پاسخ به نامه هاo جواد طيار
جناب آقاي علي ترك آبادي از تهران ضمن تشكر از بذل محبت شما
نسبت به بخش مباحث و مشاوره حقوقي در پاسخ به سئوالات شما به عرض
مي رساند:
الف) از جمله حقوقي كه قانونگذار براي محكوم عليه يا متهم در نظر
گرفته است درخواست تجديدنظرخواهي از حكم صادره توسط قاضي دادگاه
است. تجديدنظر خواهي به منظور شكايت از حكم صادر نزد دادگاه بالاتر
صورت مي پذيرد. بعد از صدور حكم وابلاغ راي براي اشخاص ساكن ايران
20 روز و براي كساني كه خارج از كشور هستند 2 ماه فرصت احكام غيابي
تجديدنظر در نظر گرفته شده است . احكام غيابي نيز ظرف 10 روز پس از
ابلاغ حكم غيابي از طرف محكوم عليه غايب قابل پژوهيش خواهي است
لذاست كه به منظور تجديدنظر در آرا دادگاههاي عمومي وانقلاب درمركز هر
استان دادگاه تجديدنظر به تعداد مورد نياز تشكيل گرديده كه بر همين اساس
مرجع تجديدنظر آرا دادگاههاي عمومي و انقلاب هر شهرستان دادگاه
تجديدنظر مركز همان استان است. البته در مواردي كه ذيلا متذكر مي شويم
مرجع تجديدنظر ديوان عالي كشورخواهد بود.
1 اعدام و رجم 2 قطع عضو و قصاص نفس و اطراف 3 مصادره وضبط
اموال 4 مجازات حبس بيش از 10 سال 5 حكمي كه خواسته آن از بيست
ميليون ريال متجاوز باشد 6 احكام راجع به اصل نكاح و طلاق 7 احكام
راجع به نسب و وقف و حبس و توليت. در مورد احكام حقوقي هر يك از
طرفين دعوا يا نماينده قانوني يا قائم مقام آنان مانند وراث وصي انتقال گيرنده
كه از راي دادگاه متضرر مي شود حق درخواست تجديدنظر را خواهند داشت. در
مورد احكام كيفري نيز محكوم عليه يا نماينده قانوني او و يا شاكي خصوصي يا
نماينده قانوني او مي توانند درخواست فوق را از مرجع صلاحيت دار بنمايند.
اين در حالي است كه جهات تجديدنظر خواهي و اعمال آن بايد از جانب
متقاضي تجديدنظر در دادخواست يا درخواست تجديدنظر تصريح گردد مگر
اينكه آن جهت بعدا حادث شده باشد لازم به ذكر است كه جهات درخواست
تجديدنظر مطابق ماده 25 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب به قرار
زير است: 1 ) ادعاي عدم اعتبار مدارك استنادي دادگاه يادروغ بودن شهادت
شهود يا فقدان شرايط قانوني شهادت در شهود 2 ادعاي مخالف بودن راي با
قانون 3 ادعاي عدم صلاحيت دادگاه ياعدم صلاحيت قاضي صادر كننده راي
4 ادعاي عدم توجه قاضي به دلائل يا مدافعات .
البته اگر درخواست تجديدنظر به استناد يكي از جهات مذكور دراين ماده
به عمل آمده باشد مرجع تجديدنظر در صورت وجود جهتي ديگر مي تواند به
آن جهت مهم رسيدگي كند. خواننده محترم به عرض مي رساند كه درنهايت
آرا خواهي قابل تجديدنظر خواهي است تا چنانچه مرجع تجديدنظر پس از
رسيدگي پي به اشتباه بين حكم وياعدم صلاحيت دادگاه ببرد راي را نقض و
رسيدگي مجدد نمايد. درمورد احكام كه مورد سئوال شما نيز مي باشد تنها آرا
صادره در خصوص احكام ذيل قابل تجديدنظر خواهي است . 1 اعدام و رجم
2 حدود قصاص نفس واطراف 3 مصادره و ضبط اموال 4 ديه بيش از
خمس ديه كامل 5 در صورتيكه حداكثر مجازات قانوني جرم بيش از 6 ماه
حبس يا شلاق ويا بيش از يك ميليون ريال جزاي نقدي باشد 6 حكمي كه
خواسته آن از يك ميليون ريال متجاوز باشد. 7 حكمي كه مستند به
اقرارخوانده در دادگاه نباشد. 8 حكمي كه مستند به راي يك يا چند نفر
كارشناس كه طرفين كتبا راي آنان را قاطع دعوي قرار داده باشند نباشد 9
حكم راجع به متفرعات دعوي در صورتيكه حكم راجع به اصل دعوي قابل
تجديدنظر باشد 10 حكم راجع به نكاح وطلاق و فسخ نكاح و مهر 11
حكم راجع به نسبت و وصيت و وصايت و وقف و ثلث و حبس و توليت 12
حكم راجع به حجر و رفع حجر
ب )وكالت: كسي كه به عنوان وكيل در دادگاه صالحه به دفاع از موكل خود
مي پردازد بايد از وكلاي رسمي دادگستري بوده يااز كساني باشد كه به عنوان
وكالت اتفاقي براي اقارب نسبي يا سببي خود از كانون وكلا پروانه وكالت
اتفاقي دريافت كرده باشد. اختيارات وكيل در امر وكالت از جانب موكل خود
شامل تمام اختيارات راجع به امور دادرسي است مگر آنچه را كه موكل استثنا
كرده باشد اما در عين حال بايد به امور زير در وكالت نامه تصريح شود: 1 )
وكالت در تجديدنظر (پژوهش و فرجام) 2 وكالت در مصالحه و تعيين وكيل
سازش 3 وكالت در ادعاي جعل نسبت به سند طرف و استرداد سند 4 وكالت
در تعيين جاعل 5 وكالت در ارجاع دعوي بداوري و تعيين داور 6 وكالت در
توكيل 7 وكالت در تعيين مصدق وكارشناس 8 وكالت در اقرار (اقرار در
ماهيت دعوي يا امري كه كاملا قاطع دعوي باشد) 9 وكالت دردعوي
خسارت 10 وكالت در استرداد دعوي 11 وكالت در جلب شخص ثالث و
دفاع از دعوي ثالث 12 وكالت در دعوي متقابل و دفاع از دعوي نامبرده .
وكلا موظفند در موقع محاكمه حاضر شوند و چنانچه موجهي از قبيل
فوت يكي از اقرباي نسبي يا سببي تا درجه اول از طبقه دوم و يا ابتلا به
مرضي كه مانع از حركت و يااينكه حركت جهت او مضر تشخيص داده شود و
همچنين در مواقعي كه حوادث قهري از قبيل سيل وزلزله و غيره مانع از حركت
آنها باشد داشته باشند بايد عذر خود را كتبا با دلائل آن به دادگاه براي جلسه
محاكمه بفرستند و دادگاه در صورتي به اطلاع وكيل ترتيب اثر مي دهد كه عذر
او را محرز بداند والا جريان محاكمه را ادامه داده و مراتب را به مراجع
صلاحيتدار براي تعقيب انتظامي وكيل اطلاع خواهد داد. اگر وكيلي در جلسه
دادگاه بدون عذر موجه حاضر نشود و باعث تاخير كار دادگاه گردد مرتكب
تخلف شده و برابر بند 4 ماده 79 آئين نامه لايحه قانوني استقلال كانون وكلا
نسبت به موكل بعد از استعفا بايد گفت كه وكيل نبايد بعد از استعفا از وكالت
يا معزول شدن از جانب موكل خود يا انقضا وكالت به جهتي از جهات وكالت
طرف مقابل يا اشخاص ثالث را در آن موضوع بر عليه موكل سابق خود يا
قائم مقام قانوني او قبول نمايد در غير اينصورت وكالت چنين شخصي از جانب
محاكم مورد پذيرش قرار نخواهد گرفت. همچنين در خصوص خيانت در امانت
از طرف وكيل. اين نكته نيز مفيد ذكر است از آنجايي كه وكيل موظف است پس
از خاتمه دعوي اسناد و مدارك راجع به اصل دعوي را به موكل استرداد بنمايد
در صورت تخلف مورد تعقيب كيفري قرار خواهد گرفت بر همين اساس ماده
674 قانون مجازات اسلامي اشعار مي دارد هرگاه اموال منقول ياغير منقول يا
نوشته هايي از قبيل سفته و چك و قبض و نظاير آن بعنوان اجاره ياامانت يا
رهن يا براي وكالت يا هر كار بااجرت يا بي اجرت به كسي داه شده و بنابراين
بوده است كه اشيا مذكور مسترد شود يا به مصرف معيني برسد و شخصي كه
آن اشيا نزد او بوده آنها را به ضرر مالكين يا معترضين آنهااستعمال يا
تصاحب با تلفن يامفقود نمايد به حبس از شش ماه تا سه سال محكوم خواهد
شد.
به هرجهت رسيدگي به انواع تخلفات وكلا دادگستري بايد در دادسراي
انتظامي وكلا صورت پذيرفته و بعد از طي مراحل قانوني دردادگاه انتظامي
وكلا راي مقتضي صادر شود. مسئوليت دادسراي انتظامي وكلا رسيدگي به
شكايات مربوطه بوده و هرگاه شكايتي از تخلفات و نيز سواخلاق و رفتار
وكيل كه ممكن است كتبي ويا شفاهي باشد. دادستان شخصا يابه وسيله يكي از
معاونين خودنسبت به شكايت رسيدگي و اظهار عقيده مي نمايد. چنانچه بعد از
رسيدگي دادستان عقيده بر تعقيب داشته باشد ادعانامه صادر و پرونده را به
دادگاه مي فرستد و الا قرار منع تعقيب صادر مي كند موارد تخلف ضمن مواد 77
به بعد آئين نامه قانوني لايحه استقلال كانون وكلا به مشروح آمده است كه
به جهت خروج از حيطه سئوال و طولاني شدن بحث تفصيل آن را در بخش
مباحث حقوقي تقديم خواهيم كرد. فقط اين نكته را نيز متذكر مي شويم كه
مجازاتهاي انتظامي وكلا عبارتند از: 1 اخطار كتبي 2 توبيخ با درج در
پرونده 3 توبيخ با درج در روزنامه رسمي و مجله كانون 4 تنزل درجه 5
ممنوعيت از سه ماه تا سه سال 6 محروميت دائم از شغل وكالت (ماده 76
آئين نامه قانوني لايحه استقلال.)
ج) فرق بين تامين دليل خواسته: در مواردي كه لازم است تحقيق محلي
وآگاهي پيدا كردن از مطلعين و استعلام از كارشناسان و يااستفاده از قرائن و
امارات موجوده در محل و يا استفاده از دلائلي كه نزد طرف دعوي ياشخص
ثالث است صورت پذيرد و يا اينكه مستند دعوي دفاتر بازرگاني و امثال آن
باشد و ممكن است استفاده و بهره برداري از دلايل و مدارك فوق با اشكال
مواجه شده و موجب تعذرگردد ذينفع مي تواند از دادگاه درخواست تامين آنها
را بنمايد. بدين معني كه ملاحظه و صورت برداشتن اينگونه دلائل حاصل شود
البته قابل ذكر است كه تامين دليل نسبت به دلائل موجود در صورتي نزد طرف
يا غير بعمل مي آيد كه از طرف اشخاص مذكور امتناع و يا ردي صورت نگيرد.
اين تامين دليل را مي توان قبل از اقامه دعوي و يا در حين دادرسي از محضر
دادگاه تقاضا نمود. از طرفي بايد متذكر شد كه تامين دليل فقط بريا حفظ دلائل
و مدارك موجود است و به هيچ وجه دلالت بر اين ندارد كه دلائلي كه تامين
شده معتبر و در دادرسي مدرك ادعاي صاحب آن خواهد بود. اما تامين خواسته
وثيقه و تضميني است كه مدعي از اموال مدعي عليه قبل از صدور حكم به نفع
خويش از طريق دادگاه طلب مي كند اگر مدعي تامين اين وثيقه را پس از
صدور حكم از دادگاه نخواهد تامين محكوم به ناميده مي شود. مدعي مواردي
را مي تواند از دادگاه مطالبه تامين خواسته نمايد كه اولا دعوي مستند بر سند
رسمي باشد ثانيا خواسته در معرض تضييع يا تفريط باشد و ثالثا مدعي
خساراتي را كه ممكن است برطرف مقابل واردآيد نقدا به صندوق دادگاه
بپردازد. تعيين ميزان خسارات موكول به نظر دادگاهي است كه درخواست تامين
را پذيرفته است. در صورتي كه قرار تامين اجرا شود و مدعي در اصل دعوي به
موجب راي نهايي محكوم به بي حقي شده باشد مبلغ توديع شده بابت خسارت
تامين به محكوم پرداخت مي شود.
بخش مشاوره حقوقي آماده پاسخگوئي به سئوالات خوانندگان محترم است
لطفا سئوالات خود را كوتاه و در عين حال واضح بنويسيد.