آمريكا دروغ مي گويد
نگاهي به شگردهاي تبليغاتي رسانه هاي آمريكا و
انگليس در جنگ عليه عراق
قسمت اول
از روز 28 اسفند گذشته يعني يك روز قبل از شروع
تعرض و تجاوز نظامي مشترك آمريكا و انگليس به عراق
زماني كه واشنگتن دستور سري به خبرنگاران آمريكائي براي
نوع پوشش خبري جنگ داد
براي همه ناظران و تحليلگران
سياسي مسائل خاورميانه روشن بود كه واقعيت تجاوز و جنگ
آمريكا عليه عراق
آنهائي نخواهد بود كه رسانه هاي آمريكائي
به خورد جهانيان مي دهند.
اين باور و بي اعتمادي جهانيان نسبت به صحت اخبار
منتشره از سوي منابع غربي و بويژه آمريكايي حقيقتي بود كه
در جريان حملات آمريكا و انگليس بخوبي عيان گشت .
در حاليكه شبكه هاي خبري رسانه هاي غربي در تصاوير
تلويزيوني خود از جنگ در عراق بارها بينندگان را محو
صحنه هايي چون شليك سلاحهاي پيشرفته
بمبارانهاي
سنگين دشمن
تسليم شدن نيروهاي عراقي
جولان سربازان و
افسران به ظاهر شاداب متجاوز در عقبه خطوط مقدم
پرتاب
كردن تكه شكلاتي براي كودكان منطقه تصرف شده و عبور و
مرور آزادانه مردم مناطق اشغالي مي كنند
هيچگاه تصويري از
نبردهاي سنگين و خونين خط مقدم نبرد
كشته ها و مجروحان
قطع عضو شده نيروهاي آمريكايي و انگليسي و درماندگي اين
نيروها از تصرف مناطقي كه قرار بود پس از بمبارانهاي سنگين
برق آسا تصرف شود
براي مخاطبان خود به نمايش
نمي گذارند.
بطور مثال شبكه تلويزيون بين المللي فاكس نيوز يكي از
شبكه هاي آمريكا در اولين خبر خود از جنگ در عراق با اشاره
به حملات هوايي و موشكي آمريكا به بغداد گفت : هدف از اين
حملات نابودي رهبري عراق بوده است اما تاكنون هيچ
صدمه اي گزارش نشده است .
اين شبكه بدون اشاره به منبع خبر
نوك تيز حملات
رسانه اي خود را به طرف رهبران سياسي كشور مقصد و
بصورت مستقيم قرار داد.
شبكه خبري فاكس نيوز در اولين روز از حمله به نقل از
منابع نظامي انگليس اعلام كرد : 20 درصد از نيروهاي گارد
رياست جمهوري عراق خود را تسليم كرده و يا قصد تسليم
شدن دارند.
اين شبكه خبري بدون ذكر شواهد و استناد لازم از تسليم
شدن نيروهاي گارد رياست جمهوري عراق بطور گسترده خبر
داد.
شبكه خبري فاكس نيوز در توجيه علت تسليم شدن
نيروهاي عراقي كه در روزهاي پس از آن غيرواقعي بودن اين
خبر مشخص شد
به گفته كارشناسان خود پيشروي زميني
نيروهاي آمريكايي به سوي بغداد را علت اصلي موج اين
تسليم ها دانست .
اين شبكه به نقل از دونالد رامسفلد وزير دفاع آمريكا اعلام
كرد : روزهاي ادامه حكومت صدام به شمارش معكوس افتاده
است و نشانه هايي از تاثير تهديد حمله همه جانبه آمريكا براي
برانگيختن بسياري از واحدهاي نظامي عراق و فرماندهان آنها
براي پذيرش آتش بس يا تسليم شدن ديده مي شود.
شبكه خبري آمريكايي فاكس نيوز در دومين روز از حمله
گزارش داد كه « العبادي » از نزديكان پسر صدام كه دست راست
وي محسوب مي شد
به كويت گريخت . اين خبر در حالي
منتشر شد كه نه تنها ديگر رسانه هاي مهم خبري دنيا
بلكه
ديگر رسانه هاي آمريكايي نيز چنين خبري را مخابره نكردند.
اين شبكه بين المللي خبري در حالي گزارش داد كه
40 عراقي در اطراف « ام القصر » به اسارت در آمده اند
كه برخي
خبرگزاري ها و شبكه هاي خبري تعداد اين اسرا حداكثر 15 نفر
اعلام كردند.
در سومين روز حمله به عراق شبكه خبري « فاكس نيوز » به
نقل از منابع آمريكايي اعلام كرد : پس از بمباران پناهگاههاي
زيرزميني در بغداد صدام در حاليكه بر روي يك برانكارد حمل
مي شد
ديده شده است .
اين خبر در روزهاي بعد هيچگاه تاييد نشد و حتي از سوي
خبرگزاريها و فرماندهان آمريكايي نيز مورد ترديد قرار گرفت .
اما همين شبكه تلويزيوني در روز نهم جنگ به نقل از
مقامهاي دولت بوش گزارش داد كه صدام هنوز كنترل ارتش
خود را در دست دارد و از طريق دخمه هاي زيرزميني در
سراسر بغداد دستور نظامي صادر مي كند.
شبكه بين المللي فاكس نيوز در همين روز با اشاره به اينكه
تمامي سربازان لشكر 51 عراق و همچنين فرمانده كل اين لشكر
خود را تسليم نيروهاي ائتلافي كرده اند
افزود : هشت هزار نفر
خود را تسليم نيروهاي آمريكايي كرده اند.
اعلام اين خبر در حالي بود كه تلويزيون سي .ان .ان
ديگر
شبكه خبري آمريكا به نقل از مقامهاي پنتاگون تعداد اسراي
عراقي را دو هزار نفر ذكر كرد.
از آنجاييكه خبر تسليم شدن يك لشكر عراق مي توانست
با مقدمه چيني هاي شبكه خبري بين المللي و بخصوص
آمريكايي در خصوص موفقيت قريب الوقوع در صحنه هاي نبرد
ممكن باشد
اما خبرگزاري الجزيره قطر به نقل از سخنگوي
وزارت دفاع عراق ضمن كذب خواندن اين ادعا از خبرنگاران
براي گفت و گو با فرمانده و كادر لشكر 51 عراق دعوت كرد .
در سومين روز از حمله به عراق اين شبكه خبري
آمريكايي با وجود تكذيب « محمدسعيد الصحاف » وزير
اطلاع رساني عراق
خبر تصرف كامل جزيره « ام القصر » در
جنوب عراق به دست « نيروهاي ائتلافي » را پخش كرد.
در همين حال سي .ان .ان ديگر شبكه خبري آمريكا
نيز با
پخش تصاوير مستقيمي از پرواز چند بالگرد نظامي در ارتفاع
كم
مدعي شد كه اين صحنه مربوط به اولين تصوير زنده
دريافتي از ام القصر است . اين در حالي بود كه اشغال ام القصر
تا دو هفته پس از شروع جنگ به كابوسي براي نظاميان
امريكايي تبديل شده بود.
شبكه الجزيره در چهارمين روز جنگ درباره سقوط
ام القصر گفت : وضعيت بندر ام القصر كه چهار روز مقاومت
شديد از خود نشان داد
يك نمونه بارز از اشتباه غربيها در
محاسباتشان نسبت به روند جنگ عليه عراق است .
و خبرگزاري رويترز در ششمين روز از جنگ در عراق
درباره تصرف ام القصر به نقل از يك سخنگوي نظامي انگليس
گزارش داد كه نيروهاي عراقي در اين بندر در حال مقاومت
هستند و شهر هنوز آزاد نشده است .
شبكه خبري « فاكس نيوز » در سومين روز از جنگ مدعي
شد كه مقام هاي عالي رتبه امنيتي و نظامي عراق در حال ترك
پايتخت اين كشور هستند و تاكنون تعدادي از آنها بغداد را ترك
كرده اند و اين روند رو به افزايش است .
اين شبكه خبري هيچ اشاره اي به جزييات اين خبر و
تعداد مقامهايي كه بغداد را ترك كرده اند نكرد. در عين حال
صحت اين خبر از سوي رسانه هاي خبري منطقه اي و
بين المللي مورد تاييد قرار نگرفت .
در چهارمين روز از جنگ عليه عراق
شبكه خبري « فاكس
نيوز » بدون ذكر تلفات نيروهاي آمريكايي و با اشاره به تاثير
نامطلوب ميزان تلفات نيروهاي انگليسي بر افكار عمومي اين
كشور
بدون ذكر منبع و آمار مستند اعلام كرد
از زمان شروع
جنگ ميزان تلفات و خسارات انگليس بيش از آمريكا بوده
است .
اين شبكه خبري از تلفات نيروهاي انگليسي به عنوان يك
عامل تحريك كننده كه تاثير نامطلوبي بر جامعه انگليس و نوع
نگرش آنها به همكاري با آمريكا در جنگ دارد
خبر
داد.
شبكه تلويزيوني آمريكايي « فاكس نيوز » در سومين روز از
حمله به عراق گزارش داد كه نيروهاي آمريكايي و انگليسي يك
كارخانه عظيم توليد سلاحهاي شيميايي در نزديكي شهر نجف
واقع در 160 كيلومتري جنوب بغداد را پيدا كرده اند و ژنرال
اداره كننده اين كارخانه را بازداشت كردند.
يك روزنامه اسرائيلي « جروز الم پست » نيز ادعا كرد كه
نيروهاي ارتش آمريكا در يك مركز در نزديكي كربلا يك
كارخانه سلاح هاي شيميايي كشف كردند.
اين در حالي است كه وزارت دفاع آمريكا (پنتاگون ) با
اشاره به اينكه اظهارنظر درباره كشف يك كارخانه « عظيم »
سلاحهاي شيميايي در مركز عراق « زود هنگام » است
افزود :
مقامهاي پنتاگون اعلام كردند از هنگام آغاز جنگ در بامداد
پنجشنبه 29 اسفند تاكنون هيچ سلاح كشتارجمعي در عراق
پيدا نكرده اند.
شبكه خبري فاكس نيوز در خبر ديگري بدون ذكر منبع و
جزيياتي
از وجود گزارش هايي مبني بر صدور دستور استفاده
از سلاح هاي شيميايي از سوي صدام خبر داد. اين در حالي
است كه تا روز هفدهم جنگ هيچ خبري مبني بر استفاده صدام
از سلاحهاي شيميايي در رسانه هاي بين المللي منتشر نشد.
اين شبكه خبري آمريكايي در چهارمين روز از جنگ در
عراق به نقل از يك مقام نظامي آمريكا گفت : بخش عمده شهر
بصره به تصرف نيروهاي آمريكايي درآمده است و نيروهاي
آمريكايي هم اكنون در حال از بين بردن آخرين مقاومت هاي
نيروهاي عراقي در داخل و اطراف اين شهر هستند.
اين در حالي است كه شبكه هاي خبررساني منطقه اي با
اشاره به مقاومت شديد نيروهاي عراقي در مقابل مهاجمان از
تصرف بخشهايي از بصره در روزهاي نهم و دهم جنگ خبر
دادند.
شبكه خبري فاكس نيوز برنامه هاي خود را با
زيرنويس هايي با زمينه رنگ قرمز و عبارت « آمادگي براي
جنگ » و يا « عمليات براي آزادسازي عراق » پخش مي كند.
در سايت اينترنتي اين شبكه خبري آمده است : « فاكس
نيوز
شبكه مورد اعتماد مردم آمريكا »
از سوي ديگر در نوزدهمين روز جنگ شبكه هاي رسانه اي
آمريكا اعلام كردند قلب بغداد به تصرف تانكهاي آمريكايي
درآمد ولي بعلت پخش تصاويري از تلويزيونهاي مختلف دنيا
كه اين خبر را نقض مي كرد شبكه تلويزيوني
« بي .بي .سي » مجبور شد اين خبر را يك حركت نمايشي لقب
دهد.
در بررسي مختصر عملكرد شبكه خبري فاكس نيوز و ديگر
شبكه هايي كه جهت گيريهاي مشابه داشته اند
مي توان به نقاط
مشتركي در اين رسانه هاي بين المللي كه خود منبع خبر بسياري
از ديگر رسانه هاي ملي
منطقه اي و محلي هستند
دست
يافت .
هزاران خبرنگار شبكه هاي بين المللي خبري به منطقه آمده
بودند تا تصاويري از فتح خيالي و بي دردسر يك كشور جهان
سومي
نقض تماميت ارضي
شيوه هاي قانون شكني بين المللي
و تجاوز و بمبارانها را به نام « انسان دوستي » و « اعطاي آزادي »
به تصوير بكشند.
شيوه عمل رسانه هاي مهم بين المللي در پوشش خبري جنگ
در عراق
تمام آنچه را كه به عنوان حفظ بيطرفي
از
دستاوردهاي دمكراسي و يكي از اصول خبرنگاري حرفه اي در
دانشكده هاي غربي پايه گذاري و تدريس مي شود
زير سوال
برد.
استفاده از رسانه هاي صوتي و تصويري بين المللي به مثابه
ابزار جنگي در دست نيروهاي مهاجم براي تهديد و تحديد
منافع ملي كشوري ديگر تجربه شد.
تبديل شدن رسانه هاي خبري و خبرنگاران به سخنگويان
نظامي كه هدف آنان تلاش براي تزلزل در روحيه دفاعي مردم
كشوري است كه با هدف دفع تجاوز به مقابله با مهاجمان
پرداخته اند.
سانسور تصوير واقعي جنگ بر صفحه تلويزيون و پخش
تصاوير خنثي و يا حتي بازسازي شده از شيوه هايي نوين
تحريف رويدادهاي جنگ بود كه رسانه هاي خبري بين المللي
بخصوص رسانه هاي غربي درگير در جنگ
به نمايش
گذاشتند.
در اين شبكه هاي بين المللي خبري
تحريف و پرده پوشي
چهره زشت جنگ از جمله قتل انسانها
نابودي امكانات
زيربنايي شهري و تحقيرنيروهاي كشور مدافع كمتر در
صفحات تلويزيون اينگونه شبكه هاي خبري ديده شد.
فريب بينندگان با القاي خبرهاي غيرواقعي به منظور جلب
حمايت آنان از جنگي كه در حال حاضر از واقعيت و عوارض
آن در آينده بي خبرند.
در همين راستا روزنامه ايتاليايي « لارپوبليكا » درباره اقدام
رسانه هاي خبري آمريكا مبني بر سانسور گسترده اخبار جنگ
عليه عراق مي نويسد : اخباري كه از جنگ عليه عراق در اروپا
انتشار مي يابد توسط رسانه هاي خبري آمريكا قبل از پخش در
اين كشور
سانسور مي شود. اين روزنامه همچنين مي افزايد : در
آمريكا هيچ تصويري از جواناني كه عليه نمايندگي هاي اين
كشور در مناطق مختلف جهان اعتراض مي كنند پخش
نمي شود.
لارپوبليكا در بخش ديگري از گزارش خود
ضمن شرح
وقايع جنگ واشنگتن و لندن عليه بغداد
مي نويسد : حتي
تصاوير مردم عراق كه از بمباران ها و عمليات جنگي آسيب
ديده اند در تلويزيون هاي آمريكا نمايش داده نمي شود. همچنين
« جورجو بوكا » يكي از مشهورترين روزنامه نگاران ايتاليا در
آخرين شماره هفته نامه « اسپرسو » چاپ اين كشور نوشت :
مطبوعات آمريكا استقلال خود را از دست داده و تحت نظر
قدرت حاكم در اين كشور قرار دارند.
جورجو بوكا شبكه خبري « سي .ان .ان » آمريكا را نيز
تبليغاتچي
بلندگو و بازتاب دهنده نظرات رسمي واشنگتن
توصيف كرد.
سايت اينترنتي « ديلي نيشن » نيز در مقاله اي تحليلي به قلم
« پيتر كيماني » ميزان كاهش پوشش صحيح اخبار جنگ
و
افزايش فريب كاري رسانه اي در جنگ عراق را مورد بررسي
قرار داده است .
كيماني در ابتداي مقاله خود به تجربه جنگ ويتنام براي
آمريكا اشاره مي كند و مي نويسد : نظاميان آمريكايي در آن
جنگ با دادن اجازه به خبرنگاران براي دسترسي به جبهه
جنگ و دادن هر امتيازي كه توانستند
پوشش رسانه اي را
تشويق كردند
اما نتيجه براي آنها خوب نبود.
وي در اين باره مي افزايد : « نيك اوت » عكاس
آسوشيتدپرس عكسي از « كيم پوك » دختر كوچكي كه لباسش
از آتش بمب ناپالم سوخته بود
در حاليكه فرياد مي كشيد
بازوانش از وحشت و درد باز شده بود
و از دهكده غرق آتش
خود مي گريخت را به تصوير كشيد.
اين عكس تجسم زجر مردم ويتنام بود و نشان مي داد كه
ضعيفان و بي گناهان در امان نبودند.
اين مقاله از نوع عملكرد رسانه اي در ويتنام نتيجه
مي گيرد
اين عكس جايزه « پوليتزر » را به خود اختصاص داد و
براي « ريچارد نيكسون » رئيس جمهوري وقت آمريكا به قيمت
از دست دادن اين سمت تمام شد
چرا كه مردم آمريكا
وحشت زده از زجرهايي كه سياستمدارانشان در بيرون از
آمريكا براي مردم جهان شكل مي دادند
نتوانستند از جنگ
حمايت كنند.
كيماني مي گويد : اين تجربه نشان داد كه جاي ايجاد
محدوديتهاي نظامي عليه رسانه ها در جنگ ها
خالي است . به
اين ترتيب سانسور خبري در جنگ ها افزايش يافت و جنگ
خليج فارس در سال 1370 اين گونه محدوديت ها را كامل كرد
و افغانستان در سال 1380 آن را وارد مرحله جديدي نمود .
وي مي افزايد در جريان جنگ جاري در عراق رسانه ها با
نشان دادن حملات به عراق به نحوي كه گويي فقط « صدام
حسين » و مشاورانش هدف قرار مي گيرند
تلاش دارند اخبار
را به سمتي سوق دهند كه گويي درگيري مثل شكار
شخصيتهاي كاذب كه در صحراي عربي گشت مي زنند
مي باشد
و مي توان اين شخصيت ها را به سادگي از چندين
مايل دورتر شكار كرد.
اين مقاله با اشاره به اينكه اين سناريو كه رسانه ها قصد
اجراي آن را داشتند
در عمل به همان سادگي پيش نرفته
آورده است : اكنون آقاي بوش بعد جديدي را اضافه كرده
است
اگر مردم غيرنظامي توسط بمب هاي ما كشته مي شوند به
اين دليل است كه صدام حسين آنها را سر راه ما قرار داده
است !
كيماني مي گويد : همه اينها بخشي از فريبكاري رسانه ها
است .
وي در اين باره به نقل از « روي گرين اسليد » در مقدمه
كتاب « ايالت سري » نوشته « ريچارد كيبل »
مي نويسد
« اكنون
مي توانم ببينم كه پوشش خبري ما در جنگ خليج فارس سال
1991 در نشريات بر اساس غرض ورزيهاي ضدعراقي
ضداسلامي و ضدعربي بوده است . »
كيماني در بخش ديگري از مقاله خود با عنوان « زبان
حرفه اي جنگ » مي نويسد : « گرين اسليد » در نشريه گاردين
لندن نوشت خبرنگاران كلمات كساني كه به طور رسمي
اطلاعات را در اختيارشان قرار مي دهند را ـ درست مثل پيش
از شروع جنگ ـ قبول مي كنند
بدتر اينكه خبرنگاران در مورد
به چالش كشيدن مسوولان در مورد اطلاعاتي كه ارائه مي دهند
يا ناتوان شده اند يا تمايل به اين امر ندارند.
اين در حالي است كه آمريكائيها پيش از شروع جنگ به
خبرنگاران غربي هشدار دادند كه يكي از شرايط حضور آنان در
صحنه
تبعيت از يكسري قواعد خاص است .
خلاصه اين قواعد و قوانين كه براي خبرنگاران تعيين شد
به شرح ذيل است :
قوانين اساسي : تمامي مصاحبه ها با پرسنل نظامي بايد
ضبط شود.
خلبانان و خدمه نيروي هوايي ممكن است تنها درباره
ماموريت هاي تكميل شده مورد مصاحبه قرار گيرند.
كنترل هاي موقت مطبوعاتي (تحريم خبر تا اطلاع ثانوي )
ممكن است با اهداف ايمني عملياتي صورت گيرد.
تحريم ها به محض حل مشكل لغو خواهد
شد.
اطلاعات قابل انتشار : اخبار مربوط به اهداف بمباران
شده
توصيف كلي پايگاه هاي ماموريت زميني
اخبار غيرقابل پخش : اخبار ويژه درباره تعداد كشتيهاي
بكار گرفته شده
اسامي و اماكن واحدهاي ويژه
اخبار در زمينه عمليات آتي
اخبار در مورد عمليات لغو شده يا به تاخير افتاده .
اين قواعد بخوبي نشانگر آن است كه رسانه هاي غربي آن
چيزي را انتشار مي دهند كه از فيلترهاي نظامي و پنتاگون عبور
كرده باشد.
با اين شرح « پيتر كيماني » نتيجه مي گيرد : اگر ما مجبور
شويم هر چه كه وزارت دفاع آمريكا (پنتاگون ) يا لندن
مي گويند را باور كنيم با خطر بزرگي روبرو خواهيم شد
چرا كه
در زبان حرفه اي نظامي صداقت كم وجود دارد.
در اين مقاله به عنوان نتيجه گيري به نقل از « فيليپ نايتلي »
نويسنده « اولين آسيب
تاريخ گزارشگري جنگ » آمده
است : روشي كه رسانه هاي غربي جنگ هايي كه دولت هايشان در
آن دخيل هستند را بر اساس آن گزارش مي كنند از الگوي
غم انگيز قابل پيش بيني تبعيت مي كند.
در اين الگو
قدم اول
ايجاد بحران
قدم دوم
ديو جلوه
دادن رهبر دشمن
قدم سوم بد جلوه دادن تك تك افراد
دشمن
و قدم چهارم
قساوت است .
وي مي افزايد در جريان جنگ حاضر
ما شاهد همه اين
مراحل بوده ايم و اكنون ستم هاي شديدي عليه مردم عراق
انجام مي گيرد. « رسانه ها در اين وضعيت بايد بازگو كننده و
نمايشگر زجرها و رنج ها باشند
چرا كه در اين صورت است كه
جهانيان مي توانند ارزيابي كنند
آمريكا و انگليس در حال
انجام چه كاري به نام آنها هستند
و آن را قضاوت كنند. »
شبكه هاي تلويزيوني آمريكا درخلال
جنگ عليه عراق بارها بينندگان خود را محو
صحنه هائي چون شليك سلاحهاي پيشرفته
جولان نظاميان به ظاهر شاداب آمريكا و يا
توزيع شكلات از سوي آنان ميان كودكان
عراقي مي كردند اما هيچگاه از تلفات
سنگين نظاميان قطع عضو شده و مصدوم
آمريكائي و درماندگي آنها فيلمي پخش
نكردند
شبكه هاي « فاكس نيوز » و « سي ان ان »
روز سوم حمله
خبر تصرف كامل جزيره
ام القصر را پخش كردند اين در حالي بود كه
حتي خبرهاي بعدي آنها حاكي از آن بود كه
تصرف اين منطقه تا دو هفته پس از شروع
جنگ به كابوسي براي نظاميان انگليسي و
آمريكائي تبديل شده بود
در صبح روز نوزدهم جنگ
بي بي سي و
سي ان ان ناگهان اعلام كردند هتل الرشيد و
وزارت اطلاع رساني عراق در دور جديد
حملات آمريكا به بغداد به تصرف نظاميان
آمريكائي درآمد. ولي اقدام سريع مقامات
عراقي در انتقال خبرنگاران به اين دو مكان
و اثبات دروغ بودن اين گزارش سبب شد بي
بي سي در همان روز خبر ارسالي خود را
يك « اقدام نمايشي » لقب دهد!
