اين دهان بستي دهاني باز شد
تا خورنده لقمه هاي راز شد
لب فرو بند از طعام و از شراب
سوي خوان آسماني كن شتاب
گر تو اين انبان زنان خالي كني
پر ز گوهرهاي اجلالي كني
طفل جان از شير شيطان باز كن
بعد از آنش با ملك انباز كن
چند خوردي چرب و شيرين از طعام
امتحان كن چند روزي در صيام
چند شبها خواب را گشتي اسير
يك شبي بيدار شو دولت بگير
ماه مبارك رمضان از راه رسيد و انتظار طولاني مشتاقان كوي
حضرت حق به سر آمد و دلها همه يكسره براي حضور در اين
ضيافت الهي و بهره گيري از انوار ربوبي آماده و مهيا
گشتند.
براي ادراك ارزش و منزلت خاص « رمضان » و نقش بزرگ
« روزه داري » در اين ماه مبارك , دقت و توجه در عبادات ژرف
رسول گرامي اسلام (ص ) در خطبه معروفي كه در آخرين جمعه
ماه شعبان ايراد نمودند , بسيار راهگشا مي باشد.
رسول اكرم (ص ) در اين خطبه جايگاه رفيع و مقام بلند اين
ماه عظيم را براي مردم تشريح مي كنند و با دادن مژده فرارسيدن
ماه مبارك رمضان , آنان را دعوت به آماده نمودن خود براي
بهره گيري كامل از ايام پرفيض اين ماه مي كنند
بخشهايي از اين خطبه مبارك را از نظر مي گذرانيم :
« اي مردم ! همانا ماه خدا با بركت و رحمت و آمرزش به شما
روي آورده است . ماهي كه نزد خدا برترين ماههاست , و
روزهايش برترين روزها , و شبهايش برترين شبها , و ساعاتش
برترين ساعتهاست .
ماهي است كه در آن به ميهماني خدا دعوت شده ايد و مورد
مكرمت الهي قرار گرفته ايد.
نفسهايتان در آن تسبيح خدا و خوابتان در آن عبادت است و
اعمال شما در اين ماه پذيرفته و دعاي شما مستجاب است .
پس با نيت هاي صادق و دلهاي پاك از خدا بخواهيد كه شما
را در اين ماه به روزه داري و خواندن قرآن كريم موفق گرداند
بدرستي كه شقي و دور از سعادت , كسي است كه در اين ماه
بزرگ از آمرزش الهي محروم بماند.
با گرسنگي و تشنگي خود در اين ماه , گرسنگي و تشنگي روز
قيامت را به ياد آوريد.
و برفقيران و درماندگان خود صدقه بدهيد و بزرگان خود را
احترام نموده و بر كودكان خود مهرباني كنيد و با خويشاوندان
رفت و آمد نموده و بپيونديد و زبانتان را (از گفتار بيهوده ) نگاه
داريد و ديدگان خود را از آنچه نگاه كردن به آن جايز نيست فرو
پوشيد و گوشهايتان را از آنچه شنيدن آن روا نيست فرو بنديد.
و بر يتيمان مردم مهرباني كنيد تا پس از شما با يتيمانتان
مهرباني كنند. »
رسول گرامي اسلام سپس مردم را به معاصي و گناهان توجه
ميدهند و ماه مبارك رمضان و نماز و روزه در آن را وسيله و عامل
بزرگي در آمرزش گناهان معرفي مي نمايند و نيز افطار دادن به
مومن را از جمله اعمال نام مي برند كه آمرزش گناهان گذشته را
براي انسان به ارمغان مي رود.
آن حضرت در اين باره چنين مي فرمايند :
« از گناهان به سوي خدا توبه و باز گشت نمائيد و به وقت
نماز دستها را به دعا برداريد , زيرا اين اوقات والاترين ساعاتي
است كه خداوند با عزت و جلال به لطف و رحمت به سوي
بندگانش نظر مي كند و چون با او به راز و نياز پردازند پاسخشان
دهد , و هنگامي كه او را ندا كنند لبيكشان گويد و زماني كه او را
بخوانند اجابتشان كند.
اي مردم ! براستي كه جانهاي شما در گرو اعمال شماست ,
پس با طلب آمرزش الهي آنها را (از بند اعمال ناشايست ) آزاد
سازيد.
و پشت شما از بار (گناهان ) سنگين است , پس با سجده هاي
طولاني آنها را سبك كنيد.
و بدانيد خدايي كه ياد او برتر است , به عزت خود سوگند ياد
كرده كه نماز گزاران و سجده كنندگان را عذاب نكند و در آنروز كه
آدميان در پيشگاه پروردگار جهانيان مي ايستند , آنان را به آتش
دوزخ نترساند.
اي مردم ! هر كس از شما كه در اين ماه روزه دار مومني را
افطار دهد , براي او (به خاطر اين عمل ) ثواب آزاد كردن بنده اي و
آمرزش گناهان گذشته در نظر گفته مي شود.
گفته شد : اي رسول خدا , همه ما را توانايي اينكار (افطار
مومن روزه دار) نيست .
رسول خدا(ص ) فرمود : خود را از آتش دوزخ برهانيد , اگر
چه به افطار دادن نصف دانه خرما و يا جرعه آبي . »
رسول اكرم (ص ) سپس به ثواب چشمگير و كم نظير انجام
اعمال نيك در اين ماه مبارك اشاره مي نمايند و بدين وسيله همه
مردم را به تلاش جهت از دست ندادن فرصتهاي گرانبهاي
رمضان و انجام اعمال صالح در آن ترغيب مي نمايند.
اين ثوابهاي بزرگ و اعمال نيكي كه باعث رسيدن به آن در
اين ماه ميشوند , عبارتند از :
1 ـ آسان گذشتن از صراط در قيامت در اثر نيكو ساختن اخلاق در
اين ماه .
2 ـ آسان شدن حساب اعمال در اثر كمك به زيردستان در اين
ماه
3 ـ بازداشتن غضب الهي در روز رستاخيز با بازداشتن شر خود از
ديگران .
4 ـ گرامي داشتن خداوند انسان روزه دار را با گرامي داشتن يتيم
در اين ماه .
5 ـ پيوند خوردن به رحمت الهي كه در اثر پيوند با خويشاوندان
بدست مي آيد.
6 ـ دوري از آتش دوزخ با انجام نمازي مستحبي .
7 ـ ثواب هفتاد عمل واجب در ماههاي ديگر كه در اثر انجام يك
عمل واجب در اين ماه بدست مي آيد.
8 ـ سنگين شدن ميزان عمل با صلوات بسيار بر پيامبر(ص ) در اين
ماه .
9 ـ پاداش ختم قرآن در ماههاي ديگر كه در اثر خواندن آيه اي از
قرآن در اين ماه بدست مي آيد.
نكته مهم اينكه حضرت علي عليه السلام از رسول گرامي
اسلام (ص ) مي پرسد : اي رسول خدا , برترين اعمال در اين ماه
كدام است
و حضرت پاسخ مي دهد : برترين اعمال در اين ماه ,
خودداري از ارتكاب اعمالي است كه خداوند با عزت و جلال
آنها را حرام نموده است .
و از اينجا اين نتيجه حاصل مي گردد كه پرهيز از معاصي و
گناهان كوچك و بزرگ از بهترين و والاترين اعمالي است كه
انسان روزه دار انجام مي دهد و طبيعي است كه تلاش و مراقبت
روزه داران در ترك معصيت در اين ماه , آنان را در دستيابي به آثار
بزرگ معنوي روزه كه نيل به پاكي و عفاف و تقوا مي باشد ,
مساعدت مي كند.
|
ضيافت الهي , مفهوم و مراتب
|
مفهوم ضيافت خدا
ضيافت الهي و حضور موثر در آن راه را براي نيل به مقامات
والاي معنوي هموار مي گرداند و انسان را از اسارت نفس
مي رهاند و آزاد و رها تا اوج قله هاي بلند ايمان و پاكي به پرواز
در مي آورد.
در ضيافتگاه خدا انسان از « خود » مي گذرد تا به « خدا »
برسد.
منيت ها , غرورها و خودپسندي ها و تمايلات نفساني را
سركوب مي كند تا خانه دل را براي ريزش فيوضات رحماني آماده
كند و نور معنويت و عرفان را در زواياي آن بتاباند.
در ضيافتگاه الهي با « ترك » و « پرهيز » و « مبارزه » همراه و
نزديك هستي .
بايد هوا و هوسها و شهوات و خودخواهي ها را ترك كني و از
آفات و موانع رشد و كمال پرهيز نمايي و در همه حال با تمايلات
شيطاني و نفساني به مبارزه برخيزي
آري , اينجا جاي ترك است , جاي جهاد اكبر است , عرصه
نبرد با شرك و پليدي و گناه و معصيت است , و همه اينها را بايد با
« روزه » , آن هم روزه اي راستين و خالص , متحقق سازي .
حضرت امام خميني قدس سره الشريف مي فرمايد :
« ماه رمضان شما را دعوت كرده خداي تبارك و تعالي به
مهماني خودش .
همانطور كه مي بينيد مهماني خدا صوم است , مثل ميهماني
ماها نيست كه آنجور تشريفات را داشته باشد , پرهيز دادن است
از آن چيزهايي كه مربوط به شهوات انسان است . » (1 )
حضرت امام قدس سره در بياني ديگر درباره مفهوم ضيافت
خدا مي فرمايد :
« ما بايد حساب كنيم ببينيم كه اين ضيافت چي بوده است و
ما چقدر راه يافتيم به اين ضيافت . درعين حالي كه همه عالم
تحت رحمت الهي است و هر چه هست رحمت اوست و رحمت
او به همه چيز واسعه است , لكن باب ضيافت يك باب ديگر
است , دعوت به ضيافت يك مساله ديگري است .
اين ضيافت , همه اش ترك است , ترك شهوات از قبيل
خوردني ها , نوشيدني ها و جهات ديگري كه شهوات انسان اقتضا
مي كند.
خداوند دعوت كرده است ما را به اين كه شما بايد وارد
بشويد در اين ميهمانخانه , و اين ضيافت هم جز ترك , چيزي
نيست , ترك هواها , ترك خودي ها , ترك مني ها , منيت ها , اينها
همه در اين ميهمانخانه است ...
همانطوري كه شهوات ظاهري را بايد ترك بكند , از شهوات
باطني كه بالاترين سد راه است براي انسان , بايد از اينها
جلوگيري كند. تمام اين مفاسدي كه در عالم حاصل مي شود ,
براي اين است كه در اين ضيافت وارد نشده اند يا اگر وارد شده اند
استفاده نكرده اند.
خطاب به همه مردم است : همه دعوت شديد به ضيافت الله ,
همه مهمان خدا هستيد و مهماني به ترك است . اگر ذره اي هواي
نفس در انسان باشد , اين به مهماني وارد نشده است يا اگر وارد
شده است استفاده نكرده است . تمام اين جار و جنجال هايي كه
در دنيا مي بينيد براي اين است كه استفاده از اين ضيافت
نكرده اند , در اين مهماني وارد نشده اند , دعوت خدا را قبول
نكرده اند.
كوشش كنيد كه اين دعوت را لبيك بگوييد , راه به شما بدهند
در اين جا , و اگر چنانچه راه يافتيد مسائل حل است . اين كه
مسائل ما حل نمي شود , براي اين است كه در ضيافت خدا وارد
نشديم , در ماه رمضان اصلا وارد نشديم , يك ترك اكل و شربي
كرديم , لكن آن كه بايد بشود نشده است . » (2 )
بنابراين پايه و اساس ضيافت الهي را ترك و پرهيز تشكيل
مي دهد و اين ترك و پرهيز دو گونه است :
الف ـ ترك شهوات ظاهري كه عبارتند از : شهوت در خوردن و
آشاميدن و شهوت جنسي و ...
ب ـ ترك شهوات باطني كه عبارتند از شهوت خودخواهي ,
شهوت رياست طلبي , شهوت خود بزرگ بيني , شهوت مال پرستي
و ...
درجات و مراتب ضيافت الهي
ضيافت خدا درجات و مراتبي دارد و هر كس به ميزان ايمان
و تقوا و آمادگي هاي لازم براي بهره گيري از اين ميهماني , از آن
سود مي جويد و به درجات بالاتر و مقامهاي رفيع و بلند آن
دسترسي مي يابد.
آنچه مهم است اينست كه به « ظاهر » بسنده نكنيم و در پي
يافتن « باطن » باشيم . اگر اين بصيرت را بدست آوريم و براي نيل
به معارف بزرگ ضيافت الهي و رسيدن به درجات و مراتب بالاي
آن حركت بياغازيم , هر چه جلوتر برويم و بر تلاش و فعاليتمان
بيفزائيم و مراقبت هايمان از نفس و تمايلات آنرا بيشتر كنيم ,
مرحله به مرحله به آن « باطن » كه خود آن نيز داراي درجات و
مراتبي است , دست مي يابيم . آنجاست كه ديگر غرق در
لذت هاي بزرگ معنوي مي شويم و در محفل انس و قرب حضرت
محبوب وارد شده و از توجهات و عنايات خاص ربوبي بهره مند
مي گرديم و آنچنان از جرعه نوشي از سرچشمه پاك و زلال عرفان
الهي مست و سيراب مي گرديم كه ديگر جز خدا نمي جوئيم و جز
رضاي او نمي طلبيم و جز در مسير او حركت
نمي نمائيم .
حضرت امام خميني قدس سره الشريف كه خود به مقامات
بلند عرفاني دست يافته و از مقربان درگاه الهي گشته بود , درباره
درجان و مراتب ضيافت خدا و نقطه اوج آن چنين مي فرمايند :
« ضيافت الله در عالم ماده عبارت از اين است كه ما را پرهيز
بدهد از تمام شهوات دنيوي , اين مرتبه مادي ضيافت الله است
كه همه كساني كه دعوت شدند به اين ضيافت بدانند كه ضيافت
خدا در اين نشاه چشم پوشي از شهوات است و ترك آن چيزي كه
قلب انسان , يعني روح طبيعي انسان به آن مايل است , آنها را بايد
ترك كند , اين ضيافت خداست و اين ضيافت سايه ضيافت هايي
است كه در طول عالم وجود تحقق دارد , منتها در عالم ماده به
اين صورت است كه ترك شهوات طبيعي است , شهوات جسماني
است , و در عالم مثال ترك شهوات خيالي است , و در عالم بعد از
مثال ترك شهوات عقلاني است , روحاني است . شهوات در هر جا
به يك صورت تحقق دارد , در اين عالم به همين طوري كه
مي دانيد و در عالم بعد از اين عالم , عالم مثال شهواتي كه انسان
در عالم مثال دارد بالاتر از شهواتي است كه در عالم طبيعت دارد
و جلوگيري از آن هم مشكل تر است و ضيافت الله در آن جا اين
است كه از آن شهوات انسان منصرف بشود , از شهوات نفساني ,
آن شهوات نفساني اي كه الان عالم گرفتارش هست .
شهوات عقلاني هم كه بالاتر از اين شهوات است , ضيافت
الله در آن جا باز اين است كه از آن شهوات عقلاني هم بايد دست
برداشت ...
در همه اين مراتب هم شيطان وارد است كه نگذارد شما در
اين ضيافت الله استفاده كنيد , در عالم طبيعت نگذارد , در عالم
خيال نگذارد , در عالم عقل هم نگذارد و دست برداشتن از آن
آمال عقلاني نيز مشكل تر از دست برداشتن از اين آمال ديگر
است . آمال نفساني كه پايين تر از آمال عقلاني است , عالم را به
آتش كشيده . تمام اين جنگها و تمام اين نزاع هايي كه در عالم
واقع مي شود ـ چه در يك عائله واقع بشود يا در همه عالم كه آن
هم يك عائله است ـ تمام اينها از همين سركشي نفس است و
ضيافت الله در آنجا كه ما دعوت بر آن هم شديم , اين است كه
وارد بشويم در آنجا و ترك كنيم آن شهوات نفسانيه را و اين بسيار
مشكل است , شهوات جسماني آسانتر است تركش تا شهوات
بالاتر تا برسد به شهوات نفساني . تا آن آخر انسان مبتلاست به
اين شهوات نفساني و ضيافت الله هم در آن عالم اين است كه ما
دعوت شديم كه دعوت بشويم كه ترك كنيم اينها را , اين جا ظل
آن جاست و آن جا روح اين جاست و شهوات عقلاني هم كه در
بسياري در تمام عالم پرتو انداخته است اين بالاتر از شهوات
روحاني و نفساني و جسماني است و ضيافت الله هم در
آنجاست كه آن هم ترك بشود , ضيافت الله به ترك اين
چيزهاست ...
در مسائل بالاتر از اين جا هم هست . اينها مراتبي است از آن
ضيافت , فرق اين ضيافات كه آن ضيافت اهل معرفت است . خدا
همه را دعوت كرده است به اين ضيافت و اهل معرفت و كمل از
اوليا در آن ضيافت وارد مي شوند و مي توانند. البته نادري
مي تواند از عهده برآيد.
وفوق اين همه مقامات , آن جايي است كه ديگر ضيافتي در
كار نيست , معنيفي و ميهماني و مهمانداري و ضيافتي در كار
نيست , آنچه در و هم تونايد آن است . » (3 )
حضرت امام قدس سره در بياني ديگر ضمن اشاره به مرتبه
بالاي ضيافت الله , به اين نكته توجه مي دهند كه مردم بايد به
اندازه وسع و توانايي خودشان براي حضور صحيح در ضيافت
الهي تلاش كنند :
« آن چيزي كه انسان را به ضيافتگاه خدا راه مي دهد اين است
كه غير خدا را كنار بگذارد و اين براي هر كس ميسور نيست , براي
افراد انگشت شماري كه در راس آنها رسول الله است ميسور
بوده ...
مراتب كمالات انسان براي ورود در ضيافت خدا زياد است
و بايد از مقدمات شروع بشود. مقدمات هم هماني است كه توجه
به غير نداشتن و غيري را نديدن و جز خدا نديدن و توجه به هيچ
چيز غير از او نداشتن .
در اينجا بايد عرض كنم كه از همه مردم اين معنا مطلوب
است و اگر بخواهند در ضيافت خدا وارد بشوند به اندازه وسع
خودشان بايد از دنيا اعراض كنند و قلبشان را از دنيا
برگردانند . » (4 )
1 ـ صحيفه نور , ج 19 , ص 15
2 ـ همان مدرك , ج 20 , ص 210
3 ـ همان مدرك , ص 86
4 ـ همان مدرك , ج 18 , ص 17
حضرت امام خميني :
تمام اين مفاسدي كه در عالم حاصل مي شود , براي
اين است كه در اين ضيافت وارد نشده اند و اگر وارد
شده اند , استفاده نكرده اند.
حضرت امام خميني :
خداوند دعوت كرده است ما را به اين كه شما بايد
وارد بشويد در اين ميهمانخانه , و اين ضيافت هم جز
« ترك » , چيزي نيست , ترك هواها , ترك خودي ها.
| |