مترجم : محبوبه مهاجري
سرطان يكي از شايع ترين
بيماري هايي است كه هر روزه
باعث مرگ افراد زيادي در نقاط
مختلف جهان مي شود. سرطان
زماني ايجاد مي شود كه
سلول هاي يك بخش از بدن ,
شروع به رشد غيرعادي و
غيرقابل كنترل مي كنند.
سلول هاي سالم به صورت
منظم , تقسيم مي شوند و رشد
مي كنند اما سلول هاي سرطاني
برخلاف سلول هاي سالم , آنقدر
به رشد خود ادامه مي دهند تا
جا را براي سلول هاي طبيعي نيز
تنگ مي كنند. اگرچه سرطان
انواع مختلفي دارد , اما همه آنها
در رشد غيرقابل كنترل سلول ها
با يكديگر مشابهت
دارند.
انواع مختلف سرطان , به
شكل هاي متفاوتي عمل
مي كنند. به عنوان مثال , سرطان
ريه و سرطان سينه با يكديگر
تفاوت دارند. ميزان پيشرفت
آنها متفاوت است و همچنين
معالجه اين دو نوع سرطان , از
راه هاي مختلفي انجام مي شود.
به همين دليل افراد مبتلا به
سرطان , نيازمند معالجات
ويژه اي هستند كه مخصوص
همان نوع سرطان , درنظر گرفته
شده است .
حتي زماني كه سرطان به
قسمت جديدي از بدن گسترش
پيدا مي كند , باز هم به نام همان
بخشي كه بيماري از آن جا آغاز
شده , ناميده مي شود. به عنوان
مثال اگر سرطان پروستات به
استخوان ها سرايت نمايد ,
بازهم همچنان سرطان
پروستات ناميده مي شود.
همچنين اگر سرطان سينه به
ريه ها سرايت كند , هنوز همان
سرطان سينه است .
اگر سرطان در بيماراني كه
پس از معالجه , بهبود پيدا
كرده اند , بازهم مشاهده شود , به
اين حالت , عود بيماري گفته
مي شود.
اگر از پيشرفت سلول هاي
سرطاني به ساير نقاط بدن
جلوگيري نشود , منجر به مرگ
بيمار خواهد شد. علت سرطان
را بايد در عوامل بيروني
(دخانيات , موادشيميايي ,
قرارگرفتن در معرض تشعشع , و
ارگانيسم هاي عفوني ) و عوامل
دروني (هورمون ها , تغييرات
ناشي از متابوليسم , شرايط
ايمني و تغييرات ارثي ) جستجو
كرد.
ممكن است كه اين فاكتورها
به ترتيب و يا همزمان با يكديگر
براي ايجاد و تحريك عوامل
سرطان زا به فعاليت بپردازند.
معمولا ميان قرار گرفتن در
معرض عوامل طبيعي يا
تغييرات ارثي , تا بروز يك
سرطان قابل تشخيص ده سال يا
حتي گاهي بيشتر فاصله وجود
دارد. سرطان به وسيله جراحي ,
شيمي درماني , هورمون درماني ,
راديوتراپي و ايمنوتراپي معالجه
مي شود.
نشانه ها و علامت ها :
نتايج به دست آمده از
تحقيقات دانشمنداني كه بر روي
بيماري سرطان مطالعه مي كنند ,
ثابت كرده است كه بيماري
سرطان , در اولين مراحل ابتلا ,
قابل تشخيص و شناسايي است
و به همين دليل امكان درمان
موفقيت آميز آن نيز وجود دارد.
در تشخيص زودهنگام برخي از
سرطان ها , از جمله سرطان
سينه , سرطان پروستات , سرطان
روده بزرگ و راست روده , و
سرطان رحم , معاينات
مخصوص سرطان از اهميت
زيادي برخوردارند.
هركدام از علامت ها ,
مي توانند نشانه يك بيماري , يك
ضايعه و يا درست كار نكردن
بخشي از بدن باشند. علامت ها ,
توسط بيمار ديده و يا احساس
مي شوند اما به راحتي توسط
افراد ديگر ديده نمي شوند. به
عنوان مثال احساس سرما ,
ضعف , كوفتگي , تنگي نفس و
سرفه از ديد يك بيمار علايم
ذات الريه هستند.
نشانه ها نيز مي توانند
معرف يك بيماري , يك ضايعه
و يا درست كار نكردن بخشي از
بدن باشند. اما نشانه ها توسط
پزشك , پرستار و ساير
متخصصان علوم پزشكي , پس
از معاينات لازم , اعلام مي شوند.
مثلا , تنفس سريع و صداي
غيرعادي تنفس كه از طريق
گوشي پزشكي شنيده مي شود ,
نشانه هاي ذات الريه
هستند.
شايد وجود يك علامت يا
نشانه به تنهايي نتواند اطلاعات
كافي براي يك نتيجه گيري
درست را برساند. مثلا
جوش هاي پوستي در يك كودك
مي تواند علامت چيزهاي زيادي
باشد. از جمله تماس با پيچك
سمي , نوعي حساسيت غذايي و
يا يك بيماري شايع مثل
سرخجه كه فقط محدود به
پوست مي شود. اما اگر اين
جوش هاي پوستي با تب شديد ,
لرز , كوفتگي و گلو درد همراه
شود , تابلوي بهتري از بيماري را
در اختيار پزشك قرار مي دهد.
در بسياري از موارد , علايم و
نشانه هاي ارائه شده توسط يك
بيمار , سرنخ هاي كافي براي
تشخيص دليل يك بيماري را در
اختيار پزشك قرار نمي دهد و به
آزمايش هايي نظير آزمايش
خون , نمونه برداري (بيوپسي ) و
نيز نياز X عكسبرداري با اشعه
خواهد بود.
اگرچه برخي از نشانه ها و
علايم شايع مثل كاهش بي دليل
وزن , تب , خستگي يا ورم ها
مي توانند در اثر انواع مختلف
سرطان به وجود آمده باشند , اما
اغلب به انواع ديگر بيماري ها
مربوط مي شوند. سرطان نيز
علايم و نشانه هاي ويژه اي
مربوط به خود دارد.
آيا سرطان قابل پيشگيري است
همه سرطان هايي كه به دليل
مصرف بيش از حد الكل و
سيگار زياد به وجود مي آيند ,
كاملا قابل پيشگيري هستند.
طبق آمار ارائه شده توسط
دانشمندان آمريكايي , پيش بيني
مي شود كه تا پايان سال 2002 ,
بيش از 170000 نفر از بيماران
سرطاني كه به علت مصرف زياد
دخانيات دچار سرطان شده اند
و همچنين حدود 19000 نفر از
افراد الكلي مبتلا به سرطان در
آمريكا تلف خواهند شد.
اين مدارك علمي نشان
مي دهد كه حدود يك سوم از
555 هزار و 500 مرگ پيش بيني
شده افراد مبتلا به سرطان در
سال 2002 , مربوط به نوع
تغذيه , كم تحركي , چاقي و ساير
موارد مربوط به شيوه زندگي
آنهاست كه همگي اينها نيز قابل
پيشگيري
مي باشد.
سرطان هاي خاصي كه در
اثر ابتلا به بيماري هاي عفوني
, ) HBV ( B مثل ويروس هپاتيت
ويروس پاپليوم انساني
1 , ويروس نقص ايمني ) HPV (
2 , ) HIV ( انساني ـ ايدز
هليكوباكتريا 3 و غيره به وجود
مي آيند نيز با تغييرات رفتاري ,
واكسينه شدن و يا آنتي بيوتيك ها
قابل پيشگيري هستند.
به علاوه اغلب بيش از يك
ميليون بيمار مبتلا به سرطان
پوست شناسايي شده در سال
2002 , مي توانستند با محافظت
پوست خود از اشعه خورشيد , از
ابتلا به اين سرطان جلوگيري
نمايند.
معاينات منظم توسط
متخصصان پزشكي مي تواند
كمك موثري به تشخيص
زودهنگام سرطان هاي سينه ,
كولون (روده بزرگ ) , مقعد ,
پروستات , بيضه , رحم , حفره
دهاني و پوست نمايد و مسلما
در اين مرحله , معالجات نتايج
مفيدتري خواهند داشت . معاينه
خود براي تشخيص سرطان
پوست و سرطان سينه در
شناسايي و يافتن توده ها در
مراحل آغازين بسيار موثر است .
افزون بر نيمي از سرطان هاي
جديدي كه به تازگي شناخته
شده اند , به وسيله معاينه قابل
تشخيص هستند.
تاثير محيط در ابتلا به سرطان
عوامل محيطي مثل
دخانيات , برنامه هاي غذايي و
بيماري هاي عفوني , همچون
مواد شيميايي و قرارگرفتن در
معرض تشعشع , دليل به وجود
آمدن سه چهارم سرطان هاي
منجر به مرگ در آمريكا بوده اند.
در ميان اين عوامل , استفاده از
توتون و تنباكو , رژيم هاي ناسالم
و كم تحركي , بيشترين تاثير را
نسبت به تاثير مواد آلاينده غذا ,
آب آشاميدني و هوا در افزايش
احتمال خطر ابتلا به سرطان
داشته اند.
البته ميزان احتمال خطر
مواد آلاينده , بيشتر به غلظت و
شدت موادو به مدت زمان قرار
گرفتن در معرض آنها بستگي
دارد. بيشترين ميزان خطر در
اماكني ديده شده است كه
كارگران آنجا در معرض ميزان
بالاي اشعه يونيزه , برخي مواد
شيميايي خاص , فلزات و ساير
مواد قرار گرفته اند. همچنين در
ميان قربانيان تشعشع و بيماراني
ديده شده است كه تحت
درمان هاي خاصي بوده اند كه
بعدها سرطان زا تشخيص داده
شده است .
قرار گرفتن در معرض كمي
از اين آلاينده هاـ كه براي يك
فرد ممكن است خطر اندكي را
ايجاد كندـ اگر به صورت متداول
و دايمي شود , مي تواند سلامتي
تعداد زيادي از افراد را به طور
جدي به خطر بيندازد. مثلا دود
غيرمستقيم تنباكو و توتون , خطر
ابتلا به سرطان را در افرادي كه
خودشان مصرف كننده نيستند و
تنها در معرض اين دود قرار
گرفته اند , بسيار افزايش مي دهد.
توجه و كنترل شديد بر
فعاليت هاي شغلي , استفاده از
موادمخدر و ايمني كالاهاي
مصرفي , نقش بسيار مهمي در
كاهش احتمال خطر ابتلا به
سرطان از طريق محيط ايفا
مي كند.
درمان سرطان
تعداد انتخاب هاي بيمار در
نوع درمان سرطان بستگي دارد
به نوع سرطان , مرحله پيشرفت
بيماري و سايرعوامل فردي
همچون سن , وضعيت سلامتي و
تا حدي ميل شخصي بيمار. فرد
مبتلا به سرطان , خود يكي از
مهم ترين بخش هاي گروه
درماني سرطان محسوب
مي شود كه بايد در انتخاب
بهترين نوع درمان با ساير
اعضاي تيم پزشكي اش مشورت
نمايد. او نبايد از پرسيدن
سئوالات متعدد وحشتي داشته
باشد و بايد كاملا به اختيارات
خود در انتخاب نوع درمان
آگاهي پيدا نمايد. معمولا
تشخيص سرطان , افراد را دچار
اين احساس مي كند كه بايد هر
چه سريع تر درباره نوع درمان
خود تصميم بگيرند. پس بيمار
بايد با استفاده صحيح از وقت ,
تمامي راه هاي موجود را بررسي
نموده و درباره آنها تا حد امكان
اطلاعات به دست
آورد.
چهار نوع اصلي درمان
سرطان عبارتند از جراحي ,
راديوتراپي , شيمي درماني و
درمان هاي بيولوژيكي . همچنين
هورمون درماني هايي مثل
داروي تاموكسيفن 4 و
پيوندهايي مثل پيوند
مغزاستخوان نيز وجود دارند.
اگر شما يك بيمار مبتلا به
سرطان هستيد , درمان بيماري
شما كاملا به وضعيت شما
بستگي دارد. برخي از انواع
سرطان , پاسخ هاي بسيار
متفاوتي به انواع مختلف درمان
نشان مي دهند. بنابراين شناخت
نوع سرطان , قدمي بسيار با
ارزش در تصميم گيري درباره
موثرترين و بهترين نوع درمان
خواهد بود. زماني كه سرطان در
مراحل اوليه پيشرفت باشد , به
درمان هاي متفاوت تري پاسخ
مي دهد تا يك سرطان پيشرفته ,
لذا ميزان پيشرفت سرطان , در
انتخاب بهترين مسير درماني
بسيار تاثيرگذار است .
همچنين وضعيت كلي
سلامتي شما , شيوه زندگي و
ميل شخصي شما نيز در انتخاب
بهترين شيوه درمان شما , اهميت
زيادي دارد. همه راه هاي درماني
براي شما موثر نخواهند بود
بنابراين بايد از انتخاب خود
مطمئن باشيد. اين حق شماست
كه درباره بهترين شيوه درماني و
عوارض جانبي آن مطلع شويد.
بنابراين از پرسش هاي مكرر ,
هراسي نداشته باشيد.
پيش از آغاز درمان , از
اهداف و نتايج اين نوع درمان
سوال كنيد. آيا منظور از اين
درمان , معالجه سرطان است يا
كنترل آن يا درمان علايم آن
گاهي اوقات مي توان هدف
معالجه را تغيير داد.
* 1 - Human
) HPV ( papilloma.virus
* 2 - Human immunode
virus ) HIV ( ficiency
* 3 - helicobacter
* 4 - tamoxifen
داروي هورموني كه اغلب براي
سرطان سينه تجويز مي شود
|
هواي آلوده و سرد از عوامل موثر در بروز
ذات الريه هستند
|
آلودگي هوا و دود سيگار
مژك هاي تنفسي راههاي هوايي
را فلج كرده و در صورتي كه فرد
در معرض تغيير هوا و سرما قرار
گيرد مستعد ابتلا به ذات الريه
مي شود.
دكتر عبدالرضا سودبخش
متخصص عفوني و عضو هيات
علمي دانشگاه علوم پزشكي
تهران در گفتگو با ايسنا , با بيان
اين مطلب خاطرنشان كرد :
آلودگي هوا و دود سيگار باعث
مختل شدن كار مژك هاي هوايي
(كه عمل پاك كنندگي ريه را بر
عهده دارند) مي شوند , بنابراين
كساني كه از محيط گرم وارد
محيط سرد مي شوند اين تغيير
هوا و آلودگي فرد را مستعد ابتلا
به ذات الريه مي كند.
اين متخصص در خصوص
پنوموني (ذات الريه ) گفت :
ذات الريه شامل التهاب و
عفونت قسمت تحتاني دستگاه
تنفسي است , كه معمولا عامل
آن ميكروب و يا ويروس است ,
شايع ترين ميكروب مسئول
پنوموكوك و مايكلوپلاسماست ,
اما ميكروب هايي همچون
هموفيلوس و گرم منفي ها در
افرادي كه بيماري قلبي ريوي
دارند نيز باعث بروز بيماري
مي شوند.
وي افزود : شروع بيماري
ناگهاني و يا تدريجي است , در
فرم ناگهاني فرد يك دفعه دچار
تب , سرفه و خلط مي شود در
فرم تدريجي كه به نام اتيپيك
معروف است , بيمار در ابتدا
دچار سرفه بدون خلط سپس
رفته رفته خلط دار مي شود.
دكتر سودبخش با بيان اينكه
خلط ميكرو ارگانيزم هاي
مختلف , متفاوت است , افزود :
برخي از ميكروب ها نظير
كلبسيلا خلط چسبنده و تيپ ژله
مي دهند و در عفونت
پينوموكوكس خلط هاي غليظي با
رگه هاي آجري ديده مي شود.
وي افزود : براي تشخيص
بيماري آزمايش خلط از نظر
گلبول سفيد و رنگ آميزي گرم و
يا ديدن ميكروب و استفاده از
آزمايشات خون و راديولوژي
بسيار كمك كننده است .
به گفته وي , شايع ترين
فصل بروز بيماري پائيز و
زمستان است و از طريق ورود
ميكروب هاي موجود در حلق به
قسمت هاي تحتاني دستگاه
تنفسي صورت مي پذيرد.
بنابراين كساني كه مبتلا به
آنفولانزا و يا سرماخوردگي
هستند شانس پنوموني را بيشتر
دارند.
اين عضو هيات علمي
دانشگاه علوم پزشكي تهران از
عوارض سرفه هاي شديد و
طولاني مدت را خونريزي
ملتحمه ي چشم و مغز دانست و
خاطرنشان كرد : گسترش عفونت
به ساير ارگانهاي بدن همچون
پرده ي ريه و خون از ديگر
عوارض اين بيماري است .
وي افزود : همه ي افراد
ريسك ابتلا به ذات الريه را دارند
ولي ابتلا بعضي افراد همچون
كودكان , سالخوردگان , افراد
مبتلا به نقص ايمني و كساني كه
شيمي درماني مي شوند و يا
كورتون با دوز بالا دريافت
مي كنند كساني كه طحال برداري
شده اند با مرگ و مير بالا همراه
است , بنابراين تزريق واكسن
آنفولانزا توصيه مي شود.
دكتر سودبخش در پايان در
خصوص درمان اظهار داشت :
درمان ذات الريه يك درمان
نگهدارنده است , كه از طريق
تجويز آب و اكتروليت و مصرف
آنتي بيوتيك صورت مي پذيرد.
تزريق واكسن ذات الريه براي
سالخوردگان , كودكان , افراد
مبتلا به نقص ايمني و يا مبتلا به
نارسايي قلبي و ديابيتك توصيه
مي شود.
همچنين دكتر مينو حبيبي
فوق تخصص ريه و عضو هيات
علمي دانشگاه علوم پزشكي
شهيد بهشتي نيز در اين زمينه
معتقد است كه ذات الريه با
عفونت دستگاه تنفسي و با
علائم سرفه , تنگي نفس و تب و
گاها دردهاي قفسه ي سينه كه به
دردهاي پلورتيك معروف
است , شروع مي شود , اين
بيماري در كساني كه داراي
بيماري زمينه اي و مستعد
باكتريمي هستند نظير افرادي كه
پيوند كليه دارند , ديابيتك ها ,
الكلسيم ها و كساني كه
هموگلوبينوپاتي و يا نقص ايمني
دارند , رخ مي دهد.
وي با اشاره به اينكه انواعي
از ذات الريه كه علتش باكتريال
مي باشد خطرات جدي به همراه
دارد , افزود : اگر بيماري
ذات الريه به خوبي تشخيص
داده نشود عوارض خطرناكي را
به دنبال دارد , از آن جمله
درگيري قلب (آندوكارديت ) و
درگيري مغز (مننژيت ) است .
به گفته وي , سرماخوردگي
ساده در افراد سالخورده
مي تواند منجر به ذات الريه و در
صورت عدم درمان مناسب به
عوارض وخيم تر ختم شود.
دكتر حبيبي در پايان در
خصوص پيشگيري از بروز و يا
ابتلا بيماري خاطرنشان كرد :
درمان مناسب عفونت هاي
ويروسي قسمتهاي فوقاني
تنفسي و رعايت بهداشت در
جامعه و اماكن عمومي همچون
مدارس و اتوبوس ها و حتي
تزريق واكسن براي افراد مستعد
ابتلا در تمام فصول به ويژه
فصل سرما ضروري است .
|
فرآيند عجيب گرده افشاني گل شيپوري
|
محققان دانشگاه علوم
كشاورزي سوئد و ايتاليا , نحوه
گرده افشاني گل شيپوري را كه با
استفاده از انتشار بوي نامطلوب
گوشت فاسد انجام مي گيرد
بررسي كردند.
بنابه گزارش « بي . بي . سي » ,
گل شيپوري كه به طور طبيعي نر
و ماده آن از يكديگر جدا هستند
با انتشار بوي گوشت فاسد به
جذب مگس گوشت مي پردازد.
اين مگس كه نوع ماده آن
چنين محيطهايي را براي
تخم گذاري انتخاب مي كند ,
بدنبال انتشار بوي گوشت براي
يافتن آن از روي گلي به گل ديگر
مي نشيند كه همين امر موجب
انتقال گرده گياه گل شيپوري و
گرده افشاني آن
مي شود.
دانشمندان اين فرآيند را
ترفند شيميايي بسيار
هوشمندانه اي ارزيابي مي كنند و
برهمين اساس به بررسي
جزئيات آن
پرداخته اند.
محققان دانشگاه علوم
كشاورزي سوئد و ايتاليا
مقايسه اي بين تركيبات موجود
در بوي ناشي از گوشت فاسد و
تركيبات موجود در رايحه گل
شيپوري انجام دادند. نتايج اين
بررسي شگفت آور بود.
استفاده از روش هاي
رنگ شناسي گازي و يونيزه كردن
آن نشان داد كه تركيبات موجود
در بوي ناشي از گوشت فاسد با
آنچه در رايحه اين گل وجود
دارد و كاملا همسان است , از سه
اوليگو سولفيد كه بدنبال تجزيه
پروتئيني گوشت ايجاد مي شود ,
تشكيل شده است .
محققان سوئدي و ايتاليايي
در ادامه بررسي خود برروي
فرايند گرده افشاني گل شيپوري
دريافتند كه اين گل حتي براي
تقويت تاثير بويايي گوشت
فاسد شباهت هاي بصري و
گرمايي را نيز از خود نشان
مي دهد.
اين گل رنگي مشابه گوشت
دارد و پرزهاي ريز روي آن موي
حيوانات را براي مگس گوشت
تداعي مي كند.
| | |