نوزدهمين عنوان از مجموعه انتشارات مركز اسناد رياست جمهوري مجموعه دو جلدي « اسنادي از صنعت فرش ايران 1357 ـ1292 هـ ش » مي باشد . اسناد اين مجموعه وضعيت صنعت فرش ايران در تاريخ معاصر را نشان مي دهد و آنچه را در طول سال هاي اواخر قرن سيزدهم هجري تا هنگام پيروزي انقلاب اسلامي بر اين صنعت ديرپاي ايراني رفته حكايت مي كند. نكته مهمي كه در اين مجموعه دوجلدي به خوبي نمايان است گزارش ها و مكاتبه هاي افراد گوناگون از جمله كارگزاران دولتي و توليد كنندگان و تجار فرش در زمينه مشكلات و موانع اين صنعت است مشكلاتي كه به نوعي امروز هم از آنها سخن گفته مي شود و جالب اين كه راه حل هايي بس سودمند در لابلاي اسناد مجموعه حاضر براي رفع اين موانع و مشكلات ارائه گرديده كه مي تواند راهگشاي علاقه مندان به رشد و شكوفايي اين هنر و صنعت اصيل ايراني باشد.
در مقدمه جلد اول مجموعه آمده است :
دير زماني فرش دست باف ايران با ويژگي هاي منحصر به فرد در طرح رنگ نقشه و بافت شهرت جهاني داشت . همين حسن شهرت سبب شده بود كه فرش ايران بازارهاي جهاني اين متاع را بدون رقيب در تصرف خود داشته باشد و مشتريان از اقصي نقاط عالم به خريد آن روي آورده و به داشتن آن افتخار نمايند. در آن روزگار فرش از جمله مهم ترين صادرات ارزآور بود و بالاترين رقم را در صادرات كشور داشت . علاوه بر آن در داخل كشور نيز بافت فرش و امور مربوط به آن براي جمعيت كثيري از زن و مرد پير و جوان اشتغال ايجاد كرده بود به طوري كه بعد از كشاورزي وسيع ترين زمينه اشتغال از آن صنعت فرش بود. قالي بافان ايران سعي داشتند كه بافنده بهترين نقش ها و طرح ها باشند ازنخ و پشم مرغوب استفاده كنند رنگ هاي ثابت گياهي و طبيعي را كه در برابر فعل و انفعالات شيميايي شستشو و نور مستقيم خورشيد مقاوم بود مورد استفاده قرار دهند در بافت آن دقت لازم را به عمل آورند و خلاصه اين كه نهايت تلاششان اين بود تا محصول كار آن ها هنرمندانه بي رقيب و ممتاز باقي بماند.
فرشي كه در اين شرايط بافته مي شد مطلوب خريداران و مشتريان بسيار بود. اما همين گرمي بازار و حسن شهرت سبب شد گروهي براي سودجويي بيشتر در طرح رنگ نقش و بافت فرش تقلب كنند و جنس نامرغوب و پست را با نام فرش اصيل ممتاز و نفيس ايران عرضه بازار نمايند. بعضي از كشورهاي ديگر نيز كه در بافت فرش سابقه اي داشتند نقشه فرش ايران را تقليد نموده و محصول كار خود را به عنوان فرش ايران عرضه مي كردند. از طرف ديگر عده اي با تبليغات سو و اظهار اين كه فرش ايران اصالت هميشگي خود را از دست داده سعي مي كردند بازار جهاني فرش را از انحصار ايران خارج نمايند. متاسفانه همه اين عوامل سبب شد فرش ايران موقعيت و جايگاه رفيع خود را از دست بدهد و رقباي ديگري در برابر ايران قد علم كنند.
اسنادي كه در اين مجموعه فراهم آمده است به وضعيت و جنبه هاي مختلف صنعت فرش ايران از سال 1292 تا سال 1357 هجري شمسي اشاره دارد . از جمله مهم ترين موضوعاتي كه در اين اسناد به آن پرداخته شده مساله استفاده از رنگ هاي جوهري به جاي رنگ طبيعي و تاثير منفي اين عمل بر توليد فرش و بازار فروش آن است . قوانين و مقرراتي نيز كه در اين زمينه تصويب شده در اين اسناد مورد اشاره قرار گرفته است .
تقلب در بافت فرش تقليد نقشه هاي معروف استفاده از پشم و نخ نامرغوب تعرفه هاي سنگين و موانع موجود در راه صادرات آن از جمله موضوعات ديگري است كه در جاي جاي اين اسناد به آن اشاره شده است همچنين وضعيت عمومي قالي بافان از لحاظ درآمد شرايط كار بهداشت كار و حفظ الصحه كارگران بيمه سرمايه كارگران و كارفرما.
وضعيت صادرات محدوديت هاي ايجاد شده توسط كشورهاي خريدار فرش ايران از لحاظ تعرفه گمركي تاثير بحران و ركود اقتصادي جهاني ناشي از جنگ هاي بين الملل اول و دوم و بحران اقتصادي دهه 1930 در صادرات فرش رقابت بعضي از كشورهاي تازه وارد در صادرات و موانعي كه از اين طريق براي فرش ايران ايجاد مي شد نيز از موضوعات بخش ديگري از اين اسناد است .

در حالي كه رقابت كشورها براي ثبت آثار تاريخي خود در فهرست جهاني هر روز شدت بيشتري مي گيرد نگراني ها از حذف شدن ميدان نقش جهان اصفهان از فهرست سازمان يونسكو در نتيجه تعلل مسئولان شهر اصفهان همچنان ابعاد پيچيده تري پيدا كرده است .
به گزارش « ميراث خبر » اقدام براي احداث ساختمان جهان نما در سال 75 در حالي آغاز شد كه براساس مدارك مسئولان سازمان ميراث فرهنگي بارها نسبت به اين موضوع هشدار داده و اخطار كردند كه اين اقدام موجب تخريب بناي تاريخي « كاروانسراي تحديد » مي شود.
كاروانسراي تحديد در محوطه خيابان چهار باغ تنها خيابان ثبت شده در فهرست آثار ملي اصفهان قرار داشته است . اين خيابان با حريم اطرافش در سال 1310 شماره 109 در فهرست آثار ملي ثبت شد كه در زمان پهلوي اول جزو نخستين بناي ثبت شده تلقي مي شد.
اما عليرغم اهميت اين ساختمان و محوطه قديمي آن مسئولان شهرداري وقت اصفهان در سال 75 نسبت به تخريب اين كاروانسرا كه قدمت آن به دوره قاجار بازمي گردد اقدام كردند. اين تخريب در حالي صورت گرفت كه كاروانسراي تحديد با دارا بودن فضاي سبز وسيع مركز فعاليت هنرمندان قلم زني اصفهان محسوب مي شده است .
مهندس « حسين محب علي » معاون حفظ و احياي سازمان ميراث فرهنگي در اين مورد مي گويد : زماني كه در سال 75 روند تخريب اين كاروانسرا آغاز شد سازمان ميراث فرهنگي طي جلسه اي با حضور شهردار معاون شهرداري معاون استانداري اصفهان و كارشناسان و طراحان ساختمان جهان نما خواستار جلوگيري از ادامه تخريب اين محوطه براي ساخت و ساز شد اما پس از مدتي شواهد موجود نشان مي دهد كه نه تنها تمام درختان اين محوطه قطع شده است بلكه ساختمان كاروانسرا نيز تا حدود زيادي تخريب و زمين اين منطقه براي عمليات ساخت و ساز گودبرداري شده است .
به گفته « محب علي » پس از اين اقدام و تشكيل جلسه هاي بدون نتيجه در اين مورد وي در نامه اي به استاندار وقت اصفهان ضمن اعلام مراتب اعتراض خود يادآور شد كه طرح مذكور به علت موقعيت بسيار حساس آن از نظر كاربري تراكم و انطباق بايد حتما مورد تجديدنظر قرار گرفته و از تخريب كاروانسراي تحديد سريعا جلوگيري به عمل آيد. در اين نامه همچنين بر بازسازي و احيا كاروانسراي تحديد تاكيد شد.
معاون حفظ و احياي سازمان ميراث فرهنگي در اين مورد اضافه مي كند : همچنين اشاره كرده بودم طرح اوليه تجديدنظر به منظور جلوگيري از ضرر و زيان تهيه و به تصويب سازمان ميراث فرهنگي برسد. همچنين با توجه به اصول طراحي و محدوده تاريخي و رعايت نظام هماهنگ با معماري ارزشمند و تاريخي چهارباغ و ارگ صفويه لازم است در معماري مجموعه طراحي شده حرمت لازم به فضاي تاريخي پيرامون چهارباغ و ديگر بناهاي اطراف لحاظ و شيوه معماري در طرح و اجرا كاملا رعايت شود.
وي مي افزايد : بناي جهان نما به عنوان يك معماري جنبي در مجاورت آثار باارزش و پايدار تاريخي مطرح است و بايد سادگي و تواضع در آن لحاظ شده و با رعايت نظم و درون گرايي به گسترش افقي پيوند يابد.
از سوي ديگر در طراحي جديد بايد هماهنگي با گستره افقي شهر و عدم تحرك نماهاي خارجي آن تاكيد شود.
به گفته وي در آن نامه تصريح شده بود كه طرح ميدان نيز بايد با موازات طرح بنا تهيه شود و در همين رابطه ارتفاع مجموعه طرح از شرق به غرب قابل افزايش است و حداكثر ارتفاع به ميزان 12 متر در منتهي اليه غرب خواهد بود كه طبعا در همجواري با كاروانسراي تحديد بايد فضا و ارتفاع كاروانسرا مورد توجه قرار گيرد.
تاكيدات مقام هاي مسئول ميراث فرهنگي مبني بر رعايت بافت تاريخي كاروانسراي تحديد در حالي صورت گرفت كه با توجه به بند 10 11 و 12 اساسنامه سازمان ميراث فرهنگي كشور و بخشنامه هاي وزارتخانه هاي كشور و فرهنگ و ارشاد اسلامي و نيز بخشنامه مشترك وزارت مسكن و شهرسازي پيش از تصويب طرح در شوراي فني سازمان ميراث فرهنگي كشور بايد از هرگونه عمليات تخريب و ساختمان سازي جلوگيري مي شده است .
محب علي در اين مورد مي گويد : به رغم اين نامه و نيز صدور دستور جلوگيري از تخريب آثار طي نامه هاي متعدد در سال 75 و 76 و درخواست مكرر از شهردار اصفهان براي جلوگيري از اين امر اقدامي به عمل نيامده و علي رغم آن كه اين طرح مصوب نبوده و حتي در كميسيون ماده 5 طرح جامع شهري نيز تصويب نشد اما شهرداري اقدام خلاف قانون خود را ادامه داد تا جايي كه احداث ساختمان جهان نما با ارتفاع هشت طبقه موجب از بين رفتن شرايط ثبت ميدان نقش جهان در فهرست آثار جهاني شد و كارشناسان يونسكو طي بازديدي از اين منطقه اعلام كردند كه به دليل ساخت « جهان نما » و شكسته شدن خط آسمان چشم انداز ميدان نقش جهان از فهرست آثار جهاني خارج خواهد شد مگر آن كه ارتفاع جهان نما تعديل شود.
محب علي تصريح مي كند : اصفهان زماني شهر تاريخي محسوب مي شد اما در حال حاضر به شهري با آثار تاريخي تبديل شده است و با اتفاقاتي كه در اصفهان رخ داده به نظر مي رسد كه براي از بين بردن اين شهر تاريخي تلاشهايي صورت مي گيرد.
وي با اشاره به اين كه تخريب بناهاي تاريخي در اصفهان همچنان ادامه دارد مي گويد : تخريب خانه دكتر « حكيمي » منطقه تاريخي « جلفا » در اصفهان و ارايه مجوز از سوي شهرداري براي ساخت و ساز اين شبهه را تقويت مي كند كه گروهي پرتوان قدرتمند و سرمايه دار براي دستيابي به مقاصد خود به هيچ ارزش و سرمايه ملي و معنوي احترام نمي گذارند و به اين ترتيب شهر تاريخي اصفهان نابود مي شود.
محب علي همچنين گفت : در حال حاضر پيشنهاد تعديل ارتفاع ساختمان جهان نما به شوراي فني سازمان ميراث فرهنگي اعلام شده تا براي اصلاح ساختمان اقدام شود.

موزه داران راهنمايان كارشناسان نسخ خطي آموزش مي بينند
موزه خط و كتابت دايره المعارف انسان شناسي و 109 رشته هنرهاي سنتي ايران با همكاري كميته ملي ايكوم بمناسبت بزرگداشت روز جهاني موزه اقدام به برگزاري دوره هاي آموزشي كوتاه مدت موزه داري ويژه موزه داران راهنمايان و كارشناسان نسخ خطي نموده است .
دكتر محمد صادق محفوظي رئيس مركز دائره المعارف انسان شناسي و 109 رشته هنرهاي سنتي ايران با بيان مطالب فوق افزود : اين دوره هاي آموزشي با هدف ارتقا سطح علمي موزه داران راهنمايان و كارشناسان نسخ خطي و آشنايي آنان با فن آوري روز در رشته هاي بافت شناسي 34 نمونه كاغذهاي دست ساز ايراني سبك شناسي خطوط سته سبك شناسي خطوط خاص ايراني مكتب شناسي تذهيب و تشعير و حل كاري و ديگر هنرهاي طلايي مكتب شناسي مينياتورسازي ايران آشنايي با صحافي سنتي نحوه تجزيه و تحليل آثار هنرهاي كتابتي نحوه ارزشيابي آثار هنرهاي كتابتي و هنرهاي تصويري آشنايي با مرمت كاغذ آشنايي با مرمت آثار نقاشي آشنايي با مرمت نقاشي هاي لاكي آشنايي با مباني هنرهاي تجسمي قطعه سازي و مرقع سازي شناخت 70 نوع مركب در آثار كتابتي ايران شناخت انواع آهارهاي 12 گانه و ارتباط آن به تاريخ انواع طرحها و نقش ها و ارتباط آن با تاريخ رنگمايه ها و ارتباط آن باتاريخ فلسفه وجودي طرحها و نقش ها در 109 رشته هنرهاي سنتي آشنايي با ريتم و موسيقائي طرحها و نقش هاي ايراني فلسفه وجودي رنگها در 109 رشته هنرهاي سنتي آشنايي با 70 نوع حواشي در صفحه آرايي ايراني برگزار مي شود.
دكتر محفوظي در پايان با مثبت ارزيابي نمودن تشكيل چنين كلاسهايي گفت : هر كلاس هر هفته دو روز از ساعت 17 الي 19 در محل دايره المعارف بزرگ انسان شناسي برگزار خواهد شد. و تمامي علاقمندان مي توانند همه روزه جهت ثبت نام در كلاسهاي مذكور به نشاني تهران : سعادت آباد پايين تر از ميدان كاج نبش خيابان سيزدهم پلاك 2 طبقه هفتم شمالي مراجعه يا جهت كسب اطلاعات بيشتر با شماره تلفن هاي 19 ـ2363011 تماس حاصل نمايند .
مردم انگيزه بيشتري براي سكونت در بافت قديم نشان مي دهند
ابركوه ـ خبرنگار جمهوري اسلامي : رئيس اداره ميراث فرهنگي ابركوه در گفتگو با خبرنگار ما گفت : مردم انگيزه بيشتري براي سكونت دربافت قديم نشان مي دهند. هدف ميراث فرهنگي از مرمت و بازسازي بناها حفاظت و احياي فرهنگ ديرينه و تداوم حيات در هسته كهن شهر است . غلامعباس خاموشي ضمن اعلام اين مطلب گفت : اقدامات صورت گرفته در شهرستان و توجه به ميراث فرهنگي به مرمت بناهاي تاريخي باعث تشويق بعضي از مردم و علاقه مندي جهت مرمت ساختمانهاي خود شده اند. وي بابيان اينكه سبك معماري شهر تاريخي ابركوه سنتي و مصالح به كار رفته در آن عموما خشت خام و گل است افزود : در حال حاضر واحدهاي مسكوني در بافت قديم براي مردم ساكن آنها حائز اهميت است و مردم براي حفظ آن تلاش مي كنند و در مرمت آن مي كوشند. وي گفت : مهاجرت از بافتهاي قديم به جديد نه تنها كاهش يافته بلكه عده اي جهت سكونت به بافت قديم بازگشته و انگيزه بيشتري براي سكونت در بافت قديم نشان مي دهند. وي ادامه داد. توجه ميراث فرهنگي به مرمت بناهاي تاريخي خود عاملي براي شهروندان شده تا از الگوهاي سنتي براي ساخت و سازهاي جديد خود استفاده كنند.
خاموشي گفت به منظور رونق بخشيدن به صنعت گردشگري و ايجاد اشتغال بيشتر پرديس اقامتي و گردشگري در شهرستان ابركوه در دست احداث است كه مجهز به رستوران و فروشگاه صنايع دستي نيز خواهد بود و تمامي مايحتاج يك گردشگر براي اقامت در آن عرضه مي شود.
خانه آقازاده در ابركوه
ابركوه ـ خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي : يكي از خانه هاي قديمي شهرستان ابركوه خانه آقازاده است . اين خانه در بافت قديم واقع شده و از نظر معماري و به كارگيري عناصر معماري سنتي ايران درخور توجه است . اين بنا با مساحتي بالغ بر 851 متر مربع بصورت حياط مركزي بوده و عمارت در سه جبهه به منظور استفاده در فصول مختلف سال استقرار پيدا كرده است .
اتاق جنوبي خانه به صورت صليبي و شكم دريده ساخته شده است . وجود حوض سنگي در وسط حياط خانه فضاي خانه بخصوص تالار را طراوت خاصي بخشيده است .
قسمت شاخص و جالب توجه بنا بادگير دو طبقه و كلاه فرنگي است كه در نوع خود بي نظير است . ارتفاع بادگير 18 متر و مساحت آن 18 متر مربع مي باشد . در دهانه بادگير 19 عدد دريچه تنظيم هوا وجود دارد كه با بادگير دومي هماهنگي و ارتباط دارد. در كنار آن يك كلاه فرنگي با تزئينات مقرنس كاري بسيار زيبا وجود دارد. بادگير و كلاه فرنگي به ترتيب حكم خنك كردن (كولر) و نور رساني (نورگير) فضاي زيرين و تالارخانه را انجام مي دهند. قدمت خانه آقازاده به دوره قاجاريه باز مي گردد و در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است .
نمايش 70 اثر خوشنويسي در موزه چهل ستون
با تاييد برنامه هاي هفته ميراث فرهنگي استان اصفهان از سوي معاونت معرفي و آموزش سازمان ميراث فرهنگي نمايشگاهي از 70 اثر خوشنويسي استادان هنرمند اصفهان در موزه چهل ستون به نمايش در مي آيد
به گزارش ميراث خبر اين نمايشگاه كه مربوط به دوران معاصر است به شكل دوره اي چيده ميشود و شامل چهار دوره مختلف است .
در اين نمايشگاه آثاري از استادكاران اين هنر و شاگردان اساتيدي چون حبيب الله فضائلي غلامحسين امير خاني و استاد معين به نمايش گذاشته مي شود.
همچنين به گفته « علي اصغر ميرخلف » مدير موزه چهل ستون چند اثر هنري از استاد معين و استاد فضائلي نيز به نمايش در مي آيد.
از ديگر برنامه هاي هفته ميراث فرهنگي در اصفهان برپايي نمايشگاه سرسنجاق هاي مفرغي اصفهان و لرستان در موزه هنرهاي تزييني نمايشگاه مجموعه چيني نطنز و بزرگداشت « برادران عبادي » در موزه چهل ستون نمايشگاه آثار چوبي در گلپايگان نمايشگاه مجموعه تابلوهاي مهرهاي استاد « نيري » در اردستان تجليل از خدمات ارزشمند استاد مرحوم « محمد حسن فاضلي » نمايشگاه آثار خوشنويسي كابلي برپايي جشن گز شب شعر در خوانسار نمايش اسناد منتشر نشده « پيرنيا » و نمايشگاه آثار سفال در نايين اعلام شده است .