
ت خطبه 64 نهج البلاغه
ترجمه و توضيح : علي اكبر مظاهري
از آموزه هاي ارجمند امام المتقين (ع ) يكي اين بود كه
باطن پديده ها را به مردمان مي نماياند و با كلام و حياني و الهي
خويش
آنان را به مسير زندگاني اين جهاني و سرانجام آن و
حيات آن جهاني و فرجام آن مي آگاهاند.
آن حضرت
در اين خطبه
معارفي عظيم را بيان مي فرمايد
و نهيب هايي رعدوار را بر سر آدميان مي نوازاند و مردمان را به
بيداري و هشياري فرا مي خواند و باطن اين جهان و مسير آن
جهان را براي شان مي نماياند : تا خفته نمانند و از غفلت
درآيند و درمانده و وامانده نگردند و خويشتن را مهيا سازند و
توشه بردارند و طي طريق نمايند و به مكانت فرخنده نيكويان
درآيند.
بندگان خدا!
1 ـ تقواي الهي را پيشه سازيد .
2 ـ با كردارهاتان بر اجلهاتان پيشي گيريد
مبادا كه وامانيد و
آنگاه كه مرگتان سر رسد
درمانيد و پذيرايي از آن را
نتوانيد.
3 ـ آنچه را كه براي تان مي ماند
به بهاي آنچه كه نمي ماند
بخريد. پايدارها را با ناپايدارها
سودا كنيد و اين جهانيها را
برهانيد و آن جهانيها را بستانيد.)
4 ـ توشه دارانه
كوچ كنيد
كه فراتان خوانده اند .
5 ـ پذيراي مرگ شويد
كه اكنون درآمده و بر شمايان سايه
افكنده .
6 ـ مردماني باشيد كه بر آنان بانگ زدند و بيدار گشتند .
7 ـ و نيز چونان كساني باشيد كه چون دانستند اين جهان براي
ايشان سرايي جاويدان نيست . آن را وانهادند و به جاي آن
جهان ديگر را ستاندند.

*****
جرعه نوش كوثر ولا
|
به مناسبت دومين سالگرد رحلت حجت
الاسلام محمد دشتي محقق و مترجم نهج
البلاغه
احمد علي رضا زاده
ث نام : محمد
ث شهرت : دشتي
ث سال تولد : 1330
ث سال وفات 1380
در سال 1330 در روستايي به نام « آزادمون » از توابع
شهرستان محمودآباد متولد شد و در پنج سالگي كه تازه
اولين دبستان روستا ساخته شد با اصرار فراوان وارد
كلاس اول گرديد و تا ششم ابتدائي در همان روستا ادامه
تحصيل داد.
در سال 1342 با پيشنهاد بزرگان روستا و علاقه
شديد به علوم حوزوي به حوزه علميه آمل وارد شد و در
مسجد امام حسن عسگري (عليه السلام ) كه يكي از
مساجد قديمي شهر آمل است و با دستور امام
عسگري (ع ) ساخته شده و جاذبه معنوي خاصي دارد
به
فراگيري علوم ابتدائي حوزه پرداخت .
در سال 1343 وارد حوزه علميه قم شد و در مدرسه
حضرت آيه الله العظمي گلپايگاني مشغول درس گرديد و
پس از آن درس خارج را در محضر علما پي گرفت .
وي در اين مدت به تحقيق و ارائه آن به نسل جوان
پرداخت و در تحقيقات خود به عقائد اسلامي و ارزيابي
پيرامون حديث و نهج البلاغه اولويت داد. از وي تاكنون
كتاب هاي زير به رشته تاليف درآمده است :
1 ـ عقائد اسلامي
2 ـ فلسفه اجتهاد و تقليد
3 ـ سيري در تفكر مادي
4 ـ مذهب روشنفكري
5 ـ ابزار ووسائل تحقيق
6 ـ طرح هاي نوين آموزشي
7 ـ روش هاي بررسي مكتب ها
8 ـ جهان بيني توحيدي
9 ـ كدام اسلام
10 ـ طرح عقائد و احكام
11 ـ روش نويني در تدريس احكام
12 ـ مسئوليت تربيت
13 ـ شناخت نهج البلاغه
14 ـ اطلاعات مقدماتي نهج البلاغه
15 ـ كليدهاي شناسائي نهج البلاغه
16 ـ روش هاي تحقيق در نهج البلاغه
17 ـ طرح هاي آموزشي نهج البلاغه
18 ـ اسناد و مدارك نهج البلاغه
19 ـ روات و محدثين نهج البلاغه
20 ـ شرح آموزشي نهج البلاغه « 3 جلد »
21 ـ فهرست شروح نهج البلاغه « 3 جلد »
22 ـ شعر شاعران در نهج البلاغه « 2 جلد »
23 ـ فرهنگ واژه هاي معادل نهج البلاغه
24 ـ فرهنگ موضوعات كلي نهج البلاغه
25 ـ فرهنگ معارف كلي نهج البلاغه « 2 جلد »
26 ـ فرهنگ لغات نهج البلاغه
27 ـ المعجم المفهرس لالفاظ نهج البلاغه (كه بارها در
كشورهاي عربي مثل لبنان و مصر بچاپ رسيد و در
نمايشگاههاي بين المللي حضور پيدا كرد و هم اكنون
چاپ بيستم آن در دست نشر است )
وي علاقه خاصي به امير كلام و كلام امير داشت و
زندگي خود را صرف اشاعه فرهنگ علوي ونهج البلاغه
اميرالمومنين علي (ع ) كرد. علامه محمد تقي جعفري در
مقدمه اي بر كتاب مجموعه آشنايي با نهج البلاغه آقاي
دشتي مي نويسد :
« حمد و سپاس بي پايان مر خداي راست كه با
حكمت بالغه ربوبي خود
خلقت هستي بر موجودات
بخشيد
و از ميان آنها آدم ابوالبشر(ع ) و فرزندانش را
تكريم نموده و آنان را با استعدادهاي عالي
ممتاز ساخت
كه اگر با تكاپو و مسابقه در خيرات و كمالات آن
استعدادها را به فعليت برسانند
در جاذبه كمال اعلا
رهسپار كوي لقا الله و رضوان الله گردند
خداوندي كه
براي به فعليت رسانيدن آن نهادها و بهره برداري صحيح از
آنها
پيامبراني فرستاد كه هماهنگ با عقول نافذ
وجدانهاي پاك
مردم را به طرق هدف اعلاي « حيات
معقول » كه مسير جاذبه كمال اعلا است
هدايت نمايند.
درود خالص و بيكران ما بر پيامبران عظام بخصوص
سرور و خاتم همه آنها محمد بن عبدالله (صلي الله عليه و
آله ) و اوصياي معصوم او باد كه مشعلهاي فروزان
كاروانيان راه حق و پرچمداران قافله جويندگان حقيقتند.
در بامداد طلوع مكتب نجات بخش اسلام
از خورشيد
فروزان رسالت عظماي خاتم رسولان صلي الله عليه وآله
دو نور بسيار درخشان كه به يك كانون پيوسته بودند در
صفحه تاريخ بشريت تابيدن گرفتند. يكي از آن دو « كتاب
الله » و دومي « عترت طيب و طاهر » آن حضرت .
هر كس كه از اسلام اطلاع لازم و كافي دارد اين دو
حقيقت مسلم را مي داند و مي پذيرد :
حقيقت اول اينكه سر سلسله خاندان عصمت كه پس
از پيامبر عظيم الشان اسلام
اميرالمومنين علي بن
ابيطالب (عليه السلام ) است
تجسمي است از قرآن مجيد
آن كتاب الهي كه خاتم و جامع همه كتب آسماني ـ
است .
اينكه : « اميرالمومنين (ع ) قرآن ناطق و وجودش
تبلوري از آن كتاب الهي است » از منابع معتبر اسلامي
برآمده
همانند شعاري بس مقدس بر چهره قرون و اعصار
مي درخشد.
حقيقت دوم اينكه رواياتي متنوع در منابع اوليه اسلام
مخصوصا حديث مقدس : « مساوات اميرالمومنين علي بن
ابيطالب عليه السلام با رسولان الهي در امتيازاتي كه
خداوند سبحان به آنان عطا فرموده است . »
با كمال وضوح اثبات مي كنند كه علي (ع ) آن بزرگ
بزرگان و آن يگانه نسخه انسان كامل كه پس از وجود
نازنين محمد مصطفي (ص ) نظير او به عرصه هستي گام
نگذاشته است
تجلي گاه نمونه همه امتيازات والاي
پيشوايان معصوم مي باشد.
نتيجه بسيار با اهميتي كه از بيان اين دو حقيقت
مي گيريم
اينست كه سخنان اميرالمومنين علي بن
ابيطالب (ع ) بازگو كننده حقائق قرآن و تفسير و توجيه
كننده آن كتاب آسماني است
و از زبان شخصيتي صادر
شده است كه نفس او تجلي گاه امتيازات همه پيامبران و
رسولان الهي بوده و مطابق آيه شريفه مباهله حتي با نفس
مقدس حضرت رسول الله (ص ) اتحادي داشته است .
نتيجه ديگري كه از بيان دو حقيقت فوق بدست
مي آيد
ابديت سخنان اميرالمومنين (عليه السلام ) است كه
اين كننده رسالات انبيا و حقائق قرآن مجيد است .
با نظر به اين دو نتيجه كه صاحبنظران بزرگ اسلامي
حتي بنا به گفته « ابن ابي الحديد » متفكران غير اسلامي نيز
در طول قرون و اعصار خود را بي نياز از درك و فهم
سخنان آن بزرگ پيشتاز قافله معارف و حكمت و عرفان
الهي نديده
از آن سخنان براي همه ابعاد حيات مادي و
معنوي بشر بهره برداري ها نموده اند
لذا همانگونه كه
مي دانيم كتاب نهج البلاغه كه عالم بزرگوار و سيد شريف
و عظيم مرحوم سيد رضي مقداري فراوان از سخنان
علي (ع ) را در آن جمع كرده است . همواره مطمح نظر و
مورد توجه و تحقيق و تامل كاروانيان علم و معرفت بوده
است .
در دوران معاصر ما كارهاي مفيدي پيرامون ابعاد از
نهج البلاغه صورت گرفته است كه بايد گفت : همه آنها
مفيد و گامهايي ثمربخش در اشنا ساختن جامعه
مخصوصا انديشمندان و صاحبنظران با سخنان
اميرالمومنين (ع ) كه فوق كلام مخلوق و تحت كلام خالق
جل و علا است
برداشته شده است .
از جمله اين كارها
تلاش و كوشش بليغ و بسيار
ارزنده ايست كه محقق ارجمند و دانشمند محترم آقاي
محمد دشتي پيرامون ابعاد متنوع اين كتاب بزرگ انجام
داده است . شكي نيست . در اينكه آشنايي با نهج البلاغه
براي تحصيل معارف حقيقي الهي و علم به آن بدون
شناخت آن ابعاد متنوع يا امكان پذير نيست و يا نتيجه اي
جز اطلاعي ناقص و محدود نخواهد داشت . اين كار بزرگ
بقدري ارزنده ومورد نياز جامعه ماست كه مي توان گفت
يكي از كارهاي كم نظير حوزه مباركه قم در مقوله خود
مي باشد كه مخصوصا دانشجويان دانشكده ها و طلاب
حوزه هاي علميه را به يك حركت علمي و عملي بسيار پر
معني وادار مي كند. مي توان گفت ارزش اينگونه تلاشهاي
سازنده موقعي بخوبي روشن مي گردد كه نونهالان باغ علم
و معرفت
نخست با يك بينايي و صفاي فطري از آرا و
نظرات و عقائد ديگر متفكران جوامع بشري ما درباره
معارف انساني در دو قلمرو « انسان آنچنانكه هست » و
« انسان آنچنان كه بايد » نيز اطلاعات لازم بدست بياورند و
سپس سخنان اميرالمومنين (ع ) را با كمال بصيرت و
خلوص مطالعه و بررسي نموده و درك كنند
تا بدانند كه
كار و تلاش درباره چنين سخنان و سطوح و ابعاد متنوع آن
چه معني دارد
مولف ارجمند
تتبع و تحقيق در مباحث خود را
پيرامون جهات و ابعاد كتاب جاوداني نهج البلاغه در 12
مجلد در معرض مطالعه و تحقيق طلاب محترم و
دانشجويان عزيز و محققان عاليقدر گذاشته است و
اينجانب اين مجلدات را در حد لازم براي بيان نظر مطالعه
نمودم .
اين مجلدات در نوع كار خود كه تحقيق و بررسي
موضوعات و مسائل گوناگون پيرامون نهج البلاغه است
نخستين گام است كه توانسته نتايج كارهاي گذشته را هم
باضافه حقايق تازه
در اختيار كاروانيان علم و معرفت
قرار بدهد.
از خداوند متعال مسالت مي نمايم كه توفيقات و
عنايات خود را به محقق ارجمند و دانشمند محترم آقاي
محمد دشتي بيفزايد.
چون كار اساسي و محوري مرحوم محمد دشتي
پيرامون نهج البلاغه بود
حدود هشت سال مسئوليت
واحد تحقيقاتي بنياد نهج البلاغه را بر عهده گرفت
آنگاه
خود موسسه اي را به نام موسسه تحقيقاتي فرهنگي
اميرالمومنين (ع ) تاسيس و همه تلاش و كار فرهنگي خود
را در آن متمركز نمود.
مدتي نيز ضمن تدريس در دانشگاه ها
عضو هيئت
علمي مجتمع آموزشي جانبازان بودند.
وي از سال 1367 مسئوليت موسسه تحقيقاتي
فرهنگي اميرالمومنين (ع ) را بر عهده داشت
ضمن اينكه
در دانشگاه ها و ديگر مراكز فرهنگي
آموزشي به فعاليت
مشغول بود.
يكي ديگر از فعاليت هاي فرهنگي مرحوم دشتي تهيه
جزوات مسابقاتي نهج البلاغه براي مقطع راهنمائي و
دبيرستان و پيش دانشگاهي در طول دهه 66 تا 77
مي باشد
كه طي اين همكاري و جزوات زير منتشر شد :
1 ـ آئين دوست يابي در نهج البلاغه
2 ـ ارزش هاي اخلاقي در نهج البلاغه
3 ـ اخلاق اجتماعي در نهج البلاغه
4 ـ جوان و ارزش هاي انساني در نهج البلاغه
5 ـ جاذبه و دافعه در نهج البلاغه
6 ـ حق و باطل در نهج البلاغه
7 ـ دوستي دوستان در نهج البلاغه
8 ـ تربيت در نهج البلاغه
9 ـ واقعيت نگري در نهج البلاغه
10 ـ نظارت مردمي در نهج البلاغه
11 ـ پيام استقامت امام در نهج البلاغه
12 ـ نوجواني و ارزشها از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
پسران مقطع اول راهنمائي
13 ـ نوجواني و ارزشها از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران مقطع اول راهنمائي
14 ـ اخلاق نوجواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي پسران
مقطع دوم راهنمائي
15 ـ اخلاق نوجواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران مقطع دوم راهنمايي
16 ـ مسئوليت هاي جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
پسران مقطع سوم راهنمائي
17 ـ مسئوليت هاي جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران مقطع سوم راهنمائي
18 ـ جوان و سازندگي از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
پسران اول متوسطه
19 ـ جوان و سازندگي از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران اول متوسطه
20 ـ شناخت دوران جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
پسران دوم متوسطه
21 ـ شناخت دوران جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران دوم متوسطه
22 ـ پسران و آينده سازي از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
پسران سوم متوسطه
23 ـ دختران و آينده سازي از ديدگاه نهج البلاغه ـ براي
دختران سوم متوسطه
24 ـ راه مقابله با مشكلات جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ
براي پسران مقطع پيش دانشگاهي
25 ـ راه مقابله با مشكلات جواني از ديدگاه نهج البلاغه ـ
براي دختران مقطع پيش دانشگاهي
اين محقق فرزانه پس از دوران كوتاه حيات علمي و
تحقيقاتي با كارنامه اي درخشان از فعاليتهاي خود به
آستان حضرت اميرالمومنين علي (ع ) در پنجم ارديبهشت
سال 80 در يك سانحه رانندگي به ديدار مولا و مقتدايش
شتافت .
هر چند كه جاي او امروز در جامعه تحقيقاتي كشور
بويژه در ميان پژوهندگان كلام علوي خالي است اما
يادگارهاي او
زينت بخش محافل علمي كشور مي باشد.

| |