همايش بين المللي « افغانستان ; چشم انداز تحولات آتي » در هفته جاري در تهران برگزار شد اين همايش كه با حضور مقامات كشورهاي مختلف و هياتهاي نمايندگي سازمانهاي منطقه اي و بين المللي ترتيب يافت در سالگرد شروع كار دولت حامد كرزي رئيس دولت افغانستان برگزار شده است .
ناظراني كه بيطرفانه به رويدادها و تحولات افغانستان طي يكسال اخير نگريسته اند , معتقدند اگر چه لويه جرگه به عنوان مجلس نمايندگان و همچنين دولت افغانستان در اين يكسال تشكيل شد ولي معضلات عمده اي كه طي دو دهه اخير جان و مال و هستي ملت افغانستان را آزار داده يعني ناامني , فقر و گرسنگي , توليد و رونق موادمخدر و از همه مهمتر , حضور نيروهاي اشغالگر بيگانه كه بي اعتنا به دولت كابل اهداف خاص خود را در افغانستان دنبال مي كنند هنوز مرتفع نگرديده است . واقعيت اين است كه با گذشت يكسال از شروع به كار دولت كرزي هنوز جامعه اين كشور آرامش موردانتظار خود را بدست نياورده است .
درگيري و ناامني در اين كشور به ويژه در مناطق شرقي آن همچنان ادامه دارد , كشت و توليد موادمخدر هنوز متوقف نشده است , از بازسازي و حمايتهاي وعده شده دولتها به افغانستان خبري نيست و طبعا بهداشت , آموزش , اعتماد و امنيت , همچنان واژه هاي بي مفهومي در جامعه افغانستان هستند. استقلال افغانستان با اشغال اين كشور توسط ارتش هاي بيگانه خدشه دار شده و حضور نظاميان غربي تاثيرات نامطلوبي بر روحيه استقلال طلبانه ملت افغانستان گذارده است .
با وجود گذشت بيش از 15 ماه از حملات 20 شهريور آمريكا و تبليغات گسترده اين كشور براي نسبت دادن اين حملات به بن لادن و نيروهايش و عليرغم يكسال حملات هوائي و زميني آمريكا به شهرهاي افغانستان هنوز خبري از بازداشت بن لادن يا ملاعمر نيست . حتي هلاكت پي در پي نظاميان آمريكائي و ساقط شدن گاه و بيگاه هليكوپترهاي آنان در نقاط مختلف افغانستان نشان از فعال بودن باقيمانده نيرو و قدرت طالبان و القاعده براي تاثيرگذاري در سرنوشت تحولات اين كشور دارد.
عملكرد نيروهاي غربي در افغانستان حتي در روند پيشرفت كار دولت حامد كرزي نيز ايجاد خلل كرده و سبب گرديده كه وي طي يك سال اخير كه از عمر حكومتش مي گذرد , نتواند آرامش و ثبات و امنيت مورد انتظار در افغانستان و حداقل رفاه را كه وعده بازگشت آن را به مردم اين كشور داده بود , برقرار نمايد. كرزي در اين يكسال به دفعات از خلف وعده دولتهاي غربي در تامين كمكهائي كه وعده آن در اجلاس بن به مردم افغانستان داده بودند انتقاد كرده است .
خطاي بزرگ نظاميان آمريكايي اين است كه تصور مي كردند با تثبيت حضور اشغالگرانه خود در افغانستان قادر به برقراري امنيت و ثبات در اين كشور بيگانه ستيز خواهند شد ولي اين خيالي واهي بيش نبوده است . در اين يكسال هم مقامات آمريكائي و هم مقامات دولت كرزي در قضاوتها و اظهارنظرهاي خويش تلاش كردند اوضاع افغانستان را آرام و امن جلوه دهند و مردم را « راضي » از اوضاع فعلي معرفي كنند.
در چهارچوب اين تفكر نه جنايات نظاميان آمريكائي در كشتار غيرنظاميان افغان بزرگ جلوه داده شد و نه حتي كشته شدن سربازان آمريكائي در افغانستان و طغيانهائي كه در گوشه و كنار اين كشور عليه دخالتهاي آنان وجود دارد , نشانه هاي ناامني در كشور تلقي گرديد. به رسانه هاي گروهي آمريكا و به ساير رسانه هاي جهان نيز اجازه فعاليت آزادانه در افغانستان داده نشده تا جهانيان از آثار زيانبار حضور مداخله جويانه آمريكا در افغانستان آگاه شوند.
واقعيت اين است كه اگر بخواهيم عوامل تهديد كننده امنيت در جامعه افغانستان را برشمريم بايد در راس آنها حضور اشغالگرانه نيروهاي متجاوز و بيگانه را قرار دهيم , پديده اي كه طي 2 دهه اخير جان و مال و هستي و حاكميت ملي و تماميت ارضي اين كشور را در معرض آسيب قرار داده است . كشور بحران زده افغانستان امروزه بيشتر از خطر طالبان يا نيروهاي القاعده , در معرض تهديد استقرار دائمي پايگاههاي نظامي آمريكا و ناتو قرار دارد. آمريكائيها بيش از آنكه براي قلع و قمع طالبان و القاعده به افغانستان آمده باشند براي اردو زدن پشت دروازه هاي آسياي ميانه , كنترل اطلاعاتي قدرت اتمي پاكستان , چين و روسيه , مزاحمت براي جمهوري اسلامي ايران و چنگ اندازي به منابع نفت و گاز منطقه به افغانستان آمده اند.
بديهي است اگر مردم افغانستان امنيت نظاميان متجاوز آمريكائي را در اين كشور مورد تهديد قرار داده اند , نظاميان آمريكائي در افغانستان , خليج فارس و نقاط ديگر , امنيت تمامي منطقه را در معرض تهديد و آسيب جدي قرار داده اند.
پس از عامل اشغال كشور توسط قواي بيگانه , نارضائي همسايگان افغانستان نسبت به تحولات جاري اين كشور از ديگر عواملي است كه بي توجهي به آن مي تواند در مسير تلاشهائي كه براي ايجاد ثبات سياسي در اين كشور صورت مي گيرد , ايجاد مانع نمايد. دولتمردان پاكستاني اگر چه در يكسال اخير تلاش كرده اند تا خود را با طرحها و برنامه هاي آمريكا راجع به افغانستان كاملا همسو سازند , ولي اين همسوئي به بهانه از بين رفتن استراتژي چندساله اسلام آباد در ايجاد جنبش طالبان و تجهيز و تسليح افراد اين جنبش صورت گرفته است و لذا فعاليتهاي جاري در افغانستان كه كاملا مغاير با آن استراتژي است نارضائيهاي بنيادي در ميان نخبگان سياسي و مذهبي پاكستان ايجاد كرده است .

جمهوري اسلامي ايران نيز از اينكه آمريكا و اروپا در پشت مرزهاي شرقي اين كشور اردو بزنند احساس آرامش نمي كند. هند , روسيه و جمهوريهاي آسياي مركزي نيز با نگراني روند تمركز قواي آمريكا و اروپا و تاسيس پايگاه نظامي غرب در جوار خود را دنبال مي كنند. نارضائي اين مجموعه داراي هر دليلي باشد , مي تواند براي ثبات جامعه آينده افغانستان يك « تهديد » تلقي شود.
عامل ديگري كه ثبات افغانستان را مورد تهديد دائمي قرار داده , فراواني اسلحه در اختيار مردم است . به موجب يك آمار 5 ميليون اسلحه در افغانستان , مفقود است و دست كم 300 هزار نفر مسلح غيررسمي در اين كشور فعالانه حضور دارند. صرفنظر از خطر وجودي نيروهاي وفادار به بن لادن يا طالبان , اصولا رواج اسلحه در جامعه افغانستان همواره يك خطر براي ثبات و امنيت اين كشور بوده است . بسياري از افرادي كه عضويت در گروه خاصي را نيز ندارند , در جامعه افغانستان مسلح هستند. فراواني سلاحهاي غيرمجاز در دست افراد عادي و غير مسئول خطر ديگري است كه فراروي برنامه هاي دولت كرزي براي بازگرداندن امنيت وآرامش به كشور خودنمائي مي كند.
فقر , گرسنگي , بي خانماني و تشديد فلاكت اقتصادي كه حاصل 23 سال جنگ داخلي در افغانستان است , از ديگر عوامل بي ثباتي اجتماعي و سياسي در اين كشور است . مبارزه با قحطي و گرسنگي كه بايد در راس برنامه هاي دولت كرزي باشد , از دغدغه هاي اصلي و از مشكلات بنياني اين كشور بحران زده است . كمبود يا نبود موادغذائي و نبود سوخت براي زمستان و بي ارزش شدن شديد ارزش پول در افغانستان مشكلات اقتصادي مردم رنجور و فقير اين كشور را تشديد كرده است . نجات مردم از فقر و گرسنگي , از نيازهاي اوليه آنان است .
علاوه بر اين فقدان پول و اعتبار در كشور براي بازسازي جامعه ويران شده افغانستان از ديگر مشكلات زيربنائي اين كشور است . شرايط سخت بانكهاي جهاني و موسسات پولي بين المللي براي اعطاي وام نيز اگر اوضاع كشورهاي نيازمند را بدتر از آنچه كه هستند (مانند آرژانتين ) نكند , آن را بهبود نخواهد بخشيد. بنابر اين فقدان مطلق توانائي مالي و شرائط دشوار دستيابي به اعتبارات بين المللي براي نجات دادن اقتصاد كشوري كه همه چيز خود را از دست داده است , يك مشكل عمده براي افغانستان تلقي مي شود.
مشكل ديگر جامعه افغانستان رواج بي بند و باري و مفاسد اخلاقي و تبعات فرهنگي و اجتماعي آن است كه بويژه قشر مومن ومتدين جامعه سنتي و اسلامي اين كشور را آزار مي دهد.
تجربه كشورها و ملتهاي مستقل و ناوابسته به بيگانگان نشان داده است كه فائق آمدن بر اين مشكلات جز با اتكا به اراده ملت و تكيه بر توانمنديهاي سياسي فرهنگي و استعدادهاي اقتصادي افغانستان قابل حل نمي باشد. در پس هر كمك و خدمتي كه دولتها يا موسسات بين المللي به افغانها ارائه مي دهند , هزاران توقع و انتظارات نامعقول وجود دارد.
گرچه امروز افغانستان هيچ چيزي ندارد تا با تكيه بر آن بتواند روابط مساوي و پاياپاي با دولتها برقرار سازد ولي هشياري در اين زمينه كه مبادا نياز ملت افغانستان به كمكهاي اقتصادي سياسي بستر لازم براي سلطه بيگانگان بر اين كشور را فراهم آورد بسيار ضروري بنظر مي رسد.
اگر بخواهيم عوامل تهديد كننده امنيت در جامعه افغانستان را برشمريم بايد در راس آنها حضور اشغالگرانه نيروهاي متجاوز و بيگانه را قرار دهيم , پديده اي كه طي 2 دهه اخير جان و مال و هستي و حاكميت ملي و تماميت ارضي اين كشور را در معرض آسيب قرار داده است .
آمريكائيها بيش از آنكه براي قلع و قمع طالبان و القاعده به افغانستان آمده باشند براي اردو زدن پشت دروازه هاي آسياي ميانه , كنترل اطلاعاتي قدرت اتمي پاكستان , چين و روسيه , مزاحمت براي جمهوري اسلامي ايران و چنگ اندازي به منابع نفت و گاز منطقه به افغانستان آمده اند.
به موجب يك آمار 5 ميليون اسلحه در افغانستان , مفقود است و دست كم 300 هزار نفر مسلح غيررسمي در اين كشور فعالانه حضور دارند.
فقدان مطلق توانائي مالي و شرائط دشوار دستيابي به اعتبارات بين المللي براي نجات دادن اقتصاد كشوري كه همه چيز خود را از دست داده است , يك مشكل عمده براي افغانستان تلقي مي شود.