتش را در اين شهر نزد علماي بوشهر ادامه داد. آيت الله بلادي همزمان با تحصيل علوم ديني فراگيري علوم رياضي نجوم طب زبان انگليسي و... را نيز آغاز كرد و در اين زمينه ها تبحر چشمگيري به دست آورد. در يكي از سالهايي كه آيت الله بلادي در بوشهر به سر مي برد سيد جمال الدين اسدآبادي به بوشهر رفت و با پدر آيت الله بلادي ديدار كرد. اين ديدار سبب شد آيت الله بلادي كه در آن زمان جوان بود با انديشه هاي جمال الدين اسدآبادي آشنا شود و به فكر ستيز با استعمار استبداد و عوامل مخرب دين و ميهن برآيد.
آيت الله بلادي پس از مدتي اقامت در بوشهر بار ديگر به نجف اشرف بازگشت تا به تحصيلات خود ادامه دهد. اين بار آيت الله بلادي بيش از سه سال در نجف نماند و در سال 1314 هـ . ق به بوشهر بازگشت . او تا سال 1319 هـ . ق در بوشهر و شيراز نزد عالمان اين دو شهر به فراگيري دانش ادامه داد و در سال مذكور جهت تكميل تحصيلات راهي نجف اشرف شد.
آيت الله بلادي در نجف از محضر بزرگاني مثل آيت الله العظمي آخوند ملامحمد كاظم خراساني آيت الله العظمي سيد محمدكاظم يزدي آيت الله شريعت اصفهاني و ... بهره برد و به مدارج عالي اجتهاد رسيد. آيت الله بلادي به موازات تحصيل علوم ديني و تحصيل اجازه اجتهاد و اجازه روايت از علما و محدثان بزرگ در راه تحصيل دانش هايي مثل طب رياضيات هندسه نجوم دانش سياسي و فراگيري زبانهاي بيگانه تلاش مي كرد به طوري كه او با زبانهاي لاتين و عبري و خطوط ميخي كوفي و ... كاملا آشنايي داشت .
آيت الله بلادي عالمي بود كه سياست را با ديانت به هم آميخته بود و در عرصه سياسي فعاليت كامل داشت . به همين دليل او در نهضت مشروطه شركت كرد و مثل استادش آخوند خراساني درصدد برآمد نهضت نويني را عليه بيدادگري هاي قاجاريه به راه اندازد و با تكيه بر ارزشها و اصول تعاليم دين حكومت و نظامي را پايه ريزي كند كه ضامن پيشرفت كشور و بهبودي اوضاع همه جانبه مردم در چهارچوب مباني دين اسلام باشد اما متاسفانه تلاش آيت الله بلادي و علماي ديگر به دليل رخنه غرب زدگان در نهضت مشروطه و منحرف كردن آن نتيجه مطلوبي نداد و اين نهضت بعد از پانزده سال با قدرت گرفتن رضاخان همزمان شد و اوضاع بسيار بدتر از گذشته گرديد. آيت الله بلادي كه از مشاركت در نهضت مشروطه اهدافي عالي و ديني داشت نتوانست حكومت استبدادي رضاخان را تحمل كند و با آن به مبارزه پرداخت . آيت الله بلادي علاوه بر مبارزه سياسي با رضاخان در اين زمينه به مبارزه فرهنگي نيز دست زد. به عنوان مثال هنگامي كه توطئه اسلام زدايي و حمله به روحانيت و تهاجم به ارزشهاي ديني آغاز شد او كتابهايي مثل « مقامع حديد ياز اجرقوم جديد » و « سدول الحلباب في وجوب الحجاب » را نوشت و به بيدارگري پرداخت .
كارنامه آيت الله بلادي در مورد مبارزه با استعمار و استكبار نيز درخشان است . در روزگار آيت الله بلادي امپراتوري روس و انگليس (به ويژه انگليس ) مظهر استعمار استكبار در سطح جهان به ويژه در خاورميانه و سرزمين هاي اسلامي بودند آيت الله بلادي در مبارزه با استعمار انگليس با رئيسعلي دلواري همراهي كرد و دامنه مبارزه با انگليس را چنان گستراند كه انگليسي ها تصميم گرفتند اين عالم مبارز را به شهادت برسانند. آيت الله بلادي در مرحله اي از مبارزه با انگليس فتواي جهاد صادر كرد و چنين نوشت : دولت جبار و ستمگر انگليس قصد حمله به خاك ما را دارد بر ما واجب است كه از خاك خود دفاع كنيم .
علاوه بر اين آيت الله بلادي پيوسته با ارسال نامه به علما و افراد متنفذ در ايران و عراق سعي مي كرد اتحادي عليه استعمارگران و مهاجمان به وجود آورد.
اساسا آيت الله بلادي به سرنوشت فرهنگي و سياسي جوامع اسلامي حساس بود و در هر زمينه اي كه احساس فساد و ناراحتي مي كرد در آن زمينه به تلاش مي پرداخت . هنگامي كه آيت الله بلادي ماجراي قتل زائران ايراني خانه خدا به دست وهابيان را شنيد و تخريب قبور و اماكن مذهبي و ساير فجايع وهابيان را مشاهده كرد. در اين زمينه به فعاليت پرداخت و با نوشتن كتابي به نام « تشجيع دليران يا نهضت ايران » ماهيت وهابيت را افشا كرد و خواستار اداره مكه و مدينه به دست همه مسلمان ها شد. همچنين رساله « علاج عاجل » را نيز تحرير كرد و به انهدام قبور و اماكن مذهبي توسط وهابي ها اعتراض نمود. فعاليت هاي اجتماعي و مذهبي و ارشادي و مبارزات مستمر سياسي آيت الله بلادي سبب شد كه ايشان از تاليف كتاب و به يادگار نهادن آثار ارزشمند غفلت كند. آيت الله بلادي بيش از هشتاد عنوان اثر در زمينه هاي مختلف فقهي اصولي فلسفي احكام عبادات دعا نجوم پزشكي تاريخ سياسي معاصر تاريخ اسلام تعليم و تربيت و ... نوشت و بدين ترتيب كارنامه پرباري به يادگار نهاد. سرانجام اين عالم بزرگ و مبارز پس از سالها تلاش و مبارزه در سال 1331 هـ . ش درگذشت و پيكر پاكش براي دفن به نجف اشرف انتقال يافت .
نگاهي به كنگره بزرگداشت آيت الله بلادي در بوشهر
كنگره دو روزه بزرگداشت پنجاهمين سالگرد ارتحال آيت الله العظمي بلادي در روزهاي 25 و 26 ارديبهشت گذشته در بوشهر برگزار شد. از برنامه هاي جالب اين كنگره نمايش فيلم سخنراني رهبر معظم انقلاب اسلامي در ديدار با اعضاي ستاد كنگره بود. رهبر معظم انقلاب در اين سخنراني كوتاه پس از اشاره به مبارزات و شخصيت علمي و سياسي آيت الله بلادي فرمودند : آيت الله بلادي نه تنها به جوانان بلكه به علما و بزرگان خودمان بايد معرفي شود.
پس از نمايش فيلم سخنراني رهبر معظم انقلاب دبير ستاد كنگره ضمن خيرمقدم و گزارش كار كنگره و سابقه آن به مناسبت تقارن كنگره بزرگداشت آيت الله بلادي با هفته وحدت به ديدگاه آيت الله بلادي نسبت به اصل مهم وحدت اسلامي اشاره كرد و گفت : دوران حيات سياسي حضرت آيت الله بلادي مقارن با حضور فعال نمايندگيهاي سياسي كشورهاي خارجي و به ويژه باليوزگري انگليس در بوشهر است . نمايندگان سياسي انگليس در بوشهر كه تابع سياستهاي نايب السلطنه انگليس در هند بودند براي تداوم حضور ديپلماتيك خود در منطقه حساس و استراتژيك بوشهر و خليج فارس از سياستهاي گوناگوني پيروي مي كردند كه يكي از آنها سياست تفرقه بينداز و حكومت كن بود.
شايان ذكر است كه براساس اسناد و مدارك تاريخي دولتمردان بهيه انگليس در بسياري از كشورهاي جهان موفق به ايجاد تفرقه و اختلاف شدند اما در شهر بندري بوشهر هرگز نتوانستند به اين هدف نائل گردند. قطعا نقش علماي شيعه ساكن بوشهر از جمله مرحوم آيت الله بلادي در اين زمينه قابل توجه است .
با تكيه بر رسائل و كتابهاي خطي ايشان به دليل بصيرت سياسي و آگاهي تاريخي آن بزرگوار نه تنها در جامعه مسلمان بوشهر انشقاق و تفرقه اي حادث نگرديده بلكه آن بزرگوار از مدافعان جدي و از عاملان به اصل وحدت بين برادران اهل سنت و شيعه بوده است .
در اين راستا بايد به نامه هايي اشاره كرد كه با عنوان آقايان علما و حجج اسلام آيات الله بين الانام دامت بركاتهم نوشته اند و در اين نامه ها نام مرحوم ابراهيم جامعي امام جماعت محترم اهل سنت در كنار نام بسياري از علماي شيعه و از جمله آيت الله بلادي درج گرديده است .
بنابراين به ضرس قاطع بايد گفت كه يكي از ويژگي هاي برجسته شخصيتي اين سيد بزرگوار اعتقاد راسخ به اصل وحدت اجتماعي مسلمين بوده كه با توجه به اهتمام حضرت امام خميني رضوان الله تعالي عليه و مقام معظم رهبري به اين اصل اسلامي توجه مرحوم آيت الله بلادي به اين اصل مهم اسلامي در نيم قرن پيش قابل توجه و قدرداني است .
سخنران بعدي كنگره رئيس كنگره و استاندار بوشهر (مهندس تبادار) با بيان سابقه كهن تمدن در بوشهر تحولات دو قرن اخير بوشهر و لشكركشي هاي متعدد انگليس به اين شهر. مقاومت و مبارزات مردم و روحانيت بوشهر در برابر مهاجمان مشاهير و بزرگاني كه از بوشهر برخاستند و ... از اين كه آيت الله بلادي حتي براي علما و مردم استان ناشناخته مانده است اظهار تاسف كرد و شناساندن چهره او به نسل حاضر را ضروري دانست .
امام جمعه بوشهر و نماينده ولي فقيه در استان حجت الاسلام والمسلمين ايماني نيز در سخنراني خود تكريم و تجليل از شخصيت هاي مهم علمي و فرهنگي و مذهبي را از نيازهاي مهم و ضروري جامعه امروز برشمرد و اظهار كرد : تكريم از شخصيت آيت الله بلادي بوشهري تكريم از پيامبر و ارزشهاي علم تقوا و جهاد است كه از جمله ارزشهاي اسلامي به شمار مي آيد.
وي معرفي حركتهاي اصيل و مبتني بر وحي و اجتهاد جنوب كشور را كه نياز جامعه است از دستاوردهاي كنگره بزرگداشت آيت الله بلادي برشمرد.